Argos

Een laagland tussen de bergen en de Argolische Golf

Argos ligt in het noordoosten van de Peloponnesos, midden in de Argolische vlakte: een laagland van ongeveer 250 vierkante kilometer tussen de bergen en de Argolische Golf. De stad zelf ligt nauwelijks boven zeeniveau, met twee heuvels er pal naast: de Larissa in het noordwesten en de kleinere Aspis in het noorden. Het water is dichtbij, maar een kade heeft de stad niet: de haven van Argos was eeuwenlang Nafplion, 11 kilometer verderop.

Met de auto rijd je over de A7, de Moreas-snelweg, die net westelijk van de landengte van Korinthe afbuigt van de route uit Athene. Je kruist daarvoor het Kanaal van Korinthe. Het eerste deel van die snelweg, Korinthe tot Tripoli, is 74 kilometer lang en loopt langs de vlakte door naar Kalamata. Kom je uit Patras, dan rijd je eerst langs de noordkust naar Korinthe en pas daar het schiereiland in.

Zonder auto reis je met de streekbus; Argos is daarin het knooppunt van de Argolis, met regelmatige verbindingen naar Athene en naar de plaatsen in de omgeving. Reken niet op de trein: het station ligt er nog, maar er stoppen geen reizigerstreinen, en plannen om de lijn te heropenen werden in 2014 en in 2020 aangekondigd zonder dat er iets van kwam. Controleer tijden en tarieven voor je reisdatum bij de vervoerder zelf.

Een van de oudste doorlopend bewoonde steden van Europa

Argos geldt als een van de oudste doorlopend bewoonde steden ter wereld. De bewoning begint in het late neolithicum, zo'n 7.000 jaar geleden, met een dorp in de vlakte, en is daarna nooit afgebroken. In de Mykeense tijd was Argos een sterkte naast Mycene en Tiryns; de belangrijkste nederzetting lag toen op de Aspisheuvel, terwijl de Doriërs later op de oostflank van de Larissa bouwden. In de vierde eeuw v.Chr. woonden er ongeveer 30.000 mensen.

Precies die onafgebroken bewoning verklaart waarom je in Argos minder antieke stad ziet dan in Mycene of Tiryns. Die twee burchten werden verlaten en konden daardoor in hun geheel worden blootgelegd, met muren en poorten die nog overeind staan. In Argos woonden sinds het neolithicum steeds mensen op dezelfde plek, dus ligt de antieke stad onder de huidige straten. Franse archeologen graven er sinds de jaren vijftig in percelen tussen de huizen, met verslagen die jaargangen van het Bulletin de Correspondance Hellénique vullen. Je ziet daarom geen aaneengesloten opgravingsterrein, maar een paar open plekken tussen de huizen en straten van een gewone stad. Een poort met leeuwen boven de weg, zoals in Mycene, staat er niet.

De stad in het kort, van Pheidon tot 1829

De macht van Argos piekt in de zevende eeuw v.Chr., onder koning Pheidon; rond 669 v.Chr. versloegen de Argiven de Spartanen bij Hysiae. Die strijd met Sparta bepaalt daarna eeuwen van de stadsgeschiedenis. Na de nederlaag bij Sepeia in 494 v.Chr. ging Argos over op een democratisch bestuur en hield het zich tijdens de Perzische oorlogen buiten de strijd, een keuze die de stad diplomatiek isoleerde. Onder Rome hoorde Argos bij de provincie Achaea; in 267 n.Chr. plunderden Goten en Heruli de stad.

Daarna wisselt het bestuur met de heersers van de Peloponnesos: een Byzantijns kasteel in de twaalfde eeuw, de kruisvaarder Geoffrey van Villehardouin in 1212, Venetië van 1388 tot 1463 en vervolgens de Ottomanen. In 1821 veroverde Dimitrios Ypsilantis de vesting voor de Griekse opstand, en kort daarna was Argos even het politieke centrum van de nieuwe staat: Ioannis Kapodistrias liet er in 1828 een stadsplan maken door Stamatis Voulgaris, dat bij de inwoners slecht viel, en hield in 1829 in het antieke theater de Vierde Nationale Vergadering, die onder meer de Senaat instelde. Het waren de jaren waarin Griekenland zijn instellingen en symbolen kreeg, van het bestuur tot de Griekse vlag.

Het antieke theater, de agora en het kasteel van Larissa

Het antieke theater is eind vierde eeuw v.Chr. uitgehouwen in de rotsflank onder de Larissa en bood plaats aan ongeveer 20.000 mensen. Dat is meer dan het bekendere theater van Epidaurus, elders in de Argolis, waar 13.000 tot 14.000 bezoekers in konden. Een ouder theater op dezelfde plek had nog rechte zitbanken en diende vermoedelijk ook voor volksvergaderingen. De Romeinen verbouwden het complex rond 120 n.Chr., en in 1829 vergaderde hier de Vierde Nationale Vergadering.

Naast het theater ligt de agora, het oude stadscentrum, met de resten van een bouleuterion uit 460 v.Chr., de zaal waar de raad bijeenkwam, en van een zuilenhal uit de vijfde eeuw. Verder staan er Romeinse baden, een odeion en een heiligdom van Aphrodite, en elders in de stad zijn Romeinse huizen met mozaïekvloeren opgegraven. In het theater werden de muziek- en toneelwedstrijden van de Nemeïsche Spelen en van het feest voor Hera gehouden. Het bestuur over die spelen bij Nemea wisselde tussen Kleonai, Korinthe en Argos, en de krans van wilde selderij voor de winnaars kwam uit Argos.

Boven de stad ligt het kasteel van Larissa, op een heuvel van 289 meter. Dat is de akropolis van Argos in de oorspronkelijke zin van het woord: de bovenstad, net als de Akropolis van Athene een versterkte hoogte boven de bewoonde vlakte. Volgens antieke schrijvers vestigden de Pelasgen zich hier als eersten en gaven zij de heuvel zijn naam. Vanaf ongeveer 421 v.Chr. probeerden de Argiven lange muren naar Nafplion te bouwen, zoals Athene die naar Piraeus had; de Spartaanse koning Agis II brak ze af voordat ze klaar waren. Op de heuvel staan resten uit al die periodes door elkaar: antieke muurresten, een Byzantijns kasteel, Frankische en Venetiaanse herstellingen en Ottomaans vestingwerk. Op de hellingen staat een klooster dat tijdens de onafhankelijkheidsstrijd korte tijd de nationale munt huisvestte, voordat die naar Aegina verhuisde.

Het archeologisch museum

Het archeologisch museum van Argos ging in juni 2026 weer open, na een grondige verbouwing en een nieuwe inrichting. De vaste opstelling loopt over negen thematische zalen van het zesde millennium v.Chr. tot de zesde eeuw n.Chr.; het gebouw combineert het woonhuis van generaal Dimitrios Kallergis uit 1830 met een nieuwere vleugel. Het topstuk is een bronzen harnas met helm dat de Franse archeoloog Paul Courbin in 1953 in een graf in Argos vond. Het dateert uit het laatste kwart van de achtste eeuw v.Chr., is ouder dan de vergelijkbare stukken uit Olympia en dwong onderzoekers hun beeld bij te stellen van het moment waarop Griekse krijgers metalen lichaamsbescherming gingen dragen.

Het museum staat aan de Vasilissis Olgas 2 en is open van 08.30 tot 15.30 uur, dinsdag gesloten. De toegang kost 10 euro van 1 april tot 31 oktober en 5 euro van 1 november tot 31 maart, gecontroleerd op 3 oktober 2026 bij het museumportaal van het Griekse ministerie van Cultuur.

De betekenis van de naam Argos

De naam Argos (Άργος) wordt meestal in verband gebracht met het oud-Griekse bijvoeglijk naamwoord argos: helder, glanzend, wit, een woord dat teruggaat op een Indo-Europese wortel voor wit. Een veelgenoemde verklaring is dat de vlakte er in de oogsttijd licht uitziet. Een tweede voorstel leidt de naam af van agros, veld of akker, waarbij de klanken van plaats zouden zijn gewisseld. Welke van de twee juist is, staat niet vast.

Bij het opzoeken van de betekenis zit een valkuil. In het moderne Grieks betekent αργός langzaam of werkloos, maar dat is een ander woord: een samentrekking van aergos, zonder werk, uit a- plus ergon. Alleen het eerste argos, dat van het licht, hoort bij de stad en bij de namen die daaruit volgen. Argolis is de landstreek, Argiven zijn de inwoners, en bij Homerus staat Argiven voor de Grieken voor Troje in het algemeen.

De naam draagt ook naamgenoten uit de mythologie, die makkelijk met de stad worden verward. Argos Panoptes, de alziende, is de reus met vele ogen die Hera als wachter over Io aanstelde; Ovidius geeft hem honderd ogen, andere bronnen een ander aantal. Hermes bracht hem om, en volgens de overlevering bewaarde Hera zijn ogen in de staart van de pauw. Argos heet ook de hond van Odysseus, die in boek 17 van de Odyssee na twintig jaar zijn vermomde meester herkent, kwispelt en sterft; bij een hond past de tweede betekenis van het woord, snel. De stad heeft daarnaast een eigen mythische lijn: koning Akrisios van Argos sloot zijn dochter Danaë op, haar zoon Perseus doodde Medusa, uit wier hals Pegasus opsteeg, en diezelfde Perseus stichtte volgens de verhalen Mycene.

Landbouw, markt en verkeer in de grootste stad van de Argolis

Argos is geen badplaats en geen museumstad, maar de grootste werkstad van de Argolis. Landbouw is de kern van de economie: citrusvruchten, olijven, abrikozen, prei en een eigen meloenras, de Argitiko. Twee keer per week is er markt in het centrum, en in de omgeving staan fruitverwerkende bedrijven en zuivelproductie. Dat is het beeld op een gewone dag: winkels, markt en verkeer, met de oudheid in losse stukken ertussen.

Voor een overnachting kiezen veel bezoekers Nafplion, 11 kilometer verderop, met zijn forten en een oude benedenstad waar je 's avonds te voet uit eten kunt. Argos is de praktischer en doorgaans goedkopere basis, met de busverbindingen en de markt, maar een bewaarde oude binnenstad om door te wandelen heeft Argos niet; daarvoor moet je in een stad als Chania op Kreta zijn. Kom je voor de archeologie van de vlakte, dan is de keuze vooral een kwestie van prijs en sfeer, want de sites liggen vanuit beide plaatsen even dichtbij.

Op een rondreis is Argos een logische tussenstop. In dezelfde vlakte liggen Mycene en Tiryns, sinds 1999 samen werelderfgoed, en het Heraion, het heiligdom dat de gemeenschappen van de vlakte eeuwenlang gedeeld hebben. Verder het schiereiland in liggen Olympia in het westen, de Mani met badplaatsen als Stoupa in het zuiden en het rotsstadje Monemvasia in het zuidoosten. Gaat je route daarna naar het noorden, dan kom je in een heel ander landschap: de kloosters van Meteora staan op rotspilaren in Thessalië, ver van deze vlakte.

Kom je binnen de Griekse bestemmingen vooral voor stranden of voor een oud centrum, dan is Argos een stop van een paar uur. Gaat je belangstelling uit naar de geschiedenis van de Argolische vlakte, dan kun je er langer blijven en de sites in de omgeving vanuit de stad bezoeken.

Veelgestelde vragen