Griekse mythologie
De mythen van het oude Griekenland: hoe goden, helden en monsters samenhangen en waar je als lezer begint.
Griekse cultuur
De Griekse cultuur bestaat hier uit vier delen: mythologie, geschiedenis, taal en tradities. Ze verwijzen naar elkaar: de mythen staan in de oudste Griekse literatuur, het Grieks wordt al meer dan drieduizend jaar geschreven en de feestdagen volgen de orthodoxe kalender. Hieronder staat wat elk deel behandelt en waar je kunt beginnen.
Griekse taal
De taal van Griekenland en Cyprus: een eigen tak van de taalfamilie, met 3.400 jaar geschrift en 24 letters.
Griekse geschiedenis
De geschiedenis van Griekenland in grote lijnen, van Minoïsche paleizen via Athene en Byzantium naar de republiek van vandaag.
Tradities en feesten
De orthodoxe kalender, naamdagen, muziek en het boze oog: zo hangen de tradities van de Griekse cultuur samen.
Vier delen van de Griekse cultuur
Voor de godennamen die je in boeken, musea en op reis tegenkomt is er de Griekse mythologie: verhalen die eeuwen mondeling rondgingen voordat dichters ze opschreven. Voor wat er werkelijk gebeurde, en wanneer, is er de Griekse geschiedenis, van de Minoïsche paleizen tot de republiek van vandaag.
De andere twee delen gaan over het heden. De Griekse taal hoor en lees je zodra je aankomt; Grieks wordt al minstens 3.400 jaar geschreven, langer dan welke andere Indo-Europese taal. En waarom Pasen er meestal op een andere datum valt dan in Nederland, lees je bij de tradities en feesten.
Hoe de vier delen samenhangen
Toen Homerus en Hesiodus in de achtste eeuw v.Chr. de mondeling overgeleverde mythen opschreven, leverde dat in één keer drie dingen op: de verhalen zelf, een dateerbaar keerpunt en de oudste bewaarde Griekse literatuur. Één officiële versie van de mythen is er nooit gekomen; elke streek en elke verteller deed het anders.
De cultuur is ook veel ouder dan het land. Het Grieks bestaat al duizenden jaren, maar pas op 3 februari 1830 erkenden Frankrijk, Rusland en Groot-Brittannië een soevereine Griekse staat, na de onafhankelijkheidsoorlog die in 1821 begon. De orthodoxe kerk is ouder dan die staat en bepaalt nog altijd wanneer de feestdagen vallen. Antieke tempels, Byzantijnse kerken en moderne woonwijken staan er vlak naast elkaar.
Waar begin je?
Een vaste leesvolgorde is er niet; kies de ingang die bij je vraag past. Ga je naar een opgraving of museum, begin dan bij de geschiedenis, zodat de jaartallen ergens bij gaan horen. Kom je in boeken of series steeds dezelfde figuren tegen, gebruik dan het overzicht van goden, helden en monsters als naslagwerk. Wil je een opschrift kunnen lezen, begin bij het alfabet. En reis je rond een feestdag, kijk dan eerst bij de tradities.
Elke pagina in dit deel geeft eerst het korte antwoord, dan de uitleg en onderaan de bronnen. Waar overleveringen uiteenlopen, noemen we de varianten apart.
Veel gelezen
Bekijk de volledige A–Z
Populair binnen cultuur
Pegasus
Het gevleugelde paard uit de Griekse mythologie: geboren uit Medusa, getemd door Bellerophon en drager van de bliksems van Zeus.
Medusa
De sterfelijke gorgo met slangenhaar: haar blik versteende, Perseus onthoofdde haar en haar gezicht werd een Grieks beschermteken.
Griekse goden
Wie de Griekse goden zijn, wat hun domein is en waarom Atlas, Ajax en Herakles er niet bij horen.
Atlas
De titaan die aan de westrand van de wereld de hemel draagt, en de bron van het woord atlas voor een kaartboek.
Artemis
De Griekse godin van de jacht en van de geboorte: eeuwig maagd, gewapend met pijl en boog, tweelingzus van Apollo.
Apollo
Zoon van Zeus, tweelingbroer van Artemis en heer van het orakel in Delphi: god van muziek, pijl, pest en genezing.
Atlantis
Het verzonken eilandrijk uit twee dialogen van Plato: wat er in de tekst staat en wat er echt onder water ligt.
Zeus
Zeus is de Griekse oppergod: god van de hemel en het onweer, met Hera als zijn vrouw.
Herakles
De bekendste Griekse held, zijn twaalf werken en de reden dat Hercules en Herakles dezelfde figuur zijn.