Op deze pagina
Welke feesten komen uit de kerk?
De Griekse cultuur en gewoontes zijn voor een groot deel kerkelijk van oorsprong. Negen op de tien Grieken noemen zichzelf orthodox-christelijk, en de feestdagen van de Grieks-orthodoxe kerk geven het jaar zijn vaste momenten. Je komt die tradities en feesten overal tegen, ook als je zelf niet naar de kerk gaat; het is het meest zichtbare deel van de Griekse cultuur.
Het zwaartepunt ligt bij Grieks Pasen: een stille week van diensten en vasten, en dan de paasnacht met kaarslicht, vuurwerk, rode eieren en lam aan het spit. Het valt meestal later dan het Nederlandse Pasen, omdat de orthodoxe kerk de paasdatum met een oudere kalender berekent. Vaste data hebben Epifanie met de kruisworp op 6 januari en kerst in Griekenland op 25 december.
Van doopfeest tot boze oog
De tweede lijn volgt het leven zelf. Een kind krijgt zijn naam bij het doopfeest, en wie naar een heilige is vernoemd, viert voortaan naamdag op de feestdag van die heilige, met felicitaties en de wens χρόνια πολλά, chronia polla: nog vele jaren. De Griekse bruiloft begint in de kerk; daarna volgt een feest met veel dansen.
Kleinere Griekse gewoontes kom je dagelijks tegen. Blauwe oogamuletten moeten het boze oog afweren, het μάτι of mati: het geloof dat een jaloerse blik onheil brengt. De komboloi, een korte kralenstreng, houdt in een rij of op een terras de handen bezig. Deze gewoontes hangen samen met de Griekse taal, de Griekse mythologie en de Griekse geschiedenis.
Muziek, dans en het dorpsfeest
Bij vrijwel elk feest hoort Griekse muziek. Rebetiko, de stadsliederen die begin twintigste eeuw opkwamen in arme stadswijken, staat sinds 2017 op de representatieve UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. De sirtaki is buiten Griekenland de bekendste dans; op feesten in Griekenland zie je vooral regionale kringdansen, zoals de ikariotikos op Ikaria.
Het dorpsfeest heet een panigiri: op de feestdag van de plaatselijke kerk of heilige volgt na de dienst een avond met eten, lokale wijn, livemuziek en kringdansen waar bezoekers gewoon aan meedoen. De panigiria van Ikaria staan sinds 2022 in de Griekse nationale inventaris van immaterieel erfgoed. Over bordjes gooien, met de kreet opa lees je waar het gebruik vandaan komt en of Grieken het zelf nog doen.