Kaart van Griekenland

Ligging

Zuidoost-Europa, zuidpunt van het Balkanschiereiland

Buurlanden

Albanië, Noord-Macedonië, Bulgarije en Turkije

Zeeën

Ionische Zee (west), Egeïsche Zee (oost), Kretische en Libische Zee (zuid)

Oppervlakte

131.957 km², ruim drie keer Nederland

Kustlijn

13.676 km, de langste van de Middellandse Zee

Hoogste punt

Mytikas op de Olympus, 2.917 m

Bestuurlijke regio's

Dertien, plus de autonome monnikenstaat Athos

Grootste eiland

Kreta, 260 km lang

Uiterste punten

Othonoi bij Corfu in het westen, Strongyli bij Kastellorizo in het oosten

Tijdzone

UTC+2 in de winter, een uur later dan in Nederland

Waar ligt Griekenland op de kaart?

Griekenland staat rechtsonder op de kaart van Europa, aan het zuidelijke einde van het Balkanschiereiland, waar het vasteland uiteenvalt in schiereilanden, zeearmen en eilanden. Met de klok mee grenst het land aan Albanië in het noordwesten, Noord-Macedonië in het noorden, Bulgarije in het noordoosten en Turkije in het oosten. De Ionische Zee ligt aan de westkant, de Egeïsche Zee aan de oostkant, en onder Kreta begint de Libische Zee. Welke plaatsen en eilanden op deze kaart een eigen pagina hebben, staat in het overzicht van Griekse bestemmingen.

De uiterste punten liggen verder uit elkaar dan de hoofdvorm van het land laat vermoeden. Het westelijkste punt is een strand op Othonoi, een eilandje bij Corfu, op 19°22′ oosterlengte; het oostelijkste is het onbewoonde Strongyli bij Kastellorizo, op 29°38′ oosterlengte. In het noorden eindigt Griekenland bij de grensovergang Ormenio in Evros, op bijna 41°45′ noorderbreedte, en het zuidelijkste punt is Kap Trypiti op Gavdos, het eilandje onder Kreta, op 34°48′ noorderbreedte. Het vasteland zelf houdt eerder op: bij Kap Tenaro, de middelste van de drie zuidelijke punten van de Peloponnesos.

Op een wereldkaart valt vooral op hoe oostelijk het land ligt. Dat oostelijkste eilandje bij Kastellorizo ligt op bijna 30° oosterlengte, en de klok staat in heel Griekenland een uur voor op de Nederlandse: UTC+2 in de winter, UTC+3 in de zomer. Het land meet 131.957 km², ruim drie keer Nederland, en heeft met 13.676 km de langste kustlijn van de Middellandse Zee. Ongeveer vier vijfde is bergland, met de Pindus als langste bergketen, van noordwest naar zuidoost.

De zee rond Griekenland is niet overal even diep. Ten westen van de Peloponnesos ligt de Calypso Deep, met 5.267 m onder zeeniveau het diepste punt van de Middellandse Zee. Zulke dieptes staan op een zeekaart en niet op een landkaart.

Het vasteland: geografische streken en bestuurlijke regio's

Het vasteland wordt op twee manieren verdeeld, en daardoor gebruiken twee kaarten van hetzelfde gebied soms andere namen. De eerste is de oude geografische indeling; het Griekse verkeersbureau noemt op zijn vastelandpagina Attica, Centraal-Griekenland, Epirus, Macedonië, de Peloponnesos, Thessalië en Thracië. De tweede is bestuurlijk: sinds 1986 is Griekenland verdeeld in dertien regio's, elk met een eigen hoofdstad. Reisgidsen en atlassen gebruiken meestal de eerste reeks, officiële sites, adressen en weerwaarschuwingen de tweede.

Het eiland Evia is daarvan het duidelijkste voorbeeld. Op de kaart is het een langgerekt eiland langs de oostkust, bestuurlijk is het een van de vijf regionale eenheden van de regio Centraal-Griekenland, samen met Boeotië, Evrytanië, Fokida en Fthiotida. Een kaart van Evia staat daardoor soms bij de eilanden en soms bij het vasteland. Delphi hoort tot dezelfde regio en valt op een bestuurlijke kaart dus onder Lamia en niet onder Athene.

Noord-Griekenland is geen bestuurlijke eenheid maar een gewone aanduiding. In de praktijk gaat het om Macedonië en Thracië: de drie noordelijke regio's samen, met Thessaloniki als middelpunt. De streek Macedonië meet 34.177 km² en is daarmee de grootste geografische streek van het land. Op een kaart van Noord-Griekenland staan de Griekse streek Macedonië en het buurland Noord-Macedonië vlak bij elkaar, aan weerszijden van dezelfde grens. Het gaat niet om hetzelfde gebied.

De Pindus is op zijn hoogste punt 2.637 m hoog en scheidt Epirus van Thessalië; het hoogste punt van Griekenland is Mytikas op de Olympus, 2.917 m, op de grens van Thessalië en Macedonië. In het zuiden hangt de Peloponnesos aan de landengte van Korinthe, met de Taygetos van 2.407 m boven Sparta en de westkust tegenover Zakynthos, het zuidelijkste grote Ionische eiland.

Bron: Wikipedia: Administrative regions of Greece

De eilandgroepen en waar ze liggen

De Griekse eilanden staan op de kaart in groepen bij elkaar. Aan de groep kun je vaak al zien bij welke zee een eiland ligt en via welke haven of welk vliegveld je er komt. Langs de westkust liggen de Ionische eilanden, van Corfu tegenover de Albanese kust via Lefkas en Kefalonia naar Zakynthos, dat ongeveer 20 km westelijk van de Peloponnesos ligt. Vlak voor Athene liggen de Saronische eilanden, waaronder Poros. Midden in de Egeïsche Zee liggen de Cycladen, met Santorini als zuidelijkste eiland van die groep.

In het zuidoosten volgt de Dodekanesos de Turkse kust. Rhodos ligt daarvan het verst naar het zuidoosten, en Kos ligt noordelijker, tussen Kalymnos en Nisyros. Nog verder naar het noorden, ook tegen de Turkse kust, liggen Lesbos, Chios en Samos. Oostelijk van Pilion ligt de kleine groep van de Sporaden met Skiathos. Onderaan de kaart sluit het lange eiland Kreta de Egeïsche Zee af, met de Kretische Zee ten noorden en de Libische Zee ten zuiden.

De groepen bepalen welke overtocht logisch is, welke luchthaven je zoekt en hoe de zomerwind staat. Hoe de groepen verder van elkaar verschillen in landschap, bouwstijl en bereikbaarheid staat in het overzicht van de Griekse eilanden per groep, en wie de kaart gebruikt om kustgebieden te vergelijken, vindt in het overzicht van bekende Griekse stranden welk type strand waar ligt.

Cyprus staat niet op een kaart van Griekenland. Het is een eigen land, verder naar het oosten in de Middellandse Zee, met een Griekstalig en een Turkstalig deel. We behandelen Cyprus als Griekstalige bestemming omdat taal en reispraktijk dat rechtvaardigen, maar geografisch en staatkundig hoort het eiland niet bij Griekenland.

Namen op de kaart en namen op de borden

Een Nederlandstalige kaart van Griekenland gebruikt vernederlandste namen: Athene, Kreta, Corfu, de Peloponnesos, de Egeïsche Zee. Langs de Griekse weg staan de borden in twee schriften, Grieks en Latijns, waarbij de omzetting de norm ELOT-743/87 volgt. Dezelfde plaats kan dus in drie vormen voorkomen: de naam op je kaart, de Griekse naam in Grieks schrift en de getranslitereerde versie daarvan. Op een vertrekbord of veerkaartje zie je de laatste twee.

Bij een paar eilanden lopen die vormen zo ver uiteen dat je ze bijna niet herkent. Corfu heet in het Grieks Kerkyra (Κέρκυρα); de naam Corfu komt van het Byzantijns-Griekse Koryfo, stad van de toppen, naar de twee toppen van het oude fort. Santorini staat officieel te boek als Thira, en de naam Santorini is een samentrekking van Santa Irene, naar een oude kerk bij Perissa. Zakynthos verschijnt op oudere kaarten als Zante, de Venetiaanse naam, en Lefkas staat er ook als Lefkada of, uit de Venetiaans-Ottomaanse tijd, als Santa Maura.

Noteer bij een route of een boot daarom beide namen. Een veerschema dat Kerkyra of Thira vermeldt, gaat over hetzelfde eiland als je kaart, en een zoekopdracht in het Grieks of het Engels levert andere spellingen op dan de Nederlandse landkaart.

Vliegvelden, havens en bruggen op de kaart

Aan de vliegvelden op de kaart zie je welke eilanden een rechtstreekse vlucht hebben en welke je alleen per boot bereikt. De grootste luchthaven ligt bij Spata, oostelijk van Athene. Fraport Greece beheert veertien regionale luchthavens: Thessaloniki en Kavala in het noorden, Aktion bij Lefkas en Parga, Corfu, Kefalonia en Zakynthos in de Ionische Zee, Chania op Kreta, Mykonos en Santorini in de Cycladen, Skiathos bij de Sporaden, Samos, Mytilini op Lesbos, en Kos en Rhodos in het zuidoosten. Heraklion, de grootste luchthaven van Kreta, valt niet onder die veertien; voor Kalamata op de Peloponnesos is in juni 2026 een concessie-overeenkomst getekend.

Daarnaast staan de veerhavens op de kaart. Piraeus bij Athene is de grootste haven van het land en gold met 18,6 miljoen passagiers in 2014 als drukste passagiershaven van Europa; vandaar varen boten naar de Saronische eilanden, de Cycladen, Kreta, de Noord-Egeïsche eilanden en de Dodekanesos. Rafina en Lavrio zijn de twee andere veerhavens van Attica. Volos is het vertrekpunt voor de Sporaden, met lijnen naar Skiathos, Skopelos en Alonissos en verder naar Skyros, Limnos, Lesbos en Chios. Zakynthos bereik je per boot vanaf Kyllini, en Patras is de veerhaven richting Italië, 215 km westelijk van Athene over de weg.

Niet elke waterlijn op de kaart is een onderbreking: op een paar plekken ligt er een brug of een dam over. De brug tussen Rio en Antirrio, officieel de Charilaos Trikoupis-brug, is 2.880 m lang en ligt sinds 12 augustus 2004 over de Straat van Rion; daarvoor was er alleen de veerboot of de omweg over de landengte van Korinthe. Het Kanaal van Korinthe zelf, 6,34 km lang en 24,6 m breed, is op 25 juli 1893 geopend en verbindt de Golf van Korinthe met de Saronische Golf. Evia hangt met twee bruggen bij Chalkida aan het vasteland, over de Euripus, die op het smalste punt 40 m breed is en waarin de stroom steeds van richting wisselt. Lefkas is met een dam en een pontonbrug verbonden, met vliegveld Aktion op ongeveer 25 autominuten. Poros ligt op 200 m van het vasteland bij Galatas; de naam betekent in het Grieks doorgang.

Hoeveel tijd een rit kost, hangt in Griekenland sterk af van het terrein. De A1 van Athene naar de noordgrens is 557 km lang en loopt via Lamia, Larissa, Katerini en Thessaloniki; de Egnatia Odos doorkruist Noord-Griekenland over 670 km, van de haven van Igoumenitsa naar Kipoi aan de Turkse grens. Tussen die twee wegen ligt bergland, waar een korte afstand op de kaart een lange rit kan zijn. Op de eilanden geldt hetzelfde: wie op Kreta landt in Heraklion en doorreist naar Agios Nikolaos aan de oostkant van het eiland, heeft na de landing nog een flink stuk noordkustweg te gaan. Hoe je vanuit Nederland bij die vliegvelden en havens komt, staat op de pagina over reizen naar Griekenland.

Bekende plekken terugvinden op de kaart

De kaart bovenaan deze pagina zet behalve steden en eilanden ook vier plekken neer die om hun landschap of hun opgraving bekend zijn: Meteora, Delphi, Olympia en de Olympus. Ze liggen over het hele vasteland verspreid, van het westen van de Peloponnesos tot de grens van Macedonië. Bij het plannen van een route langs bezienswaardigheden is de kaart daarom handig: de afstanden bepalen welke plekken in één reis te combineren zijn.

Een deel van die plekken is lastig te vinden omdat de bekende naam niet de naam van een gemeente is. Meteora staat op geen enkel bord als eindbestemming: je rijdt naar Kalabaka, ook geschreven als Kalampaka, en de kloosters staan op de rotsen tussen dat stadje en het dorp Kastraki, aan de noordwestrand van de Thessalische vlakte. Sparta heet op borden Sparti; van de antieke stad is weinig over, en het huidige stadje is in 1834 bij decreet van koning Otto opnieuw gesticht. Delphi heeft wel een modern dorp met dezelfde naam, direct naast de opgraving op de zuidwestflank van de Parnassus.

Veelgestelde vragen