Santorini

Tussen Athene en Kreta, per vliegtuig of veerboot

Santorini is het zuidelijkste eiland van de Cycladen en ligt in de Egeïsche Zee, ongeveer 200 km ten zuidoosten van het Griekse vasteland en ruim 100 km ten noorden van Kreta. Zoek je Santorini op de kaart van Europa, kijk dan rechtsonder: het eiland ligt in zee tussen Athene en Kreta in, dichter bij Kreta. Tussen de Griekse bestemmingen valt Santorini op door zijn landschap: dit eiland van Griekenland is gevormd door een vulkaan. Brede zandstranden en groene bergen vind je hier niet.

Je komt er door de lucht of over zee. Rechtstreekse vluchten vanuit Nederland vliegen grofweg van april tot en met oktober op de luchthaven van Santorini en doen er ruim drie uur over; buiten dat seizoen vlieg je om via Athene (vluchtaanbod gecontroleerd in oktober 2026 bij Transavia). Veerboten vanaf Piraeus, de haven van Athene, doen er met een conventioneel schip tot zo'n acht uur over; snelle catamarans korten dat fors in. Ze meren af bij Athinios, de veerhaven onder aan de klif op 8 km van Fira, waar bussen en taxi's de haarspeldbochten omhoog rijden. De oude haven direct onder Fira is er voor cruisetenders en excursieboten.

Een eiland gevormd door zijn vulkaan

Santorini is geen eiland met een vulkaan erop; het eiland zelf is de rand van de vulkaan. Samen met buureiland Thirasia en het onbewoonde rotsje Aspronisi omsluit het een caldera, een ingestorte vulkaankrater waar de zee in is gestroomd, met in het midden de jonge vulkaaneilandjes Palea Kameni en Nea Kameni. Die vorm is ontstaan door een reeks uitbarstingen. De bekendste, de Minoïsche uitbarsting van zo'n 3.600 jaar geleden, stootte naar schatting 28 tot 41 kubieke kilometer materiaal uit en hoort daarmee bij de zwaarste vulkaanuitbarstingen van de afgelopen tienduizend jaar. Over het precieze jaartal zijn onderzoekers al decennia verdeeld: koolstofdatering wijst naar de zestiende eeuw voor Christus, terwijl de datering op grond van archeologische vondsten iets later uitkomt.

De gevolgen reikten ver. Door de instorting van de caldera ontstonden vloedgolven die de noordkust van Kreta bereikten, 110 km verderop, en op Santorini zelf verdween een welvarende bronstijdstad onder een dik pak puimsteen en as; de opgraving daarvan kun je bij het dorp Akrotiri bezoeken. Daarna ging de vulkanische activiteit binnen de caldera door. Nea Kameni, het donkere eilandje waar excursieboten aanleggen, is in de afgelopen twee millennia laag voor laag ontstaan. De laatste vulkaanuitbarsting was hier in 1950, een kleine, waarbij een lavakoepel ontstond.

Begin 2025 kwam het eiland opnieuw in het nieuws door aardbevingen, al lag het zwaartepunt daarvan niet onder de caldera maar in zee richting Amorgos. Seismometers registreerden daar in enkele weken duizenden bevingen, met uitschieters boven magnitude 5. De Griekse overheid riep in februari tijdelijk de noodtoestand uit en duizenden bewoners en seizoenswerkers verlieten het eiland. Tot een uitbarsting kwam het niet: in het voorjaar nam de activiteit af en het reisseizoen ging door.

Thira, Thera of Santorini: drie namen voor één eiland

Officieel heet het eiland Thira (Grieks Θήρα), en die naam staat op vliegtickets, veerboten en verkeersborden. Thera is de klassieke vorm: zo heette de antieke stad waarvan de ruïnes op de rots Mesa Vouno liggen, en in de oudheid droeg het eiland ook de namen Strongyli, de ronde, en Kallisti, de mooiste. De naam Santorini komt van Santa Irini, de heilige Irene, en verspreidde zich onder Venetiaanse invloed; de Arabische geograaf al-Idrisi noteerde de naam al rond 1154. Thira, Thera en Santorini verwijzen alle drie naar hetzelfde eiland, net als buitenlandse schrijfwijzen als Santorini Greece of Santorini Grecia. Kom je een andere naam voor Santorini tegen, dan is dat dus geen vergissing.

De dorpen: calderarand of binnenland

Fira is de hoofdstad van Santorini en het praktische centrum van het eiland: het centrale busstation ligt er en vrijwel elke buslijn begint of eindigt er, terwijl de winkelstraten en cocktailbars tegen de calderarand aan hangen. In het Museum van Prehistorisch Thera bekijk je vondsten uit de opgraving van Akrotiri. Vanaf de oude haven beneden kom je boven met de kabelbaan of via bijna 600 steile treden; de ezelritten op diezelfde trap krijgen al jaren kritiek vanwege het dierenwelzijn.

Firostefani ligt op loopafstand van Fira en voelt als een buitenwijk van de hoofdstad; het hoger gelegen Imerovigli is rustiger en kijkt vrij over de caldera. Helemaal in het noorden ligt Oia, beroemd om zijn zonsondergang; de blauwe kerkkoepels die op zoveel foto's van Santorini staan, vind je hier. Onder aan de trap vanaf Oia ligt het haventje Ammoudi, in het Engels vaak Amoudi Bay geschreven, en landinwaarts het stille buurdorp Finikia met een handvol hotels.

Het binnenland heeft een ander karakter. Pyrgos is het hoogstgelegen dorp, gebouwd rond Kasteli, het best bewaarde van de vijf Venetiaanse kastelen van Santorini, met rondom zicht over het eiland. In Megalochori zijn het dorpsplein en de smalle straten bewaard gebleven, zonder veel toeristische aankleding, en Emporio in het zuiden heeft een middeleeuwse kern van nauwe stegen rond het kasteel. Aan de calderarand slaap je voor het uitzicht. In de binnendorpen is het rustiger, en met een huurauto ben je van daaruit snel bij de stranden en de opgravingen.

Stranden van zwart zand en rode rotsen

De stranden liggen aan de buitenkant van het eiland, met de rug naar de caldera, en ze zijn donker: zand en kiezel van vulkanisch materiaal. Kamari en Perissa zijn de grootste badplaatsen en liggen aan weerszijden van de rots Mesa Vouno; beide zijn georganiseerd, met ligbedden en watersport, en Kamari is ook met een rolstoel toegankelijk. Perivolos, in het verlengde van Perissa, is het langste zwarte strand van het eiland, met strandbars en taveernes; Monolithos is juist klein en op gezinnen gericht, met een speeltuin en een volleybalveld. Bij het dorp Akrotiri ligt Red Beach, een smalle baai onder hoge rode rotswanden, met zwarte en rode kiezels.

Twee kanttekeningen. Donker zand wordt in de zomerzon veel heter dan licht zand, dus neem slippers mee tot aan je ligbed. En kom je vooral voor breed, licht zand en ondiep water, dan zijn eilanden als Kos of Rhodos daar beter op ingericht. De meeste bezoekers van Santorini komen voor de caldera, de dorpen en de opgravingen, en gaan daarnaast een dag naar het strand.

Bezienswaardigheden en activiteiten op Santorini

In lijstjes met de mooiste plekken van Santorini komen steeds dezelfde namen terug. De opgraving bij Akrotiri is daarvan de belangrijkste. Sinds 1967 graven archeologen, aanvankelijk onder leiding van Spyridon Marinatos, er de bronstijdstad op die bij de Minoïsche uitbarsting werd bedolven. Onder een beschermend dak loop je langs straten met huizen van drie verdiepingen, met aardewerk en een rioolstelsel; fresco's en zelfs afdrukken van houten meubels bleven in de as bewaard. Menselijke resten zijn er niet gevonden; archeologen leiden daaruit af dat de bewoners op tijd zijn vertrokken.

Boven Kamari en Perissa liggen op Mesa Vouno de ruïnes van het antieke Thera. Wil je het landschap zelf lopen, dan is er het wandelpad langs de calderarand van Fira via Firostefani en Imerovigli naar Oia. Die route staat in vrijwel elke reisgids voor Santorini, is ongeveer 10,5 km lang en kost drie tot vier uur. Schaduw is er nauwelijks, dus neem water mee. Korter is de boottocht vanaf de oude haven onder Fira naar Nea Kameni, waar een grindpad naar de kraterrand voert.

Santorini is ook een wijneiland, al is dat minder bekend. De bodem van as en puimsteen houdt nauwelijks vocht vast, en tegen de wind en de felle zon vlechten wijnboeren hun ranken tot lage kransen, kouloura genoemd; de druiven rijpen beschut binnenin. De witte assyrtikodruif is hier veruit de belangrijkste, en veel wijnhuizen schenken proeverijen. De beroemde zonsondergang is overal langs de westrand te zien, ook van het dek van een veerboot of van een terras in een binnendorp. In het hoogseizoen ontloop je zo de volle straatjes van Oia.

Van Kreta naar Santorini

Santorini laat zich goed combineren met een vakantie op Kreta. De snelle ferry van de haven van Heraklion naar Athinios doet er anderhalf tot twee uur over; de snelste afvaart duurt 1 uur en 35 minuten. In het zomerhalfjaar vaart er minstens één boot per dag en vaak meer, in de winter is het schema dun en weersafhankelijk (dienstregeling gecontroleerd in oktober 2026 bij Direct Ferries). De prijs verschilt flink per rederij, klasse en boekmoment; de boot van Kreta naar Santorini is zelden echt goedkoop. Vergelijk daarom data, en boek voor juli en augustus vooruit.

Excursiebureaus op Kreta verkopen de oversteek ook als dagtocht. Vanuit badplaatsen als Chersonissos of Sissi betekent dat een lange dag: eerst naar de haven van Heraklion, dan de boot, en hetzelfde terug. Wie kan, blijft een nacht of twee slapen. De calderadorpen zijn vroeg in de ochtend en na zonsondergang merkbaar rustiger, wanneer dagbezoekers en cruisepassagiers weer weg zijn.

Praktisch: seizoen, drukte en boeken

Het toeristenseizoen loopt grofweg van april tot en met oktober, gelijk op met de rechtstreekse vluchten en de meeste bootverbindingen. Juli en augustus zijn het heetst en het drukst; mei, juni, september en oktober geven hetzelfde uitzicht met meer ruimte eromheen. Maandcijfers voor temperatuur, zeewater en regen staan op de pagina over het weer en klimaat op Santorini; kijk vlak voor vertrek daarnaast naar de weersvoorspelling, want een gemiddelde zegt weinig over jouw reisdagen.

Drukte is op Santorini een onderwerp op zich. Om de druk van het dagtoerisme te verlichten heft Griekenland sinds juli 2025 een vergoeding voor cruisepassagiers die op Santorini aan land gaan: 20 euro per persoon in het hoogseizoen, minder in de rest van het jaar. Voor een vakantie op Santorini zelf verandert die heffing weinig. Reserveer een verblijf aan de calderarand wel ruim vooruit, zeker voor de maanden mei tot en met september. Een last minute naar Santorini maakt buiten de schoolvakanties meer kans; in de winter betekent last minute meestal via Athene vliegen en genoegen nemen met gesloten strandtenten en een beperkt bootschema.

Nog twee praktische tips. Houd bij een kort bezoek rekening met wachtrijen voor de kabelbaan op dagen dat er cruiseschepen liggen, en draag schoenen met grip: de keien en trappen in de calderadorpen zijn glad gesleten.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Oia · Calderadorp op de noordpunt van Santorini, bekend om de zonsondergang en gebouwd uit huizen die in de puimsteen zijn uitgehakt.
• Kamari · Badplaats aan de oostkust van Santorini met een zwart kiezelstrand, onder de berg waarop het antieke Thera ligt.
• Fira · Hoofdplaats van Santorini op de calderarand, met het busknooppunt van het eiland en twee archeologische musea.
• Perissa · Strandplaats aan de zuidoostkust van Santorini, met zwart zand aan de voet van de berg Mesa Vouno.
• Akrotiri · Dorp op de zuidwestpunt van Santorini met de opgegraven bronstijdstad, een kasteelruïne en de rode klif eronder.
• Pyrgos · Oud kasteldorp in het binnenland van Santorini, hoog op een heuvel en met uitzicht naar alle kanten.
• Imerovigli · Rustig calderadorp op het hoogste punt van de rand van Santorini, met de verlaten kasteelrots Skaros onder zich.
• Perivolos · Zwarte strandstrook aan de zuidkust van Santorini, tussen Perissa en Agios Georgios, zonder eigen dorpskern.
• Ammoudi · Haventje onder Oia aan de voet van de rode calderaklif, met visrestaurants aan de kade en kiezels in plaats van zand.

Veelgestelde vragen