Centraal-Griekenland: van Delphi tot Euboea

Twee gebieden met dezelfde naam

Wie Centraal-Griekenland opzoekt, vindt twee gebieden die niet samenvallen. De bestuurlijke regio met die naam, in het Grieks Stereá Elláda, bestaat sinds de bestuurshervorming van 1987 en bestaat uit vijf regionale eenheden: Fthiotida, Fokida, Evrytania, Boeotië en Euboea. Binnen het overzicht van Griekse bestemmingen is dit het deel van het vasteland boven de Golf van Korinthe, met Lamia als hoofdstad en Chalkida als grootste stad.

Daarnaast bestaat de oudere aardrijkskundige streek Stereá Elláda, 24.818 km² groot, waar ook Attica en Aetolië-Akarnanië bij horen. Die naam betekent letterlijk vasteland en zette het gebied af tegen de Peloponnesos aan de andere kant van de Golf van Korinthe. Op de bestuurlijke kaart van Griekenland staan dus twee gebieden met bijna dezelfde naam. De Turkse benaming Roumeli, van Rūm-eli of land van de Romeinen, hoort bij diezelfde ruimere streek. Dat heeft een praktisch gevolg: een plaats als Nafpaktos valt bestuurlijk onder West-Griekenland, maar wordt in het dagelijks taalgebruik tot Centraal-Griekenland gerekend.

Delphi en de Parnassos

De bekendste bezienswaardigheid van de regio ligt in Fokida, op de zuidflank van de Parnassos. In Delphi stond het heiligdom van Apollo, waar de Pythia haar orakels gaf en waar de Grieken het middelpunt van de wereld plaatsten. De ruïnes en het museum liggen op terrassen tegen de berg, met zicht op een dal vol olijfbomen richting zee.

Tien minuten rijden verder, op dezelfde berg, ligt Arachova. Boven het dorp ligt een skigebied, en de drukste maanden zijn er de winterweekenden. Centraal-Griekenland heeft daardoor ook in de winter een seizoen, anders dan een eiland als Kreta. Het hoogste punt van de regio is de Giona met 2.510 meter, de hoogste berg van Griekenland ten zuiden van de Olympus.

De kust aan de Golf van Korinthe

De zuidkust van de regio ligt aan de Golf van Korinthe, een smalle binnenzee met bergen aan beide kanten. Het water is er rustiger dan aan een open Egeïsche kust, de zandstranden zijn korter en je kijkt vrijwel altijd uit op de overkant. Galaxidi, een kwartier onder Delphi, was in de negentiende eeuw een zeilvaartstad en heeft nog twee natuurlijke havens met kapiteinshuizen eromheen.

Westelijker ligt Nafpaktos, met een rond Venetiaans haventje onder een kasteelheuvel. Hier verloor de Ottomaanse vloot in 1571 de zeeslag van Lepanto, genoemd naar de Italiaanse naam van de stad. Negen kilometer verder bij Antirrio komt de brug naar de Peloponnesos aan land, zodat je de Golf van Korinthe daar met de auto kunt oversteken.

Thermopylae en de vallei met Lamia

In het noorden van de regio loopt de smalle doorgang tussen de bergen en de zee waar in 480 voor Christus de slag bij Thermopylae werd uitgevochten. De kustlijn is sindsdien door aanslibbing kilometers opgeschoven, dus het slagveld ligt nu landinwaarts. Wie de pas als engte wil zien, moet het landschap van toen erbij denken.

Achter die pas ligt de Spercheiosvallei met Lamia, de hoofdstad, met een kasteelheuvel boven het centrum. Veel reizigers komen hier niet voor de stad zelf, maar omdat de hoofdweg en de spoorlijn tussen Athene en Noord-Griekenland er vlak langs lopen. Delphi wordt vaak als dagtocht vanuit Athene gedaan, terwijl de regio genoeg te zien heeft voor meerdere dagen.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Delphi · Antiek heiligdom van Apollo op de Parnassos, waar de Pythia orakels gaf en de Grieken het midden van de wereld zagen.
• Lamia · Provinciehoofdstad in de Spercheiosvallei, met een kasteelheuvel boven het centrum.
• Arachova · Bergdorp op de zuidflank van de Parnassos, bekend van het skigebied erboven en van de kaas formaela.
• Galaxidi · Oude zeilvaartstad met dubbele natuurlijke haven aan de Golf van Korinthe, een kwartier rijden onder Delphi.
• Nafpaktos · Stadje aan de Golf van Korinthe met een rond Venetiaans haventje, bekend uit de zeeslag van Lepanto.
• Thermopylae · Bergpas in Fthiotida waar in 480 v.Chr. de slag werd gevochten, nu een vlakte met monument en zwavelbronnen.

Veelgestelde vragen