Kanaal van Korinthe

Waar ligt het kanaal en hoe groot is het?

Het kanaal doorsnijdt de landengte van Korinthe op het smalste punt, ongeveer 80 kilometer westelijk van Athene en aan de noordoostkant van de Peloponnesos. Sinds 1893 is dat schiereiland technisch een eiland: wie naar de havenstad Nafplion of naar het opgravingsterrein van Olympia rijdt, gaat over een brug. Aan de westkant komt het kanaal uit in de Golf van Korinthe, aan de oostkant in de Saronische Golf en daarmee in de Egeïsche Zee.

De doorsteek is ongeveer 6,3 kilometer lang, 24,6 meter breed aan de waterlijn, 21,3 meter op de bodem en ongeveer 8 meter diep. Schepen die breder zijn dan ongeveer 22,5 meter passen er niet door, en moderne containerschepen zijn veel breder dan dat. Die maten liggen vast sinds de opening in 1893, terwijl de vrachtschepen daarna veel groter werden. Het kanaal is daarom vooral een bezienswaardigheid en geen route voor de vracht.

De meeste bezoekers stoppen bij de brug van de oude nationale weg, waar je recht in de insnijding kijkt; de snelweg A8/E94 uit Athene gaat hier over in de A7 naar het zuiden. De voorstadstrein uit Athene doet er ongeveer 55 minuten over naar de moderne stad Korinthe, maar het kanaal ligt vier kilometer oostelijker, dus voor dat laatste stuk heb je een taxi nodig.

Vier plekken die Korinthe heten

Wie Korinthe in Griekenland op de kaart zoekt, vindt vier plekken met die naam, alle vier binnen een paar kilometer van elkaar. Dat maakt het plannen verwarrend, dus hier staat kort wat wat is.

• Het antieke Korinthe: het opgravingsterrein met de burchtheuvel Akrokorinthos erboven, ongeveer drie kilometer zuidwestelijk van de huidige stad. Dit is de stad uit de oudheid, in belang vergelijkbaar met het nabijgelegen Argos.
• De moderne stad Korinthe, in het Grieks Korinthos: een werkstad met haven en zo'n 31.000 inwoners binnen de stadsgrenzen bij de volkstelling van 2021. Ze werd op deze plek opgebouwd nadat een aardbeving de oude stad in 1858 verwoestte, en na een nieuwe beving in 1928 opnieuw. Een oude kern is er daardoor niet.
• De landengte met het kanaal: het stukje land van ruim zes kilometer breed waar de doorsteek door loopt.
• De Golf van Korinthe: de lange zeearm richting de havenstad Patras, waar veerboten naar Italië vertrekken.

Je komt de naam ook tegen als Corinthe, de oudere en Franse schrijfwijze, en als straat van Korinthe. Die laatste term wordt voor de doorvaart zelf gebruikt, terwijl het geen natuurlijke zeestraat is maar een gegraven kanaal met rechte wanden.

De geschiedenis: van de diolkos tot 1893

Het idee is ruim 2.500 jaar oud. In de zevende eeuw voor Christus liet de Korinthische heerser Periander het plan voor een kanaal varen en legde in plaats daarvan de diolkos aan: een gebaand stenen tracé waarover schepen en vracht over land naar de andere zee werden gesleept. Resten daarvan liggen nog naast het huidige kanaal. De stad verdiende aan dat tracé, want wie de landengte gebruikte, betaalde ervoor.

Keizer Nero begon rond het jaar 67 wel echt te graven, volgens de overlevering met een gouden schep en met duizenden dwangarbeiders. Na zijn dood stopte het werk. Ook Julius Caesar en Caligula hadden plannen voor een doorsteek, die niet zijn uitgevoerd. Pas in 1881 ging de schop er opnieuw in, onder leiding van de ingenieurs István Türr en Béla Gerster, en op 25 juli 1893 voer het eerste schip erdoor.

Afbrokkelende wanden en zinkbruggen

De wanden staan bijna verticaal, onder een hoek van ongeveer tachtig graden, en rijzen op het hoogste punt tientallen meters boven het water. Bronnen geven daarvoor verschillende getallen, van zo'n 70 tot 90 meter. Het gesteente is zacht en de wanden zijn steil: in januari 2021 kwam een deel van de wand naar beneden en lag het kanaal lang stil voor herstelwerk, waarna het in fasen weer openging. De beheerder AEDIK meldt het kanaal inmiddels weer als bevaarbaar, maar publiceert regelmatig berichten over werkzaamheden en storingen. Wil je er met een eigen boot door, controleer de status dan kort voor vertrek bij de beheerder.

Aan beide uiteinden, bij Isthmia en Poseidonia, liggen sinds 1988 zinkbruggen. In plaats van omhoog te klappen zakt het hele brugdek met de weg erop onder water, zodat een schip eroverheen vaart. Dat is in Europa op weinig plekken van dichtbij te zien. Verder is het kanaal een korte stop: er is geen dorpskern en geen strand. Reken op een halfuur en slaap elders, bijvoorbeeld in de rotsstad Monemvasia verderop of onderweg naar een eiland als Kreta.

Veelgestelde vragen