Stoupa

Stoupa en Kalogria: twee baaien onder de Taygetos

Stoupa ligt aan de Messeense Golf, in het noordelijke deel van de bergachtige Mani en daarmee in het zuidwesten van de Peloponnesos. Het dorp zelf ligt vlak, tussen twee zandbaaien, met de Taygetos er direct achter. De Griekse naam is Στούπα. In het Engels wordt het Stoupa, Greece, en het dorpsstrand staat op kaarten als Stoupa Beach.

Wie met de auto uit Athene komt, rijdt ongeveer 280 km en steekt bij het Kanaal van Korinthe de Peloponnesos binnen. Kalamata, de dichtstbijzijnde stad met luchthaven, ligt ruim 40 km noordelijker, de luchthaven zelf op ongeveer 58 km. Die laatste kilometers gaan over een bochtige kustweg: reken op een uur rijden.

Vier kilometer zuidelijker ligt het vissersdorp Agios Nikolaos. Dat is niet het veel bekendere Agios Nikolaos op Kreta, waarmee het in zoekresultaten en boekingen door elkaar loopt. Noordwaarts volgt Kardamyli na acht kilometer, zuidwaarts Areopoli en de grotten van Diros.

Waarom het zeewater bij Kalogria plaatselijk koud is

Beide baaien hebben zoetwaterbronnen onder de waterlijn, en aan het zeeoppervlak is vaak te zien waar het water naar boven komt. De grootste bron ligt ongeveer 100 m uit de kust, op zo'n 25 m diepte, waar het water uit spleten in het gesteente stroomt. Onderzoekers hebben er langere tijd gemeten hoeveel water daar uitkomt.

De verklaring zit in de berg erachter. De Taygetos bestaat uit kalksteen, en daarin zakt regenwater via scheuren en holtes weg in plaats van over de grond af te stromen. Het komt pas weer naar buiten waar het gesteente ophoudt, hier deels onder zeeniveau. Dat grondwater heeft ongeveer de temperatuur van de ondergrond en is in de zomer kouder dan de bovenste laag zeewater. Zwem je over zo'n uitstroom, dan voel je een koude baan in verder warm water.

Zorbas werkte hier, de roman speelt op Kreta

In 1917 besloten Nikos Kazantzakis en Giorgis Zorbas samen een bruinkoolmijn bij Prastova in de Messeense Mani te exploiteren. Kazantzakis woonde in die periode bij het strand van Kalogria. Zorbas bestond echt: geboren in 1865 in Katafygi bij Kozani, overleden in 1941 in Skopje.

De roman uit 1946 wijkt op drie punten af van wat hier gebeurde. Kazantzakis veranderde de voornaam Giorgis in Alexis, liet de verteller hem in Piraeus ontmoeten in plaats van in Chalkidiki, en plaatste het hele verhaal op Kreta, terwijl de echte Zorbas Kreta nooit heeft gezien. De mijngangen, het huisje en de bronnen uit die periode liggen in de Mani, niet op Kreta.

Boven het strand van Kalogria staat een buste van Kazantzakis, en een gemarkeerde route verbindt twaalf punten uit die jaren: de buste, het huisje, een grot en de mijn bij Prastova.

Van het kasteel boven het dorp tot de grotten van Diros

Het dichtstbijzijnde uitje ligt op de heuvel bij het dorp: het kasteel van Leuktron, dat op borden en kaarten ook Beaufort heet. Het werd in 1248 of 1249 aangelegd, toen dit gebied bij het vorstendom Achaea hoorde, om de Melingoi op de Taygetos te onderwerpen.

De grotten van Diros bij Pyrgos Dirou liggen ongeveer 45 km zuidelijker. Daarvan is zo'n 5.000 m in kaart gebracht, deels per bootje te bezoeken, en archeologisch onderzoek wijst op gebruik als cultusplaats in het paleolithicum en neolithicum. Op de route erheen ligt Areopoli, het stadje van de Mani-torenhuizen.

Excursies vanuit Stoupa doe je verder op eigen gelegenheid, met een auto. Volgens kaartgegevens rijd je bijna twee uur naar Mystras, bijna drie uur naar de rotsstad Monemvasia en ruim drie uur naar het heiligdom van Olympia. Zulke bestemmingen plan je beter met een overnachting, of op de heen- of terugreis, dan als dagtocht.

Waar Stoupa van leeft en wat er aan voorzieningen is

Stoupa leeft van toerisme. Het dorp is klein: er is een kleuterklas en een basisschool met twaalf plaatsen. Voor stadsvoorzieningen is Kalamata de dichtstbijzijnde plek, en in het voor- en naseizoen loont het om na te gaan wat er open is.

Een vakantie in Stoupa past bij wie wil zwemmen en wandelen vanaf één vaste basis, en je komt er met de auto, zonder veerboot of binnenlandse vlucht. Dat is het praktische verschil met een vakantie op een eiland als Kefalonia. Over accommodaties geven we geen oordeel en we vatten de ervaringen van anderen niet samen; wat je zelf kunt nagaan, is of een adres aan de boulevard, in het dorp of de helling op ligt, en aan welke van de twee baaien.

Veelgestelde vragen