Cyprus

Waar ligt Cyprus en bij welk land hoort het

Cyprus ligt in het uiterste oosten van de Middellandse Zee en is daarmee de oostelijkste van alle Griekse bestemmingen op deze wiki. De Turkse zuidkust ligt vlak boven het eiland, Syrië en Libanon liggen ten oosten ervan en Egypte ten zuiden. Wie Cyprus op de landkaart zoekt, moet niet bij Griekenland kijken, maar in de oostelijke hoek van de Middellandse Zee, tussen Turkije en het Midden-Oosten. Aardrijkskundig ligt Cyprus tegen Azië aan; politiek hoort het bij Europa, als EU-lid sinds 2004.

Hoe groot is Cyprus? Met 9.251 km² is het na Sicilië en Sardinië het derde eiland van de Middellandse Zee, grofweg een kwart van Nederland. Langs de zuidkust verbinden snelwegen de steden met elkaar; landinwaarts klimmen de wegen de bergen in, waardoor je over dezelfde afstand een stuk langer onderweg bent.

Bij welk land hoort Cyprus dan? Bij geen enkel ander land: het is sinds 16 augustus 1960 een onafhankelijke republiek, na een koloniale periode onder het Verenigd Koninkrijk. Cyprus is dus een eigen land, geen Grieks eiland en geen provincie van Griekenland, al spreekt de meerderheid van de inwoners Grieks. Sinds 2008 betaal je er bovendien met de euro.

Zo raakte het eiland verdeeld

Dat Cyprus en Griekenland zo vaak in één adem worden genoemd, heeft een geschiedenis. Een deel van de Grieks-Cyprioten streefde in de twintigste eeuw naar enosis, aansluiting bij Griekenland. In juli 1974 pleegden voorstanders daarvan, gesteund door de toenmalige Griekse junta, een staatsgreep tegen president Makarios. Vijf dagen later, op 20 juli 1974, viel het Turkse leger het noorden van het eiland binnen. Sindsdien staat ruim een derde van Cyprus onder Turks-Cypriotisch bestuur; bronnen houden het op 36 tot 37 procent van het grondgebied.

Het noorden riep zichzelf in 1983 uit tot Turkse Republiek Noord-Cyprus, een staat die alleen door Turkije wordt erkend. Tussen beide delen ligt een bufferzone die wordt bewaakt door VN-militairen; hun missie is al sinds 1964 op het eiland en kreeg na 1974 de zone onder haar hoede. De lijn loopt van de westkust tot aan de oostkust en snijdt onderweg dwars door de hoofdstad.

Voor de Europese Unie is het hele eiland EU-grondgebied, maar in het noorden is het EU-recht opgeschort zolang de regering van de republiek er geen gezag uitoefent. In de praktijk gelden de euro en de EU-regels daardoor alleen in het zuiden. Een dagbezoek aan het noorden is wel mogelijk.

Welke taal spreken ze op Cyprus

De republiek heeft twee officiële talen, Grieks en Turks. In de praktijk hoor je in het zuiden Grieks en in het noorden Turks. Het Grieks van Cyprus is dezelfde standaardtaal die in Griekenland wordt geschreven en onderwezen; wie het Griekse alfabet kent, leest hier de borden gewoon mee.

De derde taal is Engels, een zichtbaar spoor van de koloniale periode die tot 1960 duurde. Engels staat op verkeersborden en openbare mededelingen en wordt breed gesproken, zeker in de badplaatsen. Voor Nederlandse bezoekers is de taalbarrière daardoor klein.

We behandelen Cyprus op deze wiki als Griekstalige bestemming: de taal en een groot deel van de cultuur van het zuiden horen bij de Griekse wereld, ook al is het land politiek zelfstandig. In de praktijk kom je er dezelfde woorden tegen als op Kreta of elders in Griekenland: kalimera voor goedemorgen, de taverna voor het eten en het kafenion, het Griekse koffiehuis.

De steden van Cyprus

De hoofdstad van Cyprus is Nicosia, in het Grieks Lefkosia. Het is de enige grote stad die niet aan zee ligt, en de deellijn loopt er dwars doorheen: het zuidelijke deel is de regeringszetel van de republiek, het noordelijke deel de hoofdplaats van het niet-erkende noorden. Daardoor is de deling van het eiland in Nicosia direct zichtbaar.

De andere grote steden van het zuiden liggen aan de kust. Limassol is de havenstad aan de zuidkust, Larnaca ligt in de zuidoosthoek naast een van de twee internationale luchthavens, en bij Paphos in het westen staan de opgravingen sinds 1980 op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Boven de deellijn liggen Kyrenia aan de noordkust en Famagusta aan de oostkant, allebei met een Griekse en een Turkse naam naast elkaar. Wil je meerdere steden bezoeken, dan kun je die in het zuiden vrij combineren; voor een stad in het noorden gelden de regels van het oversteken.

Bezienswaardigheden op de kaart

Op een kaart van Cyprus met bezienswaardigheden vallen eerst de drie plekken van de werelderfgoedlijst op, alle drie in het zuiden: de opgravingen van Paphos (sinds 1980 op de lijst), de beschilderde kerken in de dorpen van het Troodosgebergte (sinds 1985) en de nederzetting van Choirokoitia uit de steentijd (sinds 1998).

In het binnenland ligt het Troodosgebergte, met de bijna tweeduizend meter hoge Olympos als hoogste top. De bergdorpen blijven er in de zomer koeler dan de kust, en in de winter ligt er soms sneeuw op de toppen.

Aan de kust tussen Paphos en Limassol ligt Petra tou Romiou, het rotsstrand waar Aphrodite volgens de overlevering uit het zeeschuim aan land kwam; in oude Griekse teksten heet de godin dan ook Kypris, de Cypriotische. In het uiterste zuidoosten liggen zandstranden en de kliffen van Kaap Greco.

Welke kust past bij welke reiziger

De badplaatsen van het zuiden verschillen genoeg om bewust te kiezen. In het westen zit je bij Paphos dicht op de opgravingen, centraal combineert Limassol stad en strand, en in de zuidoosthoek liggen de zandstranden het dichtst op elkaar: Ayia Napa staat bekend om zijn stranden en uitgaansleven, buurplaats Protaras is de rustiger gezinsvariant.

Twijfel je tussen Cyprus en de Griekse eilanden, kijk dan vooral naar reistijd en seizoen. Cyprus ligt veel verder naar het oosten dan de Griekse eilanden, waardoor de vlucht vanuit Nederland wat langer duurt. Het eiland ligt op ongeveer dezelfde breedtegraad als Kreta en zuidelijker dan Rhodos. Wat die zuidelijke ligging per maand betekent voor zon en zeewater, lees je bij het weer en klimaat op Cyprus.

Praktisch: aankomen, linksrijden en oversteken

Op het Griekse gedeelte van Cyprus is de keuze aan vliegvelden klein: volgens de Cypriotische toerismedienst kom je de republiek door de lucht alleen binnen via de internationale luchthavens van Larnaca en Paphos, allebei in het zuiden. Wie via Ercan in het noorden aankomt en daarna de lijn oversteekt, geldt voor de republiek als illegaal binnengekomen en riskeert volgens het Nederlandse reisadvies een boete of zelfs gevangenisstraf.

Op het hele eiland rijdt het verkeer links. In de republiek is de maximumsnelheid 100 km/u op de snelweg, 80 km/u op gewone wegen en meestal 50 km/u in de bebouwde kom; je Nederlandse rijbewijs is er geldig. Op de borden staan plaatsnamen ook in Latijns schrift, zodat een wegenkaart van Cyprus goed te volgen is. Treinen zijn er niet: naast de huurauto vormen bussen het openbaar vervoer.

Oversteken naar het noorden kan uitsluitend bij de officiële grensovergangen; de bufferzone zelf is verboden gebied. Neem een geldig paspoort of een identiteitskaart mee en regel vervoer bewust: huurauto's uit het zuiden zijn in het noorden vaak niet verzekerd, bij sommige overgangen is daarvoor losse verzekering te koop, en een deel van de verhuurders staat de rit niet toe. Deze regels zijn in oktober 2026 gecontroleerd bij het Nederlandse reisadvies; kijk dat vlak voor vertrek zelf na voor actuele informatie.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Paphos · Havenstad in het zuidwesten van Cyprus, met Romeinse mozaïeken op de werelderfgoedlijst en Akamas in de buurt.
• Limassol · Havenstad aan de zuidkust van Cyprus, met het stadsstrand in Germasogeia en Kourion, Kolossi en Amathus in de omgeving.
• Larnaca · Havenstad aan de zuidoostkust van Cyprus, met de grootste luchthaven van het eiland en een zoutmeer vol winterflamingo's.
• Nicosia · De hoofdstad van Cyprus, midden in het binnenland, met een ommuurde oude kern die door een VN-bufferzone wordt gedeeld.
• Troodos · Bergstreek midden op Cyprus, met een top van 1.952 meter, tien werelderfgoedkerken en blootliggende oceaanbodem.
• Ayia Napa · De grootste badplaats van Cyprus, met 27 stranden en een middeleeuws klooster midden in het uitgaanscentrum.
• Famagusta · Middeleeuwse havenstad aan de oostkust van Cyprus, met Venetiaanse muren en de afgesloten badplaats Varosha ernaast.
• Protaras · Badplaats aan de zuidoostpunt van Cyprus, bekend om Fig Tree Bay en het natuurpark Cape Greco.

Veelgestelde vragen