Zakynthos

Tussen de hak van Italië en de Griekse westkust

Zakynthos ligt in de Ionische Zee, het stuk Middellandse Zee dat precies tussen de hak van Italië en de Griekse westkust in zit; tot de Peloponnesos is het maar zo'n 20 km. Binnen de bestemmingen in Griekenland hoort het eiland bij de westkant van het land: op de kaart van Europa ligt het links van het Griekse vasteland, en niet bij de Egeïsche eilanden waar veel mensen Griekenland het eerst van kennen. Van de Ionische hoofdeilanden is Zakynthos het derde in grootte en het zuidelijkste; alleen het losse Kythira ligt verder naar het zuiden.

Transavia, TUI fly en Corendon vliegen in het zomerseizoen rechtstreeks vanaf Nederland in ongeveer drie uur naar Zakynthos International Airport Dionysios Solomos, op 4,3 km van de hoofdstad. Kom je met de auto of combineer je het eiland met de Peloponnesos, dan vaar je met Levante Ferries van Kyllini naar Zakynthos-stad: ongeveer vijf kwartier, en deze boot vaart als enige verbinding het hele jaar door. In de winter liggen de rechtstreekse vluchten grotendeels stil en reis je met een overstap of via die veerboot.

Hoe groot is Zakynthos vergeleken met Nederland?

Zakynthos meet 405,55 km² en is grofweg 40 km lang en 20 km breed; Nederland is met ruim 41.000 km² dus ongeveer honderd keer zo groot. Het eiland heeft 40.508 vaste bewoners (telling 2021). Daar komen de bezoekers bij: volgens vakantievlieger Corendon verwerkt de luchthaven zo'n miljoen toeristen per jaar. Door die afmetingen kun je elke bezienswaardigheid als dagtrip doen, waar je ook logeert. Reken alleen in het westen en noorden ruimer, want daar zijn de wegen smal en bochtig.

Waarom Zakynthos ook Zante heet

Zakynthos en Zante zijn hetzelfde eiland. Zante is de naam uit de Venetiaanse tijd: Venetië bestuurde het eiland van 1484 tot 1797 en noemde het vanwege de vele bloemen Fiore di Levante, bloem van het oosten. De Engelstalige reiswereld zegt nog altijd Zante en noemt de hoofdstad Zante Town; op boekingssites heet diezelfde stad ook Zakynthos Town of Zakynthos City. De spellingen Zakyntos en Zakhyntos duiken vooral in zoekopdrachten op, op het eiland zelf zie je ze niet. In het Grieks is het Ζάκυνθος, met de klemtoon op de eerste lettergreep.

De oude naam komt ook buiten het eiland terug: de kleine pitloze krent heet in het Engels Zante currant, naar het druivenras dat van dit eiland komt. En de luchthaven draagt de naam van de beroemdste Zakynthiaan: Dionysios Solomos, geboren in 1798, schreef de Hymne aan de Vrijheid, waarvan de eerste twee strofen het Griekse volkslied werden.

Zand in het oosten, kliffen in het westen

Landschappelijk valt Zakynthos in twee delen uiteen. Het oosten en zuiden zijn laag en vruchtbaar: olijfgaarden, wijngaarden, vrijwel alle badplaatsen en de lange zandstranden. Het westen is een kalkstenen plateau dat abrupt in zee eindigt, met het hoogste punt op de Vrachionas (758 m). Verblijven en zwemmen doe je daarom in het oosten en zuiden; naar de westkust ga je voor de uitzichten en voor boottochten. Het eiland is groen door de natte winters die de Ionische eilanden kenmerken; in de zomer valt er vrijwel geen regen.

Oude stadjes vind je er niet. Op 12 augustus 1953 verwoestte een aardbeving met magnitude 7,3 vrijwel alle gebouwen op het eiland (een zware zeebeving in oktober 2018 liep zonder gewonden af). Zakynthos-stad is daarna herbouwd, volgens de Griekse toeristenorganisatie met het oude karakter als leidraad. Andere steden moet je er niet zoeken: buiten de hoofdstad bestaat Zakynthos uit dorpen en badplaatsen. Winkelen doe je daarom vooral hier. Het winkelcentrum van het eiland is in de praktijk één straat, de Alexandrou Roma, die bij het Sint-Marcusplein begint en twee straten achter de haven door het centrum loopt, met winkels van sieraden tot strandspul.

De bezienswaardigheden verdeeld over het eiland

Op de kaart liggen de bezienswaardigheden verspreid over drie hoeken van het eiland: het scheepswrak en de blauwe grotten in het noorden, de schildpaddenbaai in het zuiden, en daartussen de stad, het klooster van Anafonitria en de dorpen van het binnenland. In vrijwel elke top 10 van Zakynthos staan dezelfde drie activiteiten bovenaan: het wrak zien, de grotten bevaren en schildpadden spotten. Plan die eerst en vul de rest in met stranddagen.

Het scheepswrak in de smokkelaarsbaai

Op de bekendste foto van Zakynthos staat een roestend vrachtschip op wit zand tussen loodrechte kliffen. Het scheepswrakstrand, internationaal Navagio of Shipwreck Beach, heet officieel Agios Georgios en wordt ook smokkelaarsbaai genoemd: het schip, de MV Panagiotis, liep hier op 5 oktober 1980 vast en was volgens de rechtbankstukken met smokkelsigaretten onderweg van Turkije naar Italië. Visit Greece rekent de baai tot de meest gefotografeerde stranden van Griekenland; het uitkijkplatform op de klifrand bij Anafonitria is de klassieke fotospot van het eiland.

De blauwe grotten en de noordkust

Op de noordpunt, tussen het havenplaatsje Agios Nikolaos en Kaap Skinari, heeft de zee bogen en koepels in de kalksteen geslepen waarin het water fel blauw oplicht: de blauwe grotten, op boekingssites ook blue caves of blue cave. Bootjes vertrekken vanaf Agios Nikolaos, Kaap Skinari en het strand Makris Gialos; ga bij voorkeur in de ochtend, dan staat de zon goed en is de zee vaak kalmer. Veel tochten combineren de grotten met het wrak. Een stop die je onderweg kunt meepakken is Xigia: een kiezelbaai waar zwavelbronnen het water melkwit kleuren en je het mineraal al ruikt voor je het ziet. Aan dat zwavelwater worden al generaties heilzame effecten toegeschreven; bewezen is dat niet.

Het klooster van Anafonitria

Het bekendste klooster van Zakynthos staat in het dorp Anafonitria, op een paar minuten van het uitkijkpunt bij het wrak, zodat veel bezoekers de twee combineren. Het klooster stamt uit de vijftiende eeuw en was aan het eind van de zestiende eeuw de laatste woonplaats van Dionysios, de patroonheilige van het eiland. Het verhaal dat bij hem hoort gaat over vergeving: hij zou de moordenaar van zijn eigen broer hebben verborgen en vergeven. Verwar hem niet met de Dionysios Solomos van de luchthaven: de een is de heilige, de ander de dichter.

Schildpadden in de baai van Laganas

De ondiepe baai van Laganas in het zuiden is het belangrijkste broedgebied van de onechte karetschildpad (caretta caretta) in de Middellandse Zee: op zes neststranden met samen 5,5 km zand leggen de vrouwtjes gemiddeld zo'n 1.200 nesten per jaar. Om dat broedgebied te beschermen werd hier in 1999 het eerste nationale zeepark van Griekenland opgericht. Het nestseizoen loopt van half mei tot half augustus; van half juli tot eind september kruipen de jongen uit en zoeken ze 's nachts de zee.

De parkregels bepalen hoe je stranddag eruitziet. Neststranden zoals Gerakas en het oostelijke deel van het strand bij Kalamaki zijn van 1 mei tot en met 31 oktober alleen tussen 7.00 en 19.00 uur open, het aantal parasols is er beperkt en je blijft dicht bij de waterlijn, want de nesten liggen achter op het strand. Sekania, het strand met de hoogste nestdichtheid, is helemaal verboden gebied. Op het water gelden zones: in zone A zijn boten verboden, elders is de limiet 6 knopen en ankeren mag er niet.

Een schildpad zien lukt het makkelijkst vanaf het water. Tochten, vaak per boot met glazen bodem, vertrekken onder meer vanaf Laganas, Agios Sostis en Limni Keriou bij Keri, en combineren het spotten met de grotten van Keri en met Marathonisi, het onbewoonde eilandje dat zelf neststrand is en daarom schildpaddeneiland heet. Dolfijnen leven ook in deze zee, maar laten zich veel minder voorspelbaar zien; reken er dus niet op. Kies een schipper die afstand houdt en de dieren niet insluit. Daar zijn de snelheidslimieten in de baai ook voor.

Stranden: zand, kiezel en zwavel

Heeft Zakynthos zandstranden? Vrijwel de hele oost- en zuidkust is er een. Het kilometerslange strand van Laganas en de stranden van Kalamaki en Tsilivi zijn breed en lopen langzaam af, rond Alykes en Alykanas in het noordoosten wordt het dorpser, en daartussen liggen kleinere strandjes bij plaatsjes als Psarou en Amoudi. Welke mooie stranden eruit springen, hangt af van wat je zoekt. Lijstjes noemen vaak Gerakas als mooiste strand van het eiland: daar staat geen bebouwing, er is geen muziek en het is er rustiger dan in de badplaatsen. Daartegenover staat dat Gerakas neststrand is, met parkregels en weinig voorzieningen.

De grootste variatie vind je op het groene schiereiland Vassilikos in het zuidoosten. St. Nicholas Beach is daar het strand voor watersport, met een kerkje uit 1675 aan de rand van de baai; Porto Zorro, ook geschreven als Porto Zoro en naar de strandbar vaak Porto Azzurro genoemd, staat vooral op foto's vanwege de rotspunten in zee. Noordelijker wordt de kust kiezelig en het water dieper en helderder, zoals bij Makris Gialos en Xigia. Voor snorkelen maakt die ondergrond het verschil: boven zand zie je weinig, bij de rotsen van Porto Zorro, rond Marathonisi en bij de grotten van Keri veel meer.

De westkust heeft geen badstranden: daar kijk je vanaf de kliffen of zwem je tijdens een boottocht. Zoek je na Zakynthos nog een Grieks eiland waar zand zo de hoofdrol speelt, kijk dan eens bij Skiathos in de Sporaden, dat ook om zijn zandstranden bekendstaat en veel kleiner is.

De badplaatsen en dorpen van Zakynthos vergeleken

Waar je op Zakynthos verblijft, of waar je volgens vakantietaal moet zitten, hangt vooral af van vier vragen. Wil je uitgaan of rust? Hoe belangrijk is een lang zandstrand voor de deur? Wil je 's avonds te voet naar restaurants? En huur je een auto? De tabel hieronder zet de badplaatsen langs diezelfde vier vragen. Welke plaats de leukste is en wat de beste plek is om te zitten, verschilt per gezelschap: een leuke plaats voor een jongerenvakantie is een andere dan een leuke plaats voor een gezin met kinderen. Wie rust zocht en in Laganas belandde, beoordeelt het eiland in reviews en ervaringen (op Tripadvisor of bij Nederlandse aanbieders) anders dan wie voor Vassilikos koos.

Laganas is de uitgaansplaats van het eiland: één lange strip met bars en clubs aan een kilometerslang, ondiep zandstrand. De badplaats werd groot met Britse jongeren en is inmiddels vaste prik bij Nederlandse jongerenreizen zoals die van GOGO. Wil je uitgaan, dan zit je hier goed. Zoek je iets anders, dan is Laganas eerder een uitje voor een avond dan een uitvalsbasis.

Families kiezen vaak Tsilivi (in zoekopdrachten ook als Tsivili gespeld), de badplaats van het dorp Planos aan de noordoostkust, of Kalamaki, dat aan dezelfde baai als Laganas ligt maar zonder de strip. Rustiger zijn Alykanas en buurbadplaats Alykes, en Agios Sostis, een minibadplaats aan de rand van Laganas met een haventje en het eilandje Cameo, dat je over een houten bruggetje bereikt. Dat eilandje wordt ook voor huwelijksceremonies geboekt; mede daardoor duikt Zakynthos in Nederlandse zoekopdrachten op als trouweiland. Helemaal in het zuidwesten ligt Limni Keriou, klein en op het water gericht.

Argassi ligt op 3 km van de stad en past bij wie het schiereiland Vassilikos én het stadsleven wil; op het strand staan sinds 1805 de bogen van een stenen brug half in zee. Vassilikos zelf is geen dorp maar een reeks verspreide buurtschappen in het groen, ruim en rustig, met een huurauto als voorwaarde. Stedelijk logeren kan in Zakynthos-stad, met de veerboot en het avondleven om de hoek.

In het binnenland staan vooral losse vakantiehuizen met zwembad, rond de dorpen op de oostelijke heuvels zoals Tragaki en buurdorp Kypseli (ook Kipseli gespeld), tussen olijfgaarden en wijngaarden, en rond het centraler gelegen Galaro, dat op reissites meestal Galaros heet. In het zuiden zit je vanuit Lithakia of het gehucht Agrilia dicht bij de baai van Laganas maar buiten de drukte; dorpen als Psarou en Agios Dimitrios doen hetzelfde voor de noordoostkant. Overal geldt: eigen vervoer nodig.

Het aanbod bestaat verder voor een groot deel uit kleinschalige appartementen in familiebezit, met hotels in alle maten in en om de badplaatsen. Typerend zijn complexen met een voornaam: Erietta bij Tsilivi, Amarylis in Planos, Amaryllis in Kalamaki. Kijk bij het boeken minder naar zulke namen en meer naar het exacte adres: dezelfde naam komt soms twee keer voor op het eiland, en of je appartement aan zee ligt of aan een doorgaande weg zie je alleen op de kaart. Zoek je een luxe vakantie, selecteer dan op concrete voorzieningen (privézwembad, ligging, halfpension) in plaats van op het woord luxe, want dat zet elke aanbieder erop. Een last minute vind je alleen in het vliegseizoen, grofweg van het voorjaar tot in oktober; buiten die periode zijn er geen rechtstreekse vluchten.

Praktisch: vervoer, weer en kaarten

Een huurauto is vrijwel onmisbaar zodra je meer wilt zien dan je eigen badplaats, want de bezienswaardigheden liggen in alle hoeken van het eiland. Voor navigatie volstaat Google Maps, als plattegrond én wegenkaart tegelijk; wie liever papier heeft, krijgt bij veel verhuurders en hotels een eenvoudige toeristische kaart of landkaart van het eiland. Een dikke reisgids is geen voorwaarde; een boekje met kaart erin is vooral handig voor wie zonder internet reist. Controleer actuele informatie over het wrakstrand en de parkregels kort voor vertrek, want juist die dingen veranderen.

Het weer is mediterraan, met droge zomers en zachte, natte winters. In juli en augustus liggen de maximumtemperaturen rond 32 tot 33 °C en valt er vrijwel geen regen; het zeewater is in augustus zo'n 26 °C. In mei is het eiland op zijn groenst en is de zee met ongeveer 19 °C nog fris om in te zwemmen. In september is het zeewater nog warm en neemt de drukte af. In de winter valt de meeste regen: december komt op zo'n 200 mm. Alle maandcijfers en de duiding per seizoen staan bij weer en klimaat op Zakynthos.

Nog drie kleine dingen. Muggen zijn er zoals overal rond de Middellandse Zee, vooral op windstille avonden, dus neem iets tegen de jeuk mee. Slangen leven vooral in het droge binnenland en laten zich zelden zien; dichte schoenen bij een wandeling zijn voldoende voorzorg. En onderschat de zon op het water niet: de zeewind koelt je af, zodat je pas later merkt hoeveel zon je hebt gehad.

Zakynthos in het nieuws: noodweer en aardbevingen

Duikt Zakynthos in het Nederlandse nieuws op, dan gaat het meestal over een van deze onderwerpen.

Noodweer en overstromingen: de Ionische eilanden horen bij de natste delen van Griekenland, en in het najaar kan dat hard gaan. In september 2020 trok de mediterrane orkaan Ianos over de eilanden, met windstoten tot 195 km/u op Kefalonia en Zakynthos en de noodtoestand voor Zakynthos, Kefalonia en Ithaka. Zulke stormen horen bij het najaar; ga je in oktober of november, reken dan op een paar stevige regendagen.

Aardbevingen: die van 1953 en 2018 staan hierboven beschreven, en kleinere schokken horen bij dit deel van de Middellandse Zee.

En af en toe een reddingsactie op zee: Zakynthos is geen aankomsteiland voor vluchtelingen zoals de eilanden vlak voor de Turkse kust (Samos bijvoorbeeld), maar de smokkelroute van Turkije naar Italië loopt wel door de Ionische Zee; zo redde de kustwacht in augustus 2023 nog 76 opvarenden van een jacht ruim 100 km ten zuidwesten van het eiland. Die reddingen spelen zich ver uit de kust af; op het eiland zelf merk je er als bezoeker doorgaans niets van.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Tsilivi · Familiebadplaats aan de noordoostkust van Zakynthos, officieel het dorp Planos, met een breed zandstrand en winkels langs de doorgaande weg.
• Laganas · Uitgaansplaats aan de zuidkust van Zakynthos, met een straat die landinwaarts loopt en een strand dat deels neststrand is.
• Agios Sostis · Kleine kustplaats aan de baai van Laganas, met het eilandje Cameo Island vlak voor de kust.
• Kalamaki · Badplaats aan de zuidkust van Zakynthos, met een neststrand van het zeepark en de luchthaven op twee kilometer.
• Argassi · Badplaats net buiten Zakynthos-stad, met een smalle strandstrook, een Venetiaans torenhuis en een brug die in zee staat.
• Zakynthos-stad · De enige stad van Zakynthos, na 1953 herbouwd: musea, een winkelstraat en een Venetiaans kasteel boven de haven.
• Scheepswrakstrand · Baai met het wrak van de Panagiotis aan de noordwestkust van Zakynthos, tot 31 oktober 2026 gesloten.
• Vassilikos · Schiereiland in het zuidoosten van Zakynthos, met Banana beach aan de oostkust en het zeepark om de zuidpunt.
• Blauwe grotten · Bogen en ondiepe holtes in de witte kalksteenkust bij Kaap Skinari, alleen per kleine boot te bereiken.
• Keri · Bergdorp in het zuidwesten van Zakynthos, met een haven aan zee en een natuurlijke pekbron.
• Alykanas · Rustig dorp aan de noordoostkust van Zakynthos, één kilometer van Alykes, met een breed zandstrand en nauwelijks een kern.
• Planos · Dorp van ruim duizend inwoners op de noordoostkust van Zakynthos, officiële naam van de gemeenschap waar Tsilivi bij hoort.
• Gerakas · Neststrand aan de zuidpunt van Zakynthos, met parkregels, kleiwanden en geen parasols in het zand.
• Xigia · Kiezelbaai aan de noordoostkust van Zakynthos waar koud zwavelhoudend bronwater uit de rotsen in de zee loopt.
• Tragaki · Dorp op 139 meter boven de noordoostkust van Zakynthos, met het strand Ampoula een paar kilometer lager.
• Marathonisi · Onbewoond eilandje in de baai van Laganas, met een neststrand van het zeepark en een bouwverbod.

Veelgestelde vragen