Kalamata

Havenstad aan het einde van de Messenische Golf

Kalamata ligt in het zuidwesten van de Peloponnesos, aan het einde van de Messenische Golf, waar de rivier de Nedon vanuit de Taygetos de kust bereikt. De stad zelf is vlak, met de bergflank meteen erachter. Na Patras is dit de tweede stad van het schiereiland en de grootste van de bestuurlijke regio Peloponnesos; voor Messenia is het de hoofdstad en de belangrijkste haven.

Uit Athene rijd je over de A7 via Tripoli, ruim 240 kilometer, nadat je bij Korinthe het Kanaal van Korinthe bent overgestoken; uit Patras is het ruim 215 kilometer. Reizigerstreinen rijden er niet meer: het treinverkeer stopte in december 2010 en op het oude station is een spoorwegpark met stoomlocomotieven ingericht. Het vliegveld (KLX) ligt aan de weg naar Messini en krijgt vooral in de zomer rechtstreekse vluchten uit Europa; uit de haven varen in de zomermaanden boten naar Kythira en Kreta. Zonder auto blijft het streekvervoer over, dat vooral de plaatsen onderling verbindt en niet de baaien en opgravingen daartussen. Omdat het aanbod per seizoen verschilt, controleer je tijden en tarieven bij de vervoerder zelf.

Waarom het centrum nieuw is: de aardbeving van 1986

Op 13 september 1986 om 20.24 uur werd de stad getroffen door een aardbeving met een kracht van 5,9 op de schaal van de momentmagnitude, met een bron op ongeveer 12,5 kilometer diepte. Er vielen minstens twintig doden en 330 gewonden, ongeveer een vijfde van de gebouwen moest worden gesloopt en de wederopbouw duurde vijf jaar.

Dat is te zien aan het centrum, dat grotendeels uit jongere bebouwing bestaat. Het oude Kalamata is daardoor nog maar een kleine kern landinwaarts, met de kathedraal Ypapanti uit 1873 en het Byzantijnse kerkje van de Heilige Apostelen uit de elfde of twaalfde eeuw, dat als symbool van de stad geldt. Op 23 maart 1821 was Kalamata een van de eerste steden die in de Griekse opstand werden bevrijd. Het kasteel erboven is dertiende-eeuws, na de Frankische verovering van 1205 uitgebouwd door Godfried van Villehardouin. De vondsten uit de streek staan in het archeologisch museum van Messenia, in oudere bronnen het Benakeion-museum.

Zoek je een bewaard oud centrum, dan passen Nafplion of het rotsstadje Monemvasia beter, en op Kreta heeft Rethymnon de combinatie van oude binnenstad en strand die Kalamata niet heeft. De stad is niet jonger dan die plaatsen; alleen de bebouwing in het centrum is dat.

De olijf, de kleur en het verschil met Kalamon

De Kalamata-olijf is amandelvormig en vlezig, met een donkerpaarse tot bijna zwarte kleur. Die donkere kleur hoort bij de rijpheid: dit type olijf kan niet groen worden geoogst. Hij blijft aan de boom tot hij donker is, wordt met de hand geplukt om kneuzing te voorkomen en gaat daarna in pekel, kort van ongeveer een week of lang tot drie maanden.

Op het etiket kun je twee namen tegenkomen. Binnen de EU mag de naam Kalamata voor tafelolijven en olijfolie alleen worden gebruikt voor product uit de beschermde streek: Messenia en een aangrenzend deel van Lakonia. Dezelfde cultivar wordt ook in de Verenigde Staten en Australië geplant en staat in Europese schappen onder de variëteitsnaam Kalamon (Καλαμών). Zie je Kalamon staan, dan koop je hetzelfde type olijf zonder die herkomstbescherming, en niet een mindere soort.

Wat je in Kalamata eet, komt voor een groot deel uit de landbouw van de streek. Uit de haven gaan rozijnen, olijven en olijfolie, en op tafel komen sfela-kaas, gedroogde vijgen, pasteli van sesam, de vijgenkoek sykomaida en lalagia. Veel Griekse bestemmingen zijn bekend van hun landschap of hun oude kern; Kalamata vooral van de olijf.

Het strand, de boulevard en voor wie Kalamata past

Het strand van Kalamata is een stadsstrand aan de westelijke paralia, de kuststrook die van de jachthaven langs de Navarinou en Analipsi naar de voorstad Verga loopt, aan de voet van de Kalathi, een uitloper van de Taygetos. Daar concentreren het uitgaan en de recreatie zich in de zomer, en in juli komt het internationale dansfestival erbij, dat sinds 1995 bestaat en aan zijn 32e editie toe is.

Een vakantie in Kalamata is daarom iets anders dan een vakantie in een badplaats: dit is een stad die van landbouw, haven en handel leeft, met een strand aan de boulevard in plaats van een hotelstrook aan een baai. Dat werkt goed als je de omgeving in wilt, met Olympia in het noordwesten en in het zuiden de Mani en kustplaatsen als Stoupa. Wil je elke ochtend vanuit je kamer het water in zonder stadsverkeer ertussen, dan past zo'n kleinere kustplaats beter.

Veelgestelde vragen