Rhodos

De zuidoosthoek van de Egeïsche Zee, vlak voor de Turkse kust

Rhodos (Grieks Ρόδος, in transliteratie Rodos; internationaal Rhodes) ligt in de zuidoostelijke hoek van de Egeïsche Zee, op ongeveer 18 km van de Turkse kust. Binnen het overzicht van alle Griekse bestemmingen is dit een van de verste buitenposten: op een landkaart of plattegrond van Europa vind je het eiland rechtsonder, vlak onder de westkust van Turkije. Alleen kleinere buureilanden liggen nog oostelijker, en het Griekstalige Cyprus ligt nog een flink stuk verder op zee. Rhodos is het grootste eiland van de Dodekanesos en, na Kreta, Euboea en Lesbos, het grootste eiland van Griekenland.

Hoe groot is Rhodos precies? Het eiland meet 1.401 km² en is bijna 80 km lang en maximaal 38 km breed. Vergeleken met Nederland is dat ongeveer een dertigste van de oppervlakte, ruwweg de provincie Utrecht. Die grootte onderschatten reizigers nogal eens: van Rhodos-stad naar Lindos is het al zo'n 50 km rijden. Op Google Maps lijkt het eiland compact, maar wie de zuidpunt en de westkant op één dag wil zien, is het grootste deel van die dag onderweg.

De meeste bezoekers landen op het vliegveld Diagoras, 14 km ten zuidwesten van de stad bij het dorp Paradisi; met bijna 7 miljoen passagiers in 2024 hoort het bij de drukste luchthavens van Griekenland. De naam eert Diagoras van Rhodos, een bokser die in de vijfde eeuw voor Christus twee keer op de Olympische Spelen won; ook de voetbalclub van het eiland, het in 1905 opgerichte Diagoras, is naar hem vernoemd. Een rechtstreekse vlucht vanaf Nederland nadert de vier uur, en houd rekening met het tijdverschil: de tijd op Rhodos loopt één uur voor op Nederland. Vanuit de haven van de stad varen veerboten en catamarans naar buureilanden als Symi en Chalki en verder door de Dodekanesos; controleer buiten de zomer eerst de dienstregeling.

Waarom bijna alle badplaatsen aan de oostkust liggen

Van mei tot oktober waait over de Egeïsche Zee de meltemi, een droge wind uit noordelijke richting; surfgidsen rekenen het eiland in de zomer tot de windrijkste hoeken van Europa. De westkust vangt die wind en de golfslag op, de oostkust ligt in de luwte. Daarom liggen de kalme zandstranden en vrijwel alle badplaatsen aan de oostkant, en de surfscholen aan de westkant.

De westkust begint direct onder de stad: Ixia en Trianda (ook geschreven als Trianta, officieel heet de plaats Ialyssos) vormen met Kremasti één hotelstrook langs een kiezel- en grindstrand met vrijwel altijd wind. De hotelnamen die Nederlanders het vaakst opzoeken, staan allemaal in deze strook: Rodos Palace draait hier al sinds 1974, en ook Olympic Palace en het Sirene Beach hotel horen bij Ixia. Verderop surft men bij Theologos (ook Tholos genoemd), en landinwaarts liggen woondorpen als Pastida, waar weinig toeristen komen.

Aan de oostkust rijgen de badplaatsen zich aaneen, van Faliraki tot Gennadi. Helemaal op de zuidpunt komen wind en luwte samen bij Prasonisi: een zandtong naar een rotsig schiereilandje, met aan de ene kant vlak water en aan de andere kant golven. Kite- en windsurfers hebben er hun vaste stek, badgasten kijken vanaf het zand toe.

Rhodos-stad: ridderstad achter vier kilometer muur

Rhodos-stad is de hoofdstad van het eiland en van de hele Dodekanesos. Binnen een stadsmuur van zo'n vier kilometer ligt de middeleeuwse oude stad, op Engelstalige borden en boekingssites de Old Town van Rhodes Town of Rhodes City. De ridders van Sint-Jan bouwden haar tussen 1309 en 1523, en sinds 1988 staat de ommuurde stad op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Over de Ridderstraat (Odos Ippoton) loop je in één rechte lijn langs de herbergen van de ridderordes omhoog naar het Grootmeesterpaleis, dat bezoekers meestal gewoon het kasteel van Rhodos noemen.

In de geschiedenis van Rhodos wisselde het bestuur na de ridders nog een paar keer. Het Ottomaanse Rijk nam de stad eind 1522 over, vanaf 1912 bestuurde Italië de eilandengroep en pas in 1947 werd Rhodos definitief Grieks. Het bekendste bouwwerk van het eiland bestond toen al ruim tweeduizend jaar niet meer: de Kolossus van Rhodos, een bronzen beeld van zonnegod Helios van zo'n 33 m hoog, voltooid in 280 voor Christus en in 226 voor Christus bij een aardbeving geknakt. Dat het beeld wijdbeens over de haveningang stond, is een later verzinsel; waar het precies stond, weet niemand zeker. Aan Helios dankt Rhodos ook de bijnaam eiland van de zon.

Buiten de muren gaat de stad gewoon door. Rond de Mandraki-haven, waar hertenbeelden de pieren markeren waarop de Kolossus volgens de legende zou hebben gestaan, vind je de Nea Agora, de markt uit de Italiaanse tijd, en begint de boulevard langs Elli, het stadsstrand. Winkelen doe je in de winkelstraten van de nieuwe stad en tussen de toeristenwinkels van de oude stad; een groot overdekt winkelcentrum moet je er niet verwachten. Uitgaan kan het hele jaar, van kafenion tot club. Wie liever rondloopt dan uitgaat, kan 's avonds over de muren of langs de haven wandelen.

Bezienswaardigheden die in elke top 10 van Rhodos staan

Reisgidsen en lijstjes met highlights noemen op Rhodos grotendeels dezelfde plekken. Hieronder staat bij elke plek wat je er ziet, zodat je zelf kunt kiezen waarvoor je de rit maakt.

Langs de oostkust

Lindos is het witte dorp onder een steile burchtrots: boven de zuilen van de tempel van Athena Lindia, beneden witgekalkte kapiteinshuizen en stegen die in de zomer vollopen. Kom vroeg of juist laat op de dag; voor foto's met dorp, baai en akropolis in één beeld klim je naar het uitzichtpunt boven de hoofdbaai. De Anthony Quinn-baai naast Ladiko dankt haar naam aan de acteur die hier in 1961 The Guns of Navarone kwam filmen en de baai wilde kopen. Die koop hield bij de Griekse rechter geen stand, maar de naam bleef in gebruik. Verwacht een kleine, groene rotsbaai die vooral per boottocht wordt aangedaan.

De kloosterkapel van Tsambika staat op een rots boven een van de breedste zandstranden van het eiland. Bij de Zeven bronnen (Epta Piges, op borden ook Seven Springs) komt bronwater samen in een schaduwrijk platanendal en stroomt het door een smalle voetgangerstunnel naar een stuwmeertje. Kalithea is geen dorp maar een badhuis: de Italianen openden de thermen van Kallithea in juli 1929 naar ontwerp van Pietro Lombardi, en na een lange restauratie ging het complex in 2007 weer open. Je zwemt er tussen mozaïeken en zuilengalerijen.

Binnenland en westkant

De Vlindervallei (Petaloudes, in het Engels Butterfly Valley) loopt van juni tot september vol met duizenden Spaanse vlaggen, nachtvlinders die op de geur van de amberbomen afkomen. Het zijn dus geen dagvlinders. Blijf in de vallei stil en laat de vlinders zitten: opgejaagde vlinders verbruiken energie die ze niet kunnen aanvullen. Boven Trianda ligt de heuvel Filerimos met zijn klooster, een breed wandelpad naar een groot kruis en uitzicht over de hele noordpunt.

Wijn proef je in Embonas, het wijndorp tegen de helling van de Attavyros, met 1.216 m de hoogste berg van het eiland. Rond het dorp groeien athiri- en amorgianodruiven op wijngaarden tot zo'n 800 m hoogte, en een wijnproeverij bij een van de producenten past goed in een rondrit over de westkant, bijvoorbeeld via het bergdorp Sianna. Voor wandelaars valt hier het meeste te doen: de kale top van de Attavyros is de stevigste klim van het eiland, en in het binnenland liggen bos- en kustpaden voor de koelere maanden. Wie een dag zonder auto wil, vaart vanaf Kamiros Skala aan de westkust over naar het autoluwe eilandje Chalki.

Welke badplaats past bij wie

De keuze draait om drie vragen: wil je reuring of rust, moet het strand van zand zijn, en wil je 's avonds uit eten kunnen lopen? Faliraki is de grootste badplaats en dé uitgaansplek voor jongeren, met barstraat en waterpark. Het is op Rhodos ongeveer wat Chersonissos op Kreta is, met aan de randen rustiger delen voor wie het zandstrand wil zonder de nachten.

Gezinnen zitten ruim in Kolymbia, in de Italiaanse tijd aangelegd rond een kaarsrechte eucalyptuslaan, en in Afandou, met een kilometerslang strand en de golfbaan van het eiland. Stegna, de strandkom onder het grote dorp Archangelos, en het kustdorpje Charaki (ook geschreven als Haraki) zijn de kleinschalige tussenmaat. Zuidelijker worden de stranden leger: Lardos, Kiotari en Gennadi zijn de keuze voor rust en ruimte, met landinwaarts dorpen als Lachania, ook gespeld als Lahania. Pefkos, vlak onder Lindos, is kleiner en dorpser dan de grote hotelplaatsen.

Stad en strand combineren kan het best vanuit Rhodos-stad zelf, met Elli als stadsstrand en de oude stad om de hoek. De westelijke hotelstrook van Ixia en Trianda kies je om het hotelaanbod en de ligging dicht bij stad en luchthaven; wie vlak badwater wil, zit aan de oostkant beter.

Seizoen en weer: van zomervakantie tot oktober

Het badseizoen is lang. In de zomervakantie is het eiland op zijn volst en op zijn heetst; mei, juni, september en oktober geven meer ruimte en mildere temperaturen, terwijl de zee in de nazomer het langst warm blijft. De maandcijfers, en wat een gemiddelde wel en niet over jouw reisweek zegt, vind je bij weer en klimaat op Rhodos.

Wie ervaringen van anderen over Rhodos in oktober leest, komt steeds hetzelfde beeld tegen: nazomerweer met een zee die nog warm genoeg is om in te zwemmen, en af en toe een eerste bui. Over één reisweek zegt dat weinig. Controleer daarom vlak voor vertrek de actuele verwachting bij een weerdienst of een weersite als Weeronline, en plan de buitendagen flexibel. Last minute werkt op Rhodos bovendien goed: door de vele rechtstreekse vluchten is het aanbod groot, ook aan het begin en het einde van het seizoen. Twee tips voor je vakantie op Rhodos: kies de kust op basis van de wind en de maand op basis van de drukte.

Branden, noodweer en het nieuws over Rhodos

Wie in juli 2023 het nieuws volgde, zag Rhodos branden. De bosbranden die op 18 juli 2023 in het binnenland begonnen, dwongen ruim 19.000 bewoners en toeristen tot een evacuatie over land en zee, volgens de brandweer de grootste die het eiland ooit uitvoerde. Op de kaart liep de getroffen strook van Laerma en Asklipio in het binnenland naar de zuidoostkust tussen Kiotari, Gennadi, Lardos en Lindos; de stad en het noorden bleven buiten schot. Begin augustus 2023 werd de noodtoestand opgeheven, en in 2024 telde de luchthaven een recordaantal passagiers. Verbrand bos blijft in het zuiden nog jaren zichtbaar. Ook op Corfu werden die zomer toeristen geévacueerd; in hete zomers gebeurt dat op meer plaatsen rond de Middellandse Zee.

Ook noodweer op Rhodos haalt soms het Nederlandse nieuws, meestal als najaarsbuien in korte tijd veel water brengen. De zomer zelf is er juist droog en stabiel. En door de ligging vlak voor de Turkse kust komen er, net als op andere eilanden in deze hoek, geregeld vluchtelingen aan. Een groot vluchtelingenkamp zoals je dat van Lesbos kent, heeft Rhodos niet: de vaste opvang- en registratiecentra van de eilandroute staan op Lesbos, Chios, Samos, Leros en Kos. Wil je voor vertrek de situatie van vandaag of het laatste nieuws kennen, kijk dan naar het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken en de lokale media; dat is ook de plek om de actuele toestand na een brand of storm te volgen.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Faliraki · Grote badplaats aan de oostkust van Rhodos, met een lang zandstrand en een uitgaanskern die in een paar straten past.
• Lindos · Dorp aan de oostkust van Rhodos met een akropolis op de rots erboven en een kern van stegen en trappen.
• Anthony Quinn-baai · Kleine kiezelbaai aan de oostkust van Rhodos, vernoemd naar de acteur die er in 1960 filmde.
• Rhodos-stad · Hoofdplaats van Rhodos op de noordpunt: ommuurde middeleeuwse stad, Italiaanse nieuwe stad rond Mandraki en kiezelstrand aan twee kusten.
• Ixia · Hotelstrook aan de westkust van Rhodos, met een kiezelstrand, veel middagwind en Rhodos-stad op een paar kilometer.
• Trianda · Stadje aan de noordwestkust van Rhodos dat officieel Ialysos heet, met winkels landinwaarts en hotels aan een kiezelstrand.
• Kalithea · Baai aan de oostkust van Rhodos met een Italiaans kuurcomplex uit 1929, tien kilometer ten zuiden van Rhodos-stad.
• Kolymbia · Badplaats halverwege Rhodos-stad en Lindos, aangelegd door het Italiaanse bestuur rond een twee kilometer lange eucalyptuslaan.
• Kremasti · Werkdorp aan de noordwestkust van Rhodos, naast de luchthaven, met het bekendste kerkfeest van het eiland.
• Kiotari · Hotelstrook aan de zuidoostkust van Rhodos, ontstaan uit de aanlegplaats van het bergdorp Asklipio.
• Vlindervallei · Beschermd beekdal in het noordwesten van Rhodos waar nachtvlinders van half juni tot eind september rusten.
• Tsambika · Breed zandstrand aan de oostkust van Rhodos, zonder hotels aan het zand, onder de berg met het klooster Panagia Tsambika.
• Afandou · Dorp aan de oostkust van Rhodos dat niet aan zee ligt: het kiezelstrand begint anderhalve kilometer verderop.
• Lardos · Landbouwdorp in het zuidoosten van Rhodos, met zijn strandbaai ruim drie kilometer verderop bij de hotels.
• Stegna · Kleine strandnederzetting aan de oostkust van Rhodos, vier kilometer onder het dorp Archangelos.
• Pefkos · Jonge badplaats aan de zuidoostkust van Rhodos, vijf kilometer van Lindos, met een zandstrand en appartementen.
• Zeven bronnen · Beschaduwd bosravijn in het binnenland van Rhodos, waar de Italianen zeven bronnen tot één irrigatiesysteem samenbrachten.
• Gennadi · Gegroeid dorp aan de zuidoostkust van Rhodos, met een eigen kern, olijfgrond en een lang kiezelstrand.
• Prasonisi · De zuidpunt van Rhodos: een zandstrook van 500 meter, met golven aan de ene kant en vlak water aan de andere.
• Sianna · Bergdorp in het zuidwesten van Rhodos, op 449 meter hoogte, bekend van souma en honing langs de weg.

Veelgestelde vragen