Skiathos

Het westelijkste bewoonde eiland van de Sporaden

Skiathos ligt in de noordwestelijke Egeïsche Zee en is het westelijkste bewoonde eiland van de Sporaden. Het zit ingeklemd tussen vasteland en buur: naar het westen de Pelion-berg in Thessalië, naar het oosten Skopelos. Door die ligging is het eiland per boot snel bereikbaar vanaf Griekenland zelf, en het heeft daarnaast een eigen internationale luchthaven.

Op de kaart is Skiathos ongeveer 12 km lang en 6 km breed, met 44 km kustlijn. De westelijke helft is bebost met aleppopijn. De zuidkust is laag en bochtig, met de ene zandbaai na de andere; de noordkust valt steil in zee. Vrijwel alles wat een bezoeker doet, gebeurt daarom op die zuidkust. Binnen de Griekse bestemmingen is Skiathos een van de kleinste eilanden met lijnvluchten uit het buitenland.

In de zomer vliegen vakantie- en prijsvechtermaatschappijen uit heel Europa rechtstreeks op Skiathos. Het hele jaar door kun je via Athene reizen: die binnenlandse vlucht duurt volgens Greeka ongeveer veertig minuten. Wie vaart, reist eerst over land, want een rechtstreekse boot uit Athene bestaat niet. De gangbare vertrekhavens zijn Volos in Thessalië en Mantoudi op Noord-Evia.

Bron: Ferryhopper, veerboten naar Skiathos

De luchthaven naast de stad en het korte seizoen

Skiathos telde bij de census van 2021 5.802 inwoners. In 2024 verwerkte de luchthaven van het eiland 600.786 passagiers, bijna negen procent meer dan het jaar ervoor. Op ruim 47 km² komen en gaan per jaar dus ongeveer honderd keer zoveel vliegtuigpassagiers als er inwoners zijn, en vrijwel al dat verkeer valt tussen mei en oktober.

Dat is op drie punten merkbaar. De transfer is kort, want de luchthaven ligt direct naast Skiathos-stad: je bent binnen enkele minuten bij je hotel of op de veerboot. Het vluchtaanbod is groot voor deze maat, met zomerlijnen uit onder meer Britse, Tsjechische en Italiaanse steden naast de jaarronde verbinding met Athene. En in juli en augustus staan de stranden en de kade van de stad onder druk, terwijl de badplaatsen tussen november en maart grotendeels leegstaan.

De luchthaven zelf is bij vliegtuigliefhebbers bekend. De baan is 1.628 m lang, opende in 1972 en loopt door tot vlak bij een openbare weg, waar verkeerslichten staan om mensen uit de hete uitlaatstroom van opstijgende toestellen te houden. Vliegtuigen komen er laag en dichtbij over, vergelijkbaar met de bekendere luchthaven van Sint Maarten. Er is daarvoor geen uitkijkplek aangelegd; het komt doordat de baan kort is en direct bij die weg eindigt.

Skiathos-stad: twee havens en één hoofdstraat

Skiathos-stad is het enige echte dorp van het eiland; de overige kernen zijn badplaatsen. De stad loopt in een halve cirkel omhoog rond een windstille baai aan de zuidoostkust, in wat Visit Greece een van de grootste natuurlijke havens van de Egeïsche Zee noemt. Het schiereiland Bourtzi deelt die haven in twee: aan de ene kant de oude haven met vissers- en excursieboten, aan de andere de nieuwe haven waar de veerboten aanleggen. Kom je met de veerboot, dan is dat de kade die je nodig hebt.

Op het Bourtzi bouwden de Venetiaanse broers Ghisi in 1207 een fort tegen piraterij. De piraterij hield daarmee niet op. Het gebouw doet nu dienst als cultureel centrum. Loop je de stad in, dan kom je vrijwel automatisch in de Papadiamantisstraat terecht, de doorgaande voetgangersstraat met winkels en tavernes.

Die straat is vernoemd naar Alexandros Papadiamantis (1851 tot 1911), een van de belangrijkste Griekse prozaschrijvers, geboren en gestorven op Skiathos. Hij schreef rond 170 korte verhalen en de novelle De moordenares, in een mengvorm van het geleerde katharevousa en de taal van het eiland; juist dat maakt zijn werk moeilijk te vertalen. Zijn eenvoudige huis is nu een museum, met zijn bezittingen en voorwerpen uit het eilandleven. Het museum geeft een beeld van het eilandleven van voor het toerisme.

De stranden van de zuidkust, van halte 0 tot halte 26

Skiathos heeft volgens Visit Greece ruim zestig stranden, en de ingerichte liggen bijna allemaal aan de zuidkust. Voor het plannen is vooral van belang hoe ze liggen. Één weg loopt van de stad langs de hele zuidkust naar de zuidwestpunt, en de bus volgt die weg met genummerde haltes, van halte 0 in de stad tot halte 26 bij Koukounaries. Hoe hoger het haltenummer, hoe verder van de stad en hoe dichter bij het pijnbos op de punt. Kaartjes koop je onder meer bij de haltes 0, 4 en 26.

Vlak bij de stad liggen Megali Ammos en Achladies: makkelijk te bereiken en daardoor druk. Daarachter volgt Vassilias, op borden en boekingssites ook Vassilias beach, een ingericht zandstrand met ligbedden en parasols. Dan komen de baaien van het schiereiland Kalamaki, de lange hotelstranden van Platanias en Agia Paraskevi, het ondiepe Troulos en als laatste de zuidwestpunt met Banana, bekend om zijn strandbars en gedeeltelijk naturisme, en Koukounaries.

Koukounaries, Κουκουναριές, betekent in het Grieks pijnbomen, en de naam is letterlijk bedoeld: een bebost schiereiland met parasolpijn (Pinus pinea) scheidt een lagune van de zee. Het strand heet ook Chrysi Ammos, gouden zand. Bos en lagune gelden als beschermd biotoop, wat verklaart waarom hier geen bebouwing tot aan het water staat.

De noordkust werkt anders. Daar valt het land steil in zee en loopt bijna geen weg. Lalaria, het bekendste strand van die kant, bestaat uit witte, ronde kiezels onder een hoge klifwand en is alleen per boot te bereiken; dezelfde tochten doen de zeegrotten aan de noordkust aan. Asselinos en Mandraki aan de noordwestkant zijn wel over de weg bereikbaar, maar liggen open voor de wind.

Bron: Greeka, stranden van Skiathos

Het Kastro en de kloosters

Een groot deel van de bezienswaardigheden van Skiathos komt uit de tijd van de piraterij. Omdat de open zuidkust niet te verdedigen was, trokken de bewoners zich in de late middeleeuwen terug op een rots in het uiterste noorden. Daar ontstond rond het midden van de veertiende eeuw het Kastro, een versterkte nederzetting boven een steile klif aan de open zee. Pas in 1829, na de Griekse onafhankelijkheidsstrijd, verhuisden ze naar de huidige stad en liep het Kastro leeg. Je komt er te voet of per boot; het terrein was bij de laatste controle in restauratie, dus vraag ter plaatse na of het open is.

Het klooster Evangelistria boven de stad hoort bij een latere periode. Het werd in 1794 gesticht door kollyvades-monniken, een beweging binnen de Grieks-orthodoxe kerk die terug wilde naar oude liturgische gebruiken, onder leiding van Nifon van Chios. In 1807 kwamen hier opstandelingen bijeen, onder wie Theodoros Kolokotronis en Andreas Miaoulis, om een eed af te leggen op een nieuw ontworpen Griekse vlag: een wit kruis op hemelsblauw. Dat die eerste vlag ter plekke op een weefgetouw is geweven, is een overlevering van het klooster zelf, dat het getouw in zijn museum bewaart. De bijeenkomst en de eed van 1807 zijn beter gedocumenteerd dan het weven van die vlag.

Van de zeven kloosters die het eiland telt, komen er nog twee in de gangbare routes terug: Panagia Kounistra uit de zeventiende eeuw bij Asselinos, met achttiende-eeuwse muurschilderingen, en Panagia Kechria. De bus zet je af bij Evangelistria en op de lijn via Troulos naar de Kounistra-kerk en Asselinos, en vanaf die punten lopen gemarkeerde paden het binnenland in. Bij elkaar vullen de stad, het Kastro, de kloosters en de boottocht naar Lalaria en de grotten ongeveer twee dagen aan programma buiten het strand.

Skiathos en Skopelos in één reis

Skiathos en Skopelos zijn van de Sporaden-eilanden het eenvoudigst in één reis te combineren. De boot tussen Skiathos en Skopelos vaart het hele jaar, zes tot zeven dagen per week, en de overtocht duurt 15 minuten tot anderhalf uur. Dat verschil komt van twee dingen: een snelle boot tegenover een conventionele veerboot, en de aankomsthaven. Skopelos heeft namelijk twee havens, Chora aan de oostkant en Glossa bij Loutraki in het noordwesten, met 25 km weg ertussen. Glossa ligt het dichtst bij Skiathos. Plan je een vakantie op Skiathos en Skopelos, kies dan de haven die bij je verblijfplaats hoort, niet alleen de kortste vaartijd; een snelle overtocht naar de verkeerde kant van Skopelos kost je alsnog een rit van 25 km over dat eiland.

Dezelfde lijn gaat door naar Alonissos, op ongeveer 40 minuten, waar het nationale zeepark begint. Skyros ligt buiten die lijn en is niet vanaf Skiathos te bereiken; daarvoor reis je om via Evia. Een reis Skopelos en Skiathos, of langs alle drie, werkt daarom het best met dit eiland als aankomst- en vertrekpunt: je vliegt heen en terug op Skiathos en gebruikt de boot ertussenin, want Skopelos en Alonissos hebben geen eigen luchthaven.

Een vakantie op Skiathos zonder huurauto

Skiathos past bij wie een korte reis en een rij ingerichte zandstranden wil combineren met de mogelijkheid om 's avonds te voet uit eten te gaan. De afstanden zijn klein: van de stad naar het verste strand is het 13 km, en één buslijn verbindt vrijwel alles. Dat maakt het eiland geschikt voor een vakantie zonder huurauto en voor reizigers met kinderen, zeker aan de ondiepe baaien van de zuidkust.

Het past minder goed bij wie in het hoogseizoen rust zoekt, want op diezelfde zuidkust liggen ook de luchthaven en bijna alle hotels. Wil je groen en dorpsleven zonder die concentratie, dan is Skopelos ruimer en is Alonissos het stilst van de groep.

Zoek je een groter eiland met meer landschapsverschil en meer te bezoeken buiten het strand, dan bieden Kos en Samos aanzienlijk meer. Komt je beeld van Griekse kust vooral van hoge kliffen boven kiezelbaaien, dan sluiten Zakynthos en Kefalonia daar beter op aan; op Skiathos vind je dat type kust alleen aan de noordzijde, en vooral vanaf een boot. Santorini is weer een ander genre, waar het om de caldera gaat en niet om zwemmen op loopafstand.

Praktisch: verblijven, vervoer en seizoen

Vrijwel alle accommodatie staat op de zuidkust, tussen de stad en Koukounaries, dus de keuze gaat vooral over afstand. In de stad zit je bij de havens, de winkels en de tavernes, met meer geluid en zonder strand voor de deur; verder naar het westen zit je aan een strand, maar met minder te lopen na het eten. De grotere hotels staan op de heuvels boven de baaien van Agia Paraskevi en Platanias. Het Atrium hotel op Skiathos is daarvan het bekendste voorbeeld: volgens de eigen informatie staat het in terrassen op een met pijnbomen bedekte helling boven dat zandstrand. Wie Atrium Skiathos zoekt, komt dus hoog boven de baai terecht, met trappen of vervoer naar het water. We beoordelen geen hotels; de ligging staat hier als oriëntatiepunt. Zoek je dit soort kleinschalige badplaats op een groot eiland, dan is Sissi op Kreta een vergelijkbaar type plek.

Voor vervoer is de bus meestal genoeg; losse ritten kosten volgens Greeka 2 tot 3 euro, en er rijdt ook een lijn naar de luchthaven en naar Evangelistria. Een huurauto of scooter heb je nodig voor Asselinos, Mandraki en de route naar het Kastro, of als je niet aan haltes gebonden wilt zijn. Voor Lalaria en de grotten neem je een boot uit de oude haven.

Mei, juni, september en begin oktober geven de combinatie van open voorzieningen en minder drukte; juli en augustus zijn het warmst en het volst. Wat de temperatuur en het zeewater per maand werkelijk doen, staat bij het weer en klimaat op Skiathos.

Veelgestelde vragen