Op deze pagina
Bogen en holtes in de witte kalksteen bij Kaap Skinari
De grotten zitten in het uiterste noorden van Zakynthos, op het stuk noordoostkust tussen het haventje van Agios Nikolaos en Kaap Skinari, de noordelijkste punt van het eiland; ten zuidoosten van die kaap begint de reeks. Wat in tochtbeschrijvingen één grot heet, is een aaneenschakeling van ondiepe openingen in witte kliffen met daartussen een flink aantal rotsbogen. Vandaar het meervoud: blauwe grotten, internationaal blue caves, in het Grieks Γαλάζιες Σπηλιές, Galazies Spilies.
Agios Nikolaos is klein en toch de belangrijkste haven van het noorden: twintig vaste inwoners bij de telling van 2021, een eilandje ervoor dat de aanlegplaats uit de noordelijke wind houdt, en in het zomerseizoen twee veerdiensten per dag naar Pessada op Kefalonia. Over de afstand naar Zakynthos-stad lopen de bronnen uiteen: 30 of 32 kilometer in noordwestelijke richting. Verwar de plaats niet met Agios Nikolaos op Kreta, de veel grotere stad met dezelfde heiligennaam.
Waarom het water hier blauw oplicht
Het blauw is een eigenschap van water, niet van de rots. Water absorbeert rood licht zwak maar meetbaar, door een boventoon van de rekvibratie van de O-H-binding die in vloeibaar water bij 20 °C rond 740 nanometer valt. Dat effect is zo klein dat je er een lichtweg van een meter of meer voor nodig hebt; in een emmer zie je er niets van. Een overdekt zwembad laat het zien: dat lijkt van bovenaf lichtblauw omdat het licht dat van de bodem terugkomt genoeg water heeft doorkruist om zijn rode deel te verliezen.
Een klif met holtes en bogen maakt van dat zwakke effect een sterk effect. Onder een boog valt het directe zonlicht weg, zodat vrijwel al het licht dat je ziet eerst door water is gegaan en van de lichte kalksteen onder de waterlijn is teruggekaatst; bij de blauwe grot van Capri werkt hetzelfde principe via een opening onder de waterlijn. Daaruit volgt wat een bezoek maakt of breekt: zon op het water, helder water zonder opgewoeld zand, en een vlak oppervlak, dat het licht niet verstrooit en een kleine boot onder de bogen door laat.
Bootjes vanaf de noordpunt, en wat de zee beslist
Kleine bootjes varen vanaf de haven van Agios Nikolaos naar Kaap Skinari en naar de grotten daartussen; ook vanaf het dorp Korithi is deze kust bereikbaar. Langere dagtochten vertrekken aan de westkant van het eiland, onder meer vanaf Porto Vromi bij Maries, en combineren de grotten met het scheepswrakstrand aan de noordwestkust. Ga bij zo'n gecombineerde tocht per stop na wat er werkelijk mag, want voor het wrak gelden andere regels dan voor deze kust.
Of een tocht doorgaat, beslist de zee: de haven ligt beschut, het stuk naar de kaap niet. Kijk dus naar wind, zee en seizoen rond Zakynthos voordat je een dag vastlegt. Zwemmen en zonnen doe je hier niet. Wie vanuit Tsilivi en de andere badplaatsen aan de oostkust komt, maakt van de noordpunt een ochtend of een halve dag en gaat voor het strand weer naar beneden; welke Griekse stranden daarvoor de moeite zijn, staat in ons overzicht van de mooiste stranden.
Het enige vaarschema dat wij bij een vervoerder terugvonden, is de veerdienst van Agios Nikolaos naar Pessada: twee afvaarten per dag in het zomerseizoen. Voor de bootjes naar de grotten vonden wij geen schema dat losstaat van de aanbieders zelf, en geen vaste begin- of einddatum van het seizoen. Vraag dat ter plaatse of bij je verblijf na, vooral buiten juli en augustus.
Beschermde kust: Natura 2000 en de monniksrob
De west- en noordoostkust van Zakynthos vormen samen één Natura 2000-gebied, code GR2210001, met 21.419 hectare waarvan ruim 4.557 hectare op het land. Die aanwijzing gaat niet over het uitzicht: het zeedeel geldt als belangrijke schuilplaats voor de monniksrob (Monachus monachus).
Dat raakt deze plek rechtstreeks. Monniksrobben trokken zich in de twintigste eeuw terug van open stranden en gebruiken nu zeegrotten om te rusten en hun jongen te krijgen, naar alle waarschijnlijkheid door de groei van bevolking, toerisme en industrie langs de kust. Een kust van holtes en bogen is dus precies het soort plek dat voor die soort meetelt. Reken er niet op dat je er een ziet: wereldwijd worden 800 tot 1.000 dieren geschat en voor Griekenland 250 tot 300, en de IUCN zette de soort in 2023 van bedreigd naar gevoelig. Vast staat welke kust beschermd is, niet welke holte hier in gebruik zou zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is het beste moment van de dag voor de blauwe grotten?
De ochtend, en dat volgt uit de ligging. Deze kust kijkt naar het oosten en noordoosten, dus de zon staat er in de eerste helft van de dag op; later werpt de wand zelf schaduw over het water. Omdat de kleur ontstaat uit zonlicht dat door het water gaat, verliest hij kracht zodra dat licht wegvalt. Gemeten lichtsterkten per uur voor deze kust vonden wij niet: dit is de redenering uit de zonnestand, geen gemeten optimum.
Kun je bij de blauwe grotten zwemmen, en is er een strand?
Een strand is er niet en een pad langs het water ook niet: dit is kliffenkust met ondiepe openingen, alleen per kleine boot bereikbaar. Zwemmen gebeurt dus vanaf de boot, waar de schipper stilligt, en of dat bij jouw tocht hoort verschilt per aanbieder en per dag. Een officieel zwemverbod voor dit stuk kust vonden wij niet, en dat is iets anders dan een vastgestelde toestemming; vraag het aan boord na.
Zijn de blauwe grotten hetzelfde als de blauwe grot van Capri?
Dezelfde natuurkunde, een andere vorm. De grot bij Capri is één afgesloten ruimte die haar licht vooral uit een opening onder de waterlijn krijgt, waardoor binnen bijna alleen blauw licht overblijft. Op Zakynthos gaat het om ondiepe holtes en bogen die open naar de zee staan, zodat de kleur komt van licht dat door helder water valt en langs de lichte kalksteen terugkaatst. Het effect hangt hier daardoor sterker aan het uur van de dag en aan de golfslag.
Bronnen
- Wikipedia: Agios Nikolaos, Zakynthos · De grotten als ondiepe openingen in witte kliffen met veel rotsbogen, de bootjes van de haven naar Kaap Skinari, twee zomerafvaarten per dag naar Pessada, de afstand van ongeveer 30 km tot Zakynthos-stad en het eilandje dat de haven tegen noordelijke wind beschut · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Griekse Wikipedia: Agios Nikolaos Volimon, Zakynthos · Ligging aan de noordoostkust en 32 km van Zakynthos-stad, 20 vaste inwoners bij de telling van 2021, de rol als belangrijkste haven van het noorden, de grotten bij Kaap Skinari en de toegang via Korithi · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Griekse Wikipedia: Maries, Zakynthos · De tochtbootjes die vanaf Porto Vromi bij Maries naar de blauwe grotten en het scheepswrak varen · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia: Color of water · De natuurkunde achter de kleur: zwakke absorptie van rood licht door een boventoon van de O-H-rekvibratie, rond 740 nm in vloeibaar water bij 20 °C, de benodigde lichtweg van een meter of meer en het zwembadvoorbeeld waarin de bodem het licht terugkaatst · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia: Blue Grotto (Capri) · Het mechanisme in een zeegrot: zonlicht dat via een opening onder water binnenvalt wordt onder water omhoog weerkaatst en laat het water blauw gloeien, waarbij de rode weerkaatsing wegvalt · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Filotis, databank van het Griekse natuurlijke milieu (NTUA): Natura 2000-gebied GR2210001 · Naam, code en oppervlak van het gebied Westelijke en noordoostelijke kusten van Zakynthos, 21.419,24 hectare waarvan 4.557,81 hectare op land, en het zeedeel als belangrijke schuilplaats voor de monniksrob · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia: Mediterranean monk seal · De verschuiving van open stranden naar zeegrotten voor rust en geboorte, de schatting van 800 tot 1.000 dieren wereldwijd en 250 tot 300 in Griekenland, en de IUCN-status die in 2023 van bedreigd naar gevoelig ging · geraadpleegd 4 oktober 2026