Op deze pagina
- Onderdeel van
- Tradities en feesten
- Grieks
- vaftisi, kerkelijk baptisma
- Traditioneel moment
- de achtste of de veertigste dag na de geboorte
- Kern van de dienst
- drie onderdompelingen in de doopvont
- Direct erna
- zalving met myron, de heilige olie
- Hoofdrol naast de priester
- de nonos of nona, de doopgetuige
Wanneer wordt een Grieks kind gedoopt?
Een Grieks doopfeest bestaat uit twee delen op één dag: eerst de orthodoxe doopdienst in de kerk, daarna het feest van de familie. In de dienst krijgt het kind ook zijn naam. Het verlaat de kerk met de naam waarmee het gedoopt is, en bij die naam hoort een jaarlijkse feestdag. De doop is daarom een van de belangrijkste Griekse tradities en feesten.
Kerkelijk hoort de doop vroeg: de orthodoxe traditie wijst de achtste of de veertigste dag na de geboorte aan. In de praktijk kiezen families een datum in overleg met de parochie. De orde van de dienst zelf ligt wel vast, in de boeken van de Grieks-orthodoxe kerk.
Drie onderdompelingen, olie en een witte doek
De dienst begint met de doopgetuige, die voor de baby spreekt: hij wijst de boze af, belijdt Christus en zegt de geloofsbelijdenis op in naam van het kind. Daarna wordt het water gezegend en wordt het kind gezalfd met gewijde olie. Dan volgt de kern. De priester tilt het kind boven de vont en dompelt het drie keer onder, in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Die drie keer verwijzen naar de drie dagen tussen graf en opstanding, dezelfde drie dagen die met het Griekse Pasen worden herdacht.
Na het water volgen het witte kleed, teken van vreugde en licht, en een drievoudige rondgang om de vont. Dan zalft de priester het kind met myron op het voorhoofd, de borst, de handen en de voeten, en knipt hij kleine plukjes haar af. Die zalving is het chrisma. Formeel is dat een eigen sacrament, maar in de orthodoxe kerk gebeurt het meteen na de doop. Daardoor mag een orthodox gedoopt kind vanaf diezelfde dag ter communie, zonder de vormsel- of belijdenisstap die in westerse kerken jaren later volgt.
Wat doet de nonos of nona?
De doopgetuige, de nonos of nona, kerkelijk de anadochos, heeft in de dienst de hoofdrol naast de priester. Hij of zij houdt het kind vast en spreekt voor het kind. Van een doopgetuige wordt verwacht dat hij in goede verhouding tot de orthodoxe kerk staat en begrijpt waar hij ja tegen zegt: het is een geestelijke verantwoordelijkheid voor langere tijd, niet een rol voor één middag.
De band werkt twee kanten op. In de Griekse praktijk wordt de koumbaros of koumbara van een huwelijk, de getuige die bij de Griekse bruiloft naast het paar staat, vaak ook de doopgetuige van hun eerste of van al hun kinderen. En wie een kind ten doop houdt, treedt later vaak op als getuige bij de bruiloft van datzelfde kind. In een deel van de gevallen bepaalt de nonos ook de naam van het kind.
Koufeta, het feest en de naamdag
Buiten de kerk krijgen de gasten een bombonière mee, een presentje met gesuikerde amandelen, koufeta, en wat zoets, met een wens voor een lang leven van het kind. Daarna volgt het feest: eten, tafels bij elkaar en bij veel gezelschappen Griekse muziek en dansen tot laat. Kerk en gewone Griekse cultuur komen op zo'n dag samen.
De naam die in de vont gegeven is, is vrijwel altijd de naam van een heilige. Daarmee krijgt het kind ook een vaste feestdag: zijn naamdag, die voor veel Grieken zwaarder weegt dan zijn verjaardag.
Veelgestelde vragen
Op welke leeftijd wordt een Grieks kind gedoopt?
De orthodoxe traditie wijst de achtste of de veertigste dag na de geboorte aan als moment voor de doop. In de praktijk kiezen families zelf een datum in overleg met de parochie, en die kan later liggen. Hoe oud Griekse kinderen gemiddeld zijn bij hun doop is niet met cijfers vast te stellen. Wel staat vast dat de doop niet wacht tot het kind zelf kan kiezen: de doopgetuige spreekt voor het kind.
Wie mag nonos of nona zijn bij een Griekse doop?
De doopgetuige moet zelf in goede verhouding tot de orthodoxe kerk staan, ook wat haar regels over scheiding betreft, en moet weten welke verantwoordelijkheid hij aangaat: hij belijdt het geloof namens het kind en wordt geacht het daarin verder te begeleiden. Vaak komt de nonos uit de kring van het huwelijk van de ouders. Een niet-orthodoxe vriend kan de rol in beginsel niet overnemen.
Bronnen
- Orthodox Church in America, Baptism (The Orthodox Faith) · De orde van de dienst: afwijzing en geloofsbelijdenis door de doopgetuige, zegening van het water, zalving met olie, drievoudige onderdompeling, wit kleed, rondgang om de vont en het aansluitende chrisma met communie · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia (Grieks), Báptisma · De achtste of veertigste dag, de drie onderdompelingen met de verwijzing naar de drie dagen, het myron op voorhoofd, borst, handen en voeten, het knippen van het haar, het witte kleed en de bombonières met koufeta · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia (Engels), Godparent · De eisen aan de doopgetuige, de koppeling tussen koumbaros bij de bruiloft en doopgetuige van de kinderen, de rol bij de latere bruiloft van het kind en de naamgeving door de doopvader · geraadpleegd 4 oktober 2026