Nicosia

Waar ligt Nicosia, en hoe heet de stad?

Nicosia ligt midden op Cyprus, op ongeveer 220 meter hoogte in de Mesaoria, de vlakte tussen de twee bergketens van het eiland. De rivier de Pedieos loopt er dwars door. Het is de enige grote stad van het eiland die niet aan zee ligt: de kust is in elke richting tientallen kilometers weg. Wie zich afvraagt waar Nicosia ligt, moet dus niet aan de kust zoeken maar in het binnenland. Cyprus is een eigen land en geen deel van Griekenland, met een Griekstalig zuiden en een Turkstalig noorden; deze wiki beschrijft de stad vanuit het zuiden.

De Griekse naam is Λευκωσία, Lefkosia. Die vorm staat op wegwijzers, bussen en officiële stukken in het zuiden, en wie zoekt op hoofdstad Cyprus Lefkosia komt bij dezelfde plaats uit als bij Nicosia. In het Turks heet de stad Lefkoşa; de internationale naam Nicosia stamt uit de middeleeuwse Lusignan-tijd. Sinds de onlusten van 1963 en 1964 is de stad gedeeld, en na 1974 werd die deling vast. Nicosia is daardoor tegelijk de hoofdstad van de Republiek Cyprus en het bestuurscentrum van het noorden, en sinds de val van de Berlijnse Muur de enige hoofdstad in Europa met een bewaakte scheidslijn er middendoor.

De oude stad binnen de Venetiaanse muur

De oude stad ligt binnen een vestingring die de Venetianen in de zestiende eeuw aanlegden: een bijna ronde muur met elf bastions en drie poorten, genoemd naar Kyrenia, Paphos en Famagusta. Die ring verklaart de plattegrond. Wat oud is, ligt binnen de muur; de ministeries, kantoren en de universiteit liggen erbuiten. Met 111.797 inwoners in de gemeente en 256.119 in het hele stedelijke gebied bij de volkstelling van 2021 is Nicosia groter dan de havenstad Limassol, maar de historische kern zelf is klein.

Binnen de muren staan gebouwen uit opeenvolgende perioden. De Selimiye-moskee in het noordelijke deel was oorspronkelijk de gotische kathedraal van de Heilige Sofia, rond 1209 begonnen onder de Franse Lusignans. De Büyük Han uit 1572 is een Ottomaanse karavanserai, een herberg met stallen rond een binnenhof. Aan de rand van de oude stad staat het Cyprus Museum, in 1882 opgericht, met veertien zalen die van het neolithicum tot de Romeinse tijd lopen. Het is het oudste en grootste archeologische museum van het eiland; vondsten uit Kition en uit de koningsgraven bij Larnaca en Paphos zijn hier te zien en niet op de vindplaats.

Oversteken in de Ledrastraat

De scheidslijn heet de Groene Lijn. De VN-bufferzone eromheen is ongeveer 180 km lang en varieert van minder dan 20 meter tot ruim 7 km breed; in de oude stad van Nicosia is hij op zijn smalst, soms niet meer dan een rij dichtgespijkerde panden en een straat die doodloopt. De VN-vredesmacht UNFICYP bewaakt de zone sinds 1964, tien jaar voor de gebeurtenissen van 1974.

In de stad liggen twee doorlaatposten voor voetgangers. Bij het Ledra Palace Hotel kun je sinds april 2003 oversteken; de post in de Ledrastraat, de winkelstraat die aan de Turkse kant Lokmacı heet, ging op 3 april 2008 open nadat hij 34 jaar dicht was. De Selimiye-moskee en de Büyük Han liggen daardoor op loopafstand van het zuidelijke centrum, mits je een geldig identiteitsbewijs bij je hebt. Voor Famagusta, dat ook in het noorden ligt, heb je een auto of bus nodig. Regels en openingstijden van de posten veranderen, dus controleer ze kort voor vertrek bij de officiële instanties.

Hoe is het in de stad zelf?

Nicosia is geen badplaats maar een werkstad: regering, banken, rechtbanken en een universiteit. Winkels en kantoren bepalen het ritme van de dag, en in de straatjes bij de muur zitten cafés waar vooral Cyprioten komen. In het binnenland zijn de zomers heter en droger dan aan de kust, omdat de zeewind de vlakte niet bereikt; in juli en augustus is een hele dag lopen voor veel bezoekers te warm.

Kom je om te zwemmen, dan verblijf je aan de kust en is Nicosia een dagtocht. Kom je voor geschiedenis en voor een gewone, levende stad, dan is hier meer te zien dan in de badplaatsen. De hoofdstad laat zich goed combineren met de bergen van Troodos, die vanaf de vlakte zichtbaar zijn. De kern van Nicosia is kleiner dan die van Athene en in een halve dag te belopen.

Veelgestelde vragen