Op deze pagina
Kapiteinshuizen op de noordpunt van de caldera
Oia ligt op de noordwestpunt van Santorini, ongeveer 11 km over de weg van hoofdplaats Fira. Santorini is het zuidelijkste eiland van de Cycladen; op de kaart van Griekenland zoek je rechtsonder, in de Egeïsche Zee. Oia zelf zit op de noordelijke punt van het eiland, 70 tot 100 meter boven de caldera, de ingestorte vulkaankrater. Op overzichten van Griekse bestemmingen staat Oia op Santorini er meestal bij met een foto van die calderarand. Het dorp is ontstaan als woonplaats van zeelieden en scheepskapiteins.
Dat is nog te zien aan de grote huizen langs de rand. Rond 1890 telde Oia naar schatting 2.500 inwoners, bezaten zij ongeveer 130 zeilschepen en had het dorp een kleine scheepswerf. De kapiteins verdienden hun geld op de handelsroute tussen Rusland en Alexandrië en bouwden daarvan hun kapiteinshuizen aan de caldera. Toen stoomschepen de zeilvaart verdrongen, verdween die welvaart. In een van die herenhuizen zit nu het maritiem museum.
Vanaf het busstation in Fira rijdt ongeveer elk uur een bus, een rit van rond het halfuur; met een huurauto parkeer je bij de dorpsingang. Hoe je Santorini aan andere eilanden knoopt, staat bij eilandhoppen in Griekenland.
Oia is in het Grieks Οία en klinkt als "ia": de o aan het begin spreek je niet apart uit. Het dorp heette eerder Apano Meria, en inwoners worden nog steeds Apanomerites genoemd.
Huizen die in de puimsteen zijn uitgehakt
De witte huizen van Oia zijn niet allemaal gebouwd; een deel is uitgegraven. De calderawand bestaat uit laag op laag puimsteen en as, zacht genoeg om met de hand uit te hakken en stevig genoeg om een gewelf te dragen. Zo ontstonden de hyposkafa (υπόσκαφα), de grothuizen: een gewelf in de rotswand, aan de voorkant dichtgezet met rode of zwarte steen en vulkanische mortel.
Het waren woningen van zeelieden, en dat is aan de maatvoering te zien: lage deuren, steile trappen en kleine kamers, net als aan boord van een schip. Bouwmateriaal hoefde zo nauwelijks de klif op, en een kamer in de rots blijft koeler dan een kamer die in de zon staat. Wie nu een hotelkamer met een gewelfd plafond en één raam boekt, slaapt in diezelfde constructie. De blauwe koepels horen bij de kerken en niet bij de woonhuizen. Oia is een beschermde traditionele nederzetting, wat bouwen en verbouwen aan regels bindt.
Wat de aardbeving van 1956 achterliet
Op 9 juli 1956 beefde de zeebodem bij Amorgos met een kracht van 7,7, en de vloedgolf erna liep plaatselijk tot 30 meter hoog op. In het rampgebied werden 529 huizen verwoest; 53 mensen kwamen om door de beving en drie door de golf. Santorini kreeg zware schade, en in Oia bezweken vooral de delen op de minst stabiele grond, aan de kant van de caldera. Twee grote kerken, de Agios Georgios en de Panagia Platsani, werden verwoest.
Daarna liep het dorp leeg: in 1977 woonden er nog 306 mensen. Pas met het toerisme werd er weer opgebouwd, en de ruïnes kregen een andere functie: grothuizen werden hotelsuites, kapiteinshuizen pensions. Wat bevingen in dit deel van de Egeïsche Zee betekenen, staat bij aardbevingen in Griekenland.
De zonsondergang bij de kasteelruïne en de drukte eromheen
De zonsondergang kijk je vanaf de Kastro, de ruïne van het kasteel van Agios Nikolaos op de uiterste punt van het dorp. Oia was een van de vijf versterkte kasteelplaatsen van het eiland, vanaf 1480 in documenten terug te vinden; van de muren rest een platform waar zich elke avond honderden mensen verzamelen.
Op de hele westrand van het eiland gaat de zon op hetzelfde moment onder. Vanaf Imerovigli, vanaf de rand bij Fira, vanaf een terras in het hooggelegen Pyrgos of vanaf het dek van een vertrekkende veerboot zie je dezelfde zonsondergang met minder mensen om je heen. In Oia staat het dorp zelf in beeld, met de caldera eronder. Wil je op de punt zelf staan, wees er dan ruim op tijd. Het tijdstip verschuift per maand; seizoen en maandcijfers staan bij het weer en klimaat op Santorini.
Driehonderd treden naar Ammoudi en de baaien eronder
Oia heeft geen zandstrand. Onder het dorp ligt het haventje Ammoudi, 300 treden omlaag langs de rode klif; er loopt ook een weg naartoe, voor wie de klim terug liever niet maakt. Even verderop ligt de kiezelige baai van Armeni, zonder voorzieningen en te voet of met een muildier te bereiken, en op ongeveer 1 km het rotsachtige, onbebouwde Katharos.
Voor zand en ligbedden ga je naar de buitenkust aan de andere kant van het eiland, waar het zand zwart is: Kamari en Perissa liggen aan weerszijden van de rots Mesa Vouno, en in het verlengde daarvan ligt het langere Perivolos. Wie in Oia slaapt en toch elke dag naar het strand wil, heeft daarvoor de bus of een auto nodig.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen Oia en Fira?
Fira is de hoofdplaats, met het centrale busstation en het uitgaansleven; vrijwel elke buslijn van het eiland begint er. Oia is kleiner, ligt noordelijker aan het eind van de busroute en heeft vooral hotels, winkels en restaurants aan de calderarand. Zonder auto is Fira praktischer; voor rust en uitzicht sta je in Oia beter.
Is Oia te doen als je slecht trappen loopt?
Maar gedeeltelijk. Het dorp is op een helling gebouwd en bestaat grotendeels uit trappen en glad gesleten keien; naar het haventje eronder gaat het via de trap langs de klif. Over de hoofdstraat langs de rand kom je een eind, maar hotels liggen vaak tientallen treden onder of boven straatniveau. Vraag bij het boeken naar het aantal treden, of kies de vlakkere oostkust.
Bronnen
- Wikipedia: Oia, Santorini · De ligging op de noordwestpunt, de 11 km tot Fira, de hoogte van 70 tot 100 m, de gemeentelijke eenheid met 1.087 inwoners en de gemeenschap met 838 (census 2021), de oudere naam Apano Meria en de inwonersnaam Apanomerites, de uitspraak van Oia als "ia", de naar schatting 2.500 inwoners en circa 130 zeilschepen rond 1890 en de handelsroute tussen Rusland en Alexandrië, het inwonertal van 306 in 1977, de hyposkafa, de 300 treden naar Ammoudi, Armeni te voet of met een muildier en het maritiem museum in een negentiende-eeuws herenhuis · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia (Grieks): Οία Σαντορίνης · De bouwwijze van de grothuizen (gewelf in de rotslagen, afgesloten met rode of zwarte steen en vulkanische mortel), de scheepsachtige maatvoering met lage deuren en steile trappen, de 478 vaste inwoners van de dorpskern in 2021, het wegglijden van de calderazijde en de verwoesting van de kerken Agios Georgios en Panagia Platsani in 1956, de kleine scheepswerf, het kasteel van Agios Nikolaos als een van vijf kasteelplaatsen vanaf 1480 en de status van beschermde traditionele nederzetting · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia: 1956 Amorgos earthquake · De datum 9 juli 1956, de kracht van 7,7, de vloedgolf met een maximale oploop van 30 m, de 529 verwoeste huizen, de 53 doden door de beving en drie door de golf, en de zware schade op Santorini · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Greeka: Oia · De afstanden tot de luchthaven (17 km) en de veerhaven (23 km), de bus vanaf Fira ongeveer elk uur met een rit van rond een halfuur, de parkeerplaats bij de dorpsingang, het vijftiende-eeuwse kasteel van Agios Nikolaos als uitkijkpunt waar honderden mensen samenkomen, de 300 treden, het kiezelige Armeni zonder voorzieningen, Katharos op 1 km en het wandelpad tussen Oia en Fira · geraadpleegd 4 oktober 2026