Op deze pagina
Waar Marathon in Griekenland ligt
Marathon is een Attische gemeente aan de oostkust van het vasteland, hemelsbreed ruim 28 km noordoostelijk van het centrum van Athene. De vlakte ligt tegenover het eiland Euboea en wordt nog steeds voor landbouw gebruikt. In het moderne Grieks heet de plaats Marathonas (Μαραθώνας).
De gemeente bestaat uit vier kernen: Marathonas zelf, de kustplaats Nea Makri en de binnenlanddorpen Grammatiko en Varnavas. Bij de volkstelling van 2021 telde de gemeente 31.331 inwoners. Je zit hier aan dezelfde oostkant van Attica als het vliegveld van Athene.
Twee dingen maken de naam bekend: de slag van 490 voor Christus en de hardloopafstand. De marathon van Athene start op deze vlakte en eindigt in het Panathinaikostadion; die route meet de standaardafstand van 42,195 km. De rechte lijn tussen Marathon en Athene is korter, want de route loopt niet recht.
Hoe de slag bij Marathon verliep
De slag bij Marathon besloot de eerste Perzische invasie van Griekenland, onderdeel van de reeks botsingen die als de Perzische oorlogen bekendstaat. Het Perzische leger, naar schatting rond 25.000 man, landde op deze vlakte omdat het terrein zich goed leende voor cavalerie. Tegenover hen stonden ongeveer 10.000 Atheense hoplieten, versterkt met een contingent uit Plataeae.
De Atheense bevelhebber Miltiades koos een opstelling met een dun midden en zware vleugels, en liet zijn zwaarbewapende soldaten bij het aanbreken van de dag de laatste twee kilometer naar de vijand toe rennen. De vleugels dreven de Perzische flanken uiteen en vielen daarna het midden in de rug aan. Waar de Perzische ruiterij op dat moment was, is onduidelijk; mogelijk was ze al ingescheept voor een aanval op de kust bij Faliro, naast de haven van Piraeus. Na de overwinning marcheerde het Atheense leger diezelfde dag terug om die landing voor te zijn.
Herodotus noemt 6.400 gesneuvelde Perzen tegen 192 Atheners. Historici houden het eerste cijfer voor overdreven; het tweede is het aantal dat in de grafheuvel op de vlakte werd bijgezet. Tien jaar later keerden de Perzen terug, verbrandden ze de Akropolis en sneuvelde Leonidas bij Thermopylae. De oorlog was met Marathon dus nog niet voorbij.
De verhouding 6.400 tegen 192 komt uit één bron: Herodotus, die enkele decennia na de slag schreef en zijn gegevens uit Atheense overlevering had. Het aantal Atheense doden is te controleren via het graf, het Perzische aantal niet.
De grafheuvel en het museum bij Vranas
Het meest concrete overblijfsel is de Soros, de grafheuvel waarin de 192 gevallen Atheners werden begraven, nu een park met een marmeren gedenksteen. Soldaten werden normaal thuis begraven; een gezamenlijk graf op het slagveld was ongebruikelijk en laat zien hoeveel deze overwinning voor Athene betekende.
De vondsten uit de omgeving staan in het archeologisch museum bij het gehucht Vranas, enkele kilometers landinwaarts. Dat museum behandelt ook de prehistorische grafheuvels in de buurt. De grote verzamelingen uit Attica staan niet hier, maar in de musea van Athene.
Het stuwmeer en de kust bij Schinias
Twee dingen in de gemeente zijn jonger dan de oudheid. Het stuwmeer van Marathon ontstond tussen 1926 en 1929, toen de Amerikaanse firma ULEN er een dam bouwde en ongeveer 10 km² bosgebied onder water zette. Het meer gaf Athene voor het eerst een betrouwbare waterleiding; later kwam er aanvoer van verder weg bij.
Aan de kust zuidoostelijk van de vlakte ligt Schinias, een lang strand achter een beschermd pijnbos. Het staat bekend om de wind en daarmee om het surfen. In hetzelfde gebied kwam voor de Olympische Spelen van 2004 het roeicentrum. Voor een dag aan de kust is dit de noordelijke tegenhanger van Kaap Sounion in het zuiden.
Veelgestelde vragen
Liep Pheidippides echt van Marathon naar Athene?
Niet volgens de oudste bron. Bij Herodotus rent de bode Pheidippides vóór de slag van Athene naar Sparta om versterking te vragen, een tocht van ruim tweehonderd kilometer. Het verhaal van een renner die na de slag met het bericht van de overwinning naar Athene snelt en daar sterft, komt uit veel latere teksten. Herodotus vermeldt wel dat het hele Atheense leger diezelfde dag in wapenrusting naar de stad terugmarcheerde. De hardloopafstand is naar de plaats genoemd en niet naar een gemeten antieke prestatie.
Wat kun je op het slagveld van Marathon zien?
Drie dingen bij elkaar: de grafheuvel van de 192 Atheners met zijn gedenksteen, het archeologisch museum bij Vranas met de vondsten uit de streek, en de vlakte zelf tussen de heuvels en de zee, nu landbouwgrond en bebouwing. Bouwwerken van de slag zijn er niet, want een veldslag laat die nauwelijks achter. Om het terrein te begrijpen helpt vooral de ligging van de grafheuvel ten opzichte van het strand.
Bronnen
- Livius.org, Battle of Marathon (490 v.Chr.) · Het jaar, de legersterktes, de opstelling van Miltiades, de cijfers van Herodotus, de onduidelijkheid over de Perzische ruiterij en de terugmars naar Athene · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Dimos Marathonos, officiële gemeentesite · De samenstelling van de gemeente en het bestaan van het archeologisch museum, de grafheuvel en Schinias · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Marathon, Greece (naslagoverzicht) · De inwonersaantallen van 2021, de bouwjaren van de stuwdam en het olympisch roeicentrum bij Schinias · geraadpleegd 4 oktober 2026