Op deze pagina
De vierde stad van Griekenland, geen wijk van Athene
Piraeus ligt 8 km zuidwestelijk van het centrum van Athene, aan de Saronische Golf. Het is de haven van de hoofdstad en tegelijk een eigen gemeente, met 168.151 inwoners volgens de volkstelling van 2021. Daarmee is het de vierde gemeente van Griekenland en de tweede binnen de agglomeratie van Athene. In het Nederlands komt ook de spelling Pireus voor; in het moderne Grieks heet de stad Pireás (Πειραιάς).
Dat er juist hier een haven kwam, heeft met de kustlijn te maken. Piraeus was in de prehistorie een eiland, verbonden met het vasteland door een lage strook die het grootste deel van het jaar onder water stond: het Halipedon, wat zoutveld betekent. Van die eilandvorm zijn drie diepe natuurlijke baaien naast elkaar overgebleven, en daarin liggen de havens van vandaag.
Kantharos, Zea en Mikrolimano: drie baaien naast elkaar
Wie het over de haven van Piraeus heeft, bedoelt bijna altijd Kantharos: de grote centrale baai, met de veerboten, de cruiseschepen en de containerterminals. De twee andere baaien hebben een andere functie. Zea, ook Pasalimani genoemd, en Mikrolimano zijn jachthavens met vissersboten en restaurants aan de kade. Daar vertrekt geen veerboot naar de eilanden; die afvaarten gaan allemaal uit Kantharos.
Ook binnen Kantharos stapt niet iedereen op dezelfde plek in. De havenbeheerder heeft vier passagiersterminals langs verschillende kades, waaronder Akti Tzelepi bij het metrostation, Akti Vasileiadi en Agios Dionysios, en laat er gratis bussen tussen rijden. Welke poort je nodig hebt, staat op je ticket of bij je rederij; zoek dat voor vertrek op.
Tussen het metrostation en de kade waar je schip ligt, kan een flink stuk zitten. Reken bij een eerste bezoek op extra tijd, vooral met bagage.
| Haven | Wat er ligt | Waarvoor je er komt |
|---|---|---|
| Kantharos (centrale haven) | Veerboten, cruiseschepen, containerterminals | Afvaart naar de eilanden en Kreta |
| Zea (Pasalimani) | Jachthaven en vissersboten | Kade met restaurants, dichtbij het Archeologisch Museum |
| Mikrolimano | Kleinste baai, jachten en vissersboten | Visrestaurants aan het water, onder de heuvel Kastella |
Bron: Wikipedia: Piraeus
Metro, trein en tram eindigen naast de kade
Het station van Piraeus is eindpunt van metrolijn 1 naar Kifissia en sinds 10 oktober 2022 ook van metrolijn 3, die doorloopt naar het vliegveld van Athene. Daarnaast stoppen er de voorstadstreinen A1 naar de luchthaven en A4 naar Kiato, plus tram en stadsbussen. Het eindpunt ligt aan de kade van Akti Tzelepi, zodat je van het perron naar de veerboten loopt.
Voor een vroege afvaart hoef je daarom geen hotel bij de haven te zoeken; een nacht in het centrum van Athene werkt net zo goed. Wie liever aan zee slaapt, zit zuidelijker langs dezelfde kust bij Glyfada. Hoe warm en hoe nat de maand van je reis is, staat bij het weer en klimaat in Athene, want Piraeus valt binnen dezelfde agglomeratie.
Van Themistokles tot het herstel na 1832
Dat Piraeus de haven van Athene werd, is het resultaat van bewust beleid. Themistokles liet de plaats in 493 voor Christus versterken, Hippodamos van Milete legde er in de vijfde eeuw voor Christus een rasterplan met rechte straten over, en de Lange Muren brachten haven en stad onder de Akropolis binnen één verdedigingsring. Stad en haven liggen sinds die tijd 8 km van elkaar.
In 86 voor Christus veroverde de Romeinse veldheer Sulla de stad en verwoestte haar volledig. Het verval dat daarop volgde duurde vijftien eeuwen. Het herstel begon toen Athene in 1832 hoofdstad werd en de nieuwe staat een werkende haven nodig had. De grootste groei kwam na 1922, met de vluchtelingen uit Klein-Azië: het inwonertal ging van 133.482 in 1920 naar 251.659 in 1928.
Het Archeologisch Museum en de heuvel Kastella
Het Archeologisch Museum van Piraeus bewaart de vondst waar de stad bij archeologen om bekend staat: bronzen beelden die in juli 1959 in de oude haven tevoorschijn kwamen, met de Apollo van Piraeus, een Athena en een Artemis. Over de datering van die Apollo lopen de meningen uiteen. Lang gold hij als laat-archaïsch werk uit 530 tot 480 voor Christus; nieuwer onderzoek houdt het op een archaïserend beeld uit de hellenistische tijd. Welk museum in de hoofdstad bij welke belangstelling past, staat bij de musea in Athene. Boven de twee kleine baaien ligt de heuvel Kastella, met het openluchttheater Veakeio en uitzicht over de drie havens.
Piraeus is een werkende havenstad en heeft geen oude binnenstad. Het containervervoer groeide van zo'n 400.000 containers in 2008 naar bijna vijf miljoen in 2018, nadat de Chinese rederij COSCO zich inkocht, en de haven is nu de drukste containerhaven van het oostelijke Middellandse Zeegebied. Voor opgravingen en smalle straten op loopafstand zit je beter in Plaka. Blijf je in Piraeus slapen, dan is dat vooral praktisch bij een vroege of late afvaart, of als je de drie baaien, de kade van Mikrolimano en de bronzen in het museum wil zien.
Veelgestelde vragen
Is Piraeus een deel van Athene?
Bestuurlijk niet. Piraeus is een eigen gemeente met eigen bestuur, een eigen haven en een eigen voetbalclub, en naar inwonertal de vierde van Griekenland. Wat wel klopt: de stad ligt in de aaneengesloten bebouwing van de agglomeratie Athene en is daarin de tweede gemeente, en de metro verbindt beide centra. Het verschil merk je aan de afstand van 8 km en aan het karakter: een werkhaven tegenover de oude stad rond de Akropolis.
Waarom heet de stad bij ons Piraeus en in Griekenland Pireás?
De twee namen horen bij twee fasen van het Grieks. In het oud-Grieks heette de plaats Peiraieús (Πειραιεύς), en de Nederlandse en Engelse vorm Piraeus volgt die klassieke naam. In het moderne Grieks is de naam met de taal meegegaan en luidt hij Pireás (Πειραιάς): zo staat hij op borden en op een veerbootticket. In het Nederlands kom je ook Pireus tegen. Alle vormen gaan over dezelfde stad.
Welke eilanden bereik je met de boot vanuit Piraeus?
Uit de centrale haven vertrekken lijnen naar Kreta, de Cycladen, de Dodekanesos en vrijwel elk eiland in het noordelijke en oostelijke deel van de Egeïsche Zee. Hoeveel afvaarten er per dag zijn en hoe lang een oversteek duurt, verschilt per bestemming en per seizoen; snelle boten varen niet overal het hele jaar. Controleer de vaardagen daarom bij de rederij voor jouw reisdatum.
Bronnen
- Wikipedia: Piraeus · De ligging op 8 km zuidwestelijk van Athene aan de Saronische Golf, de 168.151 inwoners in 2021 en 448.051 in Groot-Piraeus, de vierde plaats onder de Griekse gemeenten en de tweede binnen de agglomeratie, de moderne en oud-Griekse naam, het eiland en het Halipedon, de drie havens Kantharos, Zea en Mikrolimano met hun functies, Themistokles in 493 voor Christus, het rasterplan van Hippodamos, de Lange Muren, Sulla in 86 voor Christus en de vijftien eeuwen verval, het herstel na 1832, de groei van 133.482 inwoners in 1920 naar 251.659 in 1928, Kastella en het Veakeio, Olympiakos en het Karaiskakis-stadion met 33.334 plaatsen, de veerbootbestemmingen en de containergroei onder COSCO · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Havenbedrijf Piraeus (OLP): kustterminals · De vier passagiersterminals langs verschillende kades, waaronder Akti Tzelepi, Akti Vasileiadi en Agios Dionysios, en het gratis vervoer van passagiers binnen het havengebied · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia: Piraeus station · Het eindpunt van metrolijn 1 en metrolijn 3, de opening van de verlenging van lijn 3 op 10 oktober 2022, de doorgaande verbinding naar de luchthaven en de voorstadstreinlijnen A1 en A4 naar Kiato · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wikipedia: Piraeus Apollo · De vondst in juli 1959 in de oude haven van Piraeus samen met de Athena en de Artemis, en het verschil tussen de oude datering 530 tot 480 voor Christus en het nieuwere voorstel van een archaïserend hellenistisch beeld · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Visit Greece: Piraeus · Bevestigt onafhankelijk van Wikipedia dat Piraeus de grootste haven van Griekenland is, dat de stad om drie havens heen ligt, dat het in de oudheid een eiland was en dat Hippodamos in de vijfde eeuw voor Christus het stadsplan ontwierp · geraadpleegd 4 oktober 2026