Plaka in Athene

De stad die Athene was voordat het hoofdstad werd

Plaka ligt midden in Athene, op de noordoostelijke helling van de Akropolisrots, tussen de pleinen Syntagma en Monastiraki. De straat Adrianou deelt de wijk in twee helften: Ano Plaka hoog tegen de rots, Kato Plaka lager richting Syntagma. Wie van de ingang van de Akropolis naar beneden loopt, komt er vanzelf in terecht. De wijk draagt ook de bijnaam wijk van de goden.

Toen Athene in 1834 hoofdstad van het nieuwe Griekenland werd, was het een stadje van zo'n 4.000 inwoners aan de voet van de ruïnes, en dit was dat stadje. De stad groeide er daarna om heen, terwijl Plaka het oude stratenplan hield. Daaraan is te zien dat de nederzetting geleidelijk is gegroeid en niet op een tekentafel is ontworpen: de straten maken bochten en volgen de hoogteverschillen van de helling.

In de Ottomaanse tijd was dit de kern van Athene, met tot het eind van de negentiende eeuw een omvangrijke Albanese gemeenschap. Een brand legde in 1884 een deel van de wijk plat. Op het vrijgekomen terrein konden archeologen daarna de Romeinse Agora en de Bibliotheek van Hadrianus opgraven.

Monumenten, musea en Anafiotika tussen de woonhuizen

In Plaka is er geen grote bezienswaardigheid met een kassa ervoor: de monumenten staan tussen de woonhuizen. Het bekendste is het monument van Lysikrates, een rond marmeren gedenkteken voor een overwinning bij een koorwedstrijd in het klassieke Athene. Verder staan er Byzantijnse kerkjes, het herenhuis van de familie Benizelos en zeven musea, van Griekse volkskunst tot het Joods Museum van Griekenland; welk museum bij welke belangstelling past, staat bij de musea in Athene.

Hoog in Ano Plaka ligt Anafiotika, tegen de rots aan gebouwd: een paar straatjes met witte huisjes en trappen, in de negentiende eeuw neergezet door werklieden van het eiland Anafi. Zij bouwden zoals ze dat op de Cycladen gewend waren, en daardoor lijkt dit stukje Athene op een dorp op een eiland.

Waarom zoveel Griekse plaatsen Plaka heten

Wie op Plaka zoekt, krijgt behalve de Atheense wijk ook stranden en dorpen te zien. Dat komt door het woord zelf: in het Grieks is πλάκα geen eigennaam maar een gewoon woord voor een stenen plaat of tegel. Taalkundig onderzoek beschrijft Plaka als een gangbaar middeleeuws en modern Grieks toponiem dat in heel Griekenland voorkomt en al in 1089 is opgetekend; in Athene duidde het op een plek met oude platen of marmerblokken. Daarnaast bestaan er twee andere verklaringen. De eerste leidt de naam af van het Arvanitisch, de taal van de Arvanieten die zich in Attica vestigden, waarin pliak Athena oud Athene zou betekenen. De tweede wijst op een marmeren plaat op het centrale kruispunt van de wijk; aan die verklaring twijfelden kenners van de stad al vroeg.

De bekendste naamgenoten liggen buiten de hoofdstad. Op Milos is Plaka de hoofdplaats van het eiland, hoog op de noordkant, met Adamas als haven. Plaka beach op Naxos is een zandstrand van 4 km langs de westkust, 8 km zuidelijk van Naxos-stad, met duinen erachter en grote platte stenen in het zand; buslijn 1 eindigt er. Plaka op Kreta is een dorp in Lasithi, 16 km noordelijk van Agios Nikolaos en 5 km van Elounda, recht tegenover het vestingeiland Spinalonga. Bij dat dorp liggen kiezelstranden en geen zandbaai; voor een zandstrand op Kreta kun je beter kijken bij Malia of Elafonisi. Ook dorpen in de regio Chania, op Limnos en in Arcadië, Achaia en Pieria heten zo, en in Epirus ligt de eenbogige Plaka-brug. Kijk bij een boeking daarom naar de gemeente of het eiland waar de plaats ligt.

Bron: Wikipedia: Plaka (doorverwijspagina)

Drukte, en Plaka als basis voor een stadsbezoek

Plaka is tegelijk woonwijk en het drukste wandelgebied van de stad: honderdduizenden mensen lopen er per jaar door, in alle seizoenen. In de hoofdstraten staan de souvenirwinkels en terrassen op een rij, terwijl het een zijstraat hoger stil is. Dat de wijk er verzorgd bij staat, komt door het beschermingsplan van de jaren tachtig, dat volgde op het verval van de jaren vijftig tot zeventig.

Voor een eerste bezoek aan Athene is dit een praktische basis: de Akropolis, de Romeinse Agora en de musea liggen op loopafstand en een auto heb je er niet voor nodig. Wil je naar zee, dan zit je beter aan de zuidkust bij Glyfada; reis je door naar de eilanden, dan vertrek je uit Piraeus. Attica is aardbevingsgebied, en wat dat voor reizigers betekent, staat bij aardbevingen in Griekenland.

Veelgestelde vragen