Karpathos

Halverwege Kreta en Rhodos

Karpathos (Grieks Κάρπαθος) ligt in de zuidoostelijke Egeïsche Zee, ruwweg halverwege Kreta en Rhodos, op zo'n 47 km ten zuidwesten van dat laatste eiland. Binnen het overzicht van alle Griekse bestemmingen hoort het bij de zuidoostelijke buitenrand van Griekenland. Op de kaart is het goed te herkennen: een langgerekte streep van noord naar zuid tussen Kreta en Rhodos, met 6 km ten zuidwesten het stille buureiland Kasos.

Hoe groot is Karpathos? Het eiland meet ruim 300 km² en is ongeveer 48 km lang, maar nergens veel breder dan 12 km. Daarmee is het na Rhodos het grootste eiland van de Dodekanesos, al is Rhodos ruim vier keer zo groot. Door het midden loopt een bergrug met als hoogste punt de Kali Limni, 1.215 m. Door die bergen gaat bijna elke rit over bochtige wegen, waardoor de afstanden op de kaart korter lijken dan ze in reistijd zijn. Op het hele eiland wonen 6.567 mensen volgens de telling van 2021.

De meeste bezoekers landen op de vlakke zuidpunt, waar het vliegveld (code AOK) ligt; een busdienst rijdt van daar naar Pigadia. Transavia vliegt in het zomerseizoen rechtstreeks vanaf Amsterdam; daarbuiten reis je om via Athene, vanwaar het doorvliegen 1 uur en 20 minuten duurt, of via Rhodos. Sky Express en Olympic Air onderhouden die binnenlandse routes, en Olympic Air vliegt vanaf Karpathos ook naar Kasos. Per schip kan het ook: Blue Star Ferries vaart drie keer per week van Piraeus via Santorini, Kreta (Heraklion en Sitia) en Kasos naar Pigadia, en verder langs Diafani en Chalki naar Rhodos. Reken dan op een nacht plus een flink stuk van de volgende dag, en controleer buiten de zomer eerst de dienstregeling.

Een eiland in twee helften

Karpathos valt uiteen in twee delen die duidelijk van elkaar verschillen. Het zuiden is het bereikbare, bewoonde deel: daar liggen Pigadia, de badplaatsen, het vliegveld en vrijwel alle hotels en appartementen. Het noorden is hoog, kaal en dunbevolkt, en lag tot voor kort grotendeels op zichzelf: de autoweg naar Olympos werd pas in de jaren tachtig aangelegd en is sinds 2013 volledig geasfalteerd. Een vakantie op Karpathos speelt zich daarom grotendeels in de zuidelijke helft af; het noorden is het uitstapje dat vrijwel iedereen maakt.

Olympos is de reden voor dat uitstapje. Het dorp ligt op een bergkam boven de zee en werd in de zevende eeuw gesticht door kustbewoners die piratenaanvallen op hun stad Vrykounda ontvluchtten. Door dat lange isolement bleven een eigen dialect met heel oude trekken, eigen muziek en de vrouwendracht bewaard: door de week een donkere schort met hoofddoek, bij feesten de kleurige dracht met rijen gouden munten. Verwacht geen openluchtmuseum. Het dorp heeft zijn eigen bakhuizen en akkers en leeft tegelijk van de dagjesmensen: voor hen gaan de winkeltjes langs de hoofdstraat open, vaak gerund door de vrouwen zelf. De klassieke dagtocht gaat per boot van Pigadia naar het haventje Diafani, met een bus voor de laatste kilometers bergop; kom je met een huurauto vóór of na de boten, dan is het dorp een stuk rustiger.

Voorbij Olympos begint het beschermde deel van de natuur op Karpathos. Het noorden en het onbewoonde Saria, van de noordpunt gescheiden door een zeestraat van nog geen 100 m breed, vormen samen een Natura 2000-gebied van ruwweg 100 km². Er groeien meer dan 87 inheemse of zeldzame plantensoorten en er zijn ruim dertig monniksrobben waargenomen, dezelfde schuwe zeehondensoort die het zeepark bij Zakynthos beschermt. Wegen heeft Saria niet: wie het wil zien, is aangewezen op een bootexcursie, en ook de rest van het noorden verken je vooral te voet.

Karpathos-stad: haven, boulevard en uitvalsbasis

De hoofdstad heet officieel gewoon Karpathos, maar vrijwel iedereen zegt Pigadia, de oude naam die in 1953 formeel werd vervangen. Hoofdstad is de plaats pas sinds 1892, toen het Ottomaanse bestuur zijn zetel van het bergdorp Aperi naar de kust verplaatste. Dat jonge karakter is terug te zien: Pigadia is een werkende havenplaats met lage bebouwing en huizen van teruggekeerde Amerika-emigranten, geen monumentenstad. Zoek je een ommuurd centrum zoals in Rhodos-stad of een Venetiaanse haven zoals in Rethymnon op Kreta, dan vind je dat hier niet. Wil je een Griekse provincieplaats waar het gewone leven doorloopt, dan zit je er juist goed. De plek zelf is wel oud: aan deze baai lag het antieke Potidaion, rond 1000 voor Christus gesticht en vernoemd naar zeegod Poseidon.

Het centrum ligt rond de haven, waar veerboot, excursiebootjes en vissersboten dezelfde kade delen; drie onbewoonde eilandjes voor de ingang houden de baai rustig. Aan de boulevard van Karpathos-stad staan cafés en tavernes op rij, en 's avonds zitten daar zowel eilanders als gasten. Uitgaan betekent hier een terras en een bar met Griekse en internationale muziek; een straat met clubs is er niet. Voor shopping geldt hetzelfde: je vindt souvenirwinkels en buurtwinkels, geen winkelstraat. Het strand ligt wél op loopafstand: direct ten noorden van de haven begint de lange strandboog van Vrontis, zodat je stad en strand hier zonder auto kunt combineren. Hotels en appartementen zijn er in alle prijsklassen.

De stranden: kalme oostbaaien, wind op de zuidpunt

Bij de stranden van Karpathos speelt de wind een grote rol. In de zomer staat de meltemi, de droge noordenwind van de Egeïsche Zee, hier wekenlang aan: in juli en augustus is de kans op wind zo'n 90 procent, met 18 tot 35 knopen als normaal. De open zuidpunt vangt daarvan het meest, terwijl de diep ingesneden baaien onder de hoge oostkust het meest beschut liggen. Het helpt daarom om per dag te kijken aan welke kant van het eiland het rustig is.

Het mooiste strand van Karpathos? In lijstjes van Griekse stranden staat voor dit eiland vrijwel altijd Apella, en wie in het Engels op Karpathos beaches zoekt, krijgt hetzelfde beeld. Wat je er ziet: een boog van wit en grijs zand met kiezels onder een steile, met dennen begroeide wand, en water dat bij rustige zee naar smaragdgroen kleurt. Praktisch: vanaf Pigadia is het zo'n veertig minuten rijden plus een trap over de rotsen, of 's ochtends een taxiboot vanuit de haven. Boven het strand staat één taverne.

Langs dezelfde oostkust liggen de alternatieven. Kyra Panagia is een kleine, beschutte baai met zacht zand, Achata een witte kiezelkom; beide bereik je via steile afslagen van de kustweg. Dichter bij de stad ligt Amopi (ook geschreven als Amoopi), op 7 km van Pigadia: een reeks ondiepe zandbaaitjes met de accommodatie op loopafstand, en daarmee een logische keuze voor gezinnen met jonge kinderen. Aan de westkant heeft Lefkos, 31 km van de hoofdstad, drie baaien met fijn wit zand rond een klein tavernedorp.

Op de zuidpunt zitten de surfers. Bij Afiartis, tien minuten van het vliegveld, liggen drie baaien met elk hun eigen publiek: Chicken Bay met kniediep oefenwater voor beginners, Gun Bay voor gevorderden en Devil's Bay, waar de wind het hardst staat, voor wedstrijdniveau. Surfgidsen rekenen deze hoek tot de windrijkste surfspots van Europa. Zwemmen kan hier ook, maar wie vlak water wil, zit beter in een oostbaai of bij Diakoftis, het afgelegen zandstrand vlak bij het vliegveld.

Bergdorpen, emigratie en de westkust

Boven Pigadia liggen de bergdorpen Aperi, Volada, Othos en Pyles, met Menetes iets zuidelijker. Aperi was tot 1892 de hoofdstad. Daar is goed te zien wat emigratie voor dit eiland heeft betekend: na de Tweede Wereldoorlog vertrokken veel Karpathiërs naar de Amerikaanse oostkust, en met geld van uitgeweken dorpsgenoten werd onder meer het scholencomplex naast de kerk van Aperi gebouwd. Othos ligt met 510 m het hoogst van alle dorpen op Karpathos. Het heeft een klein folkloremuseum in een traditioneel woonhuis en een werkplaats waar nog lyra's worden gebouwd, het strijkinstrument van de eilandmuziek, en het staat bekend om zijn zoete rode wijn.

Aan de westkust is Arkasa (ook gespeld als Arkassa) uitgegroeid tot een klein badplaatsje. Ernaast ligt het vissershaventje Finiki, tot 1900 de belangrijkste handelshaven van het eiland en nu vooral bekend om zijn vistavernes. Op het havenpleintje staat een monument voor zeven mannen die in oktober 1944, direct na de opstand waarmee de eilanders het Italiaanse gezag afzetten, in een klein vissersbootje van Finiki naar Alexandrië voeren om de Griekse regering in ballingschap te melden dat Karpathos vrij was. Pas op 7 maart 1948 werd de Dodekanesos, na ruim dertig jaar Italiaans bestuur en een Duitse bezetting in het laatste oorlogsjaar, officieel Grieks.

Welke plek past bij wie

De keuze draait op Karpathos om drie vragen: wil je voorzieningen om de hoek, hoe belangrijk is strand voor de deur, en hoeveel ben je bereid te rijden? Pigadia heeft de boulevard, de taxiboten naar de oostbaaien en het grootste aanbod aan tavernes en hotels. Amopi is de badplaats voor gezinnen die ondiep water zoeken. Arkasa met Finiki en het noordelijker Lefkos zijn de rustige standplaatsen van de westkust, waar de zon in de zee ondergaat. Diafani, het havendorp onder Olympos, past bij wandelaars die het noorden in willen, en bij Afiartis zit je tussen de surfers. Wie vooral reuring, winkelstraten en uitgaansleven zoekt, kan beter naar Kos of Rhodos kijken; dat vind je op Karpathos niet.

Het accommodatieaanbod past bij die schaal: studio's, appartementen en kleinere hotels voeren de boventoon, en zo presenteren Nederlandse reisorganisaties het eiland ook. Namen die in Nederlandse zoekopdrachten terugkomen, zoals Anassa Suites en de appartementen Venezia, gaan dan ook om suites, studio's en appartementen, niet om grote resorts. Een breed aanbod aan all inclusive hotels zoals op Rhodos of Kreta is er niet. Controleer bij het boeken vooral de werkelijke looproute naar strand en centrum, want de naam van een badplaats zegt nog niet waar je appartement ligt. Wie op een last minute hoopt, moet er rekening mee houden dat het aantal rechtstreekse stoelen beperkt is: het vliegveld van Karpathos verwerkte in 2019 zo'n 268.000 passagiers in een heel jaar, terwijl Rhodos in 2024 op bijna 7 miljoen uitkwam. Die cijfers gaan over verschillende jaren, maar het verschil in schaal is groot, en in de zomervakantie raken de vluchten vaak vol.

Seizoen, weer en vervoer op het eiland

Het badseizoen loopt van mei tot in oktober. Juli en augustus zijn het heetst, het volst en het winderigst, want dan piekt de meltemi. In juni en september is het ook zomers, met minder wind en minder drukte. De maandcijfers, en wat zo'n gemiddelde wel en niet over jouw reisweek zegt, vind je bij weer en klimaat op Karpathos. Controleer vlak voor vertrek de weersvoorspelling en houd je stranddagen flexibel. De belangrijkste tip voor een vakantie op Karpathos is dan ook om per dag te kiezen aan welke kant van het eiland je gaat zwemmen, in plaats van een vast lijstje af te werken.

Op het eiland zelf rijdt een bus tussen vliegveld en Pigadia, en varen in het seizoen taxiboten vanuit de haven naar de oostbaaien en naar Diafani. Voor de bergdorpen en de westkust is een huurauto de realistische optie. Plan het noorden als aparte dag: de 43 km van Pigadia naar Olympos kosten over de bergweg ruim een uur. De rit zelf, hoog boven de zee, hoort bij het uitje.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Pigadia · Haven en hoofdplaats van Karpathos, officieel Karpathos-stad, met de lange strandboog van Vrontis aan dezelfde baai.
• Apella · Diep ingesneden kiezelbaai onder een dennenhelling aan de oostkust van Karpathos, op 18 km van Pigadia.
• Lefkos · Rustige badplaats aan de westkust van Karpathos, met drie zandbaaien en de rots Sokastro ervoor.
• Olympos (Karpathos) · Bergdorp op 310 m in Noord-Karpathos, uit het zicht van de zee gebouwd en bekend om dracht en dialect.
• Amopi · Badplaats op 7 km van Pigadia, opgebouwd uit vier kleine baaien met ondiep water en tavernes.
• Kyra Panagia · Zandbaai aan de oostkust van Karpathos, genoemd naar de kapel op de klip erboven, op 15 km van Pigadia.
• Arkasa · Rustig dorp aan de zuidwestkust van Karpathos, gebouwd op de resten van de antieke stad Arkesia.

Veelgestelde vragen