Rhodos-stad

Een ommuurde ridderstad op de noordpunt

Rhodos-stad (Grieks Ρόδος, in transliteratie Rodos, op Engelstalige sites Rhodes Town) ligt op de noordpunt van het eiland Rhodos, met zee aan de noord-, oost- en westkant. De gemeentelijke eenheid telde bij de census van 2021 56.440 inwoners, het hele stadsgewest ruim 86.000. Daarmee is dit de grootste stad van de Dodekanesos en de hoofdstad van de regio Zuid-Egeïsche Zee, en tegelijk, met 19,5 km², de kleinste gemeentelijke eenheid van het eiland.

Vrijwel iedereen komt binnen via de luchthaven Diagoras, ruim 15 km over de weg; de blauwwitte stadsbussen van RODA rijden die route. De stad heeft drie havens met elk een eigen taak, wat verklaart waarom reisinformatie over de haven van Rhodos elkaar soms tegenspreekt. De kleine haven bij Mandraki is voor de bootjes naar het eiland en de buureilanden, de oude haven ernaast is sinds 2009 vooral cruisehaven, en de grote veerboten vertrekken uit Akandia: dagelijks naar Piraeus en Kos, twee keer per week naar Heraklion op Kreta, en verder de Dodekanesos in, waar ook Karpathos bij hoort. Overtochten wisselen per seizoen, dus kijk de dienstregeling na voor je een dagtocht of een eilandhop inplant.

De oude stad, de nieuwe stad en de wijken daarachter op de kaart

Op een plattegrond van Rhodos-stad zijn drie delen te onderscheiden. Het binnenste is de ommuurde middeleeuwse stad: 65,85 hectare achter een muur van ongeveer vier kilometer, gebouwd tussen 1309 en 1523 en sinds 1988 werelderfgoed. Binnen die muren zit nog een tweedeling. In het noorden ligt de hoge stad, het ridderkwartier dat de johannieters volledig zelf neerzetten, met de Ridderstraat en het Grootmeesterpaleis; het zuidelijke en zuidwestelijke deel is de lagere stad, waar eeuwen bewoning door elkaar staan.

Daarbuiten ligt het tweede deel, de nieuwe stad rond de Mandraki-haven, naar een stadsplan dat architect Florestano di Fausto in 1923 tekende. Hij liet de ommuurde stad vrijwel ongemoeid, sloopte de huizen die er in de Ottomaanse tijd tegenaan waren gebouwd, maakte van de begraafplaatsen eromheen een groene gordel en zette langs de zeeboulevard de markthal, de kathedraal en het gouverneurspaleis. Daarom lijken de gebouwen bij de haven ouder dan ze zijn: ze stammen uit de jaren twintig en dertig.

Het derde deel is de gewone stad daarachter, met wijken als Niochori, Zefyros, Kritika en Analipsi en de heuvel Monte Smith. De witte stad van Rhodos is Rhodos-stad niet: binnen de muren is de bebouwing van natuursteen. Het witgekalkte dorp van het eiland is Lindos, vijftig kilometer zuidelijker.

Bezienswaardigheden binnen en buiten de stadsmuur

Wat er in Rhodos-stad te doen is, ligt zo dicht bij elkaar dat je de bezienswaardigheden van Rhodos-stad te voet kunt afgaan. Binnen de muren staan gebouwen uit drie perioden vaak in dezelfde straat. Van de ridders: het vijftiende-eeuwse Grootmeesterpaleis, de Ridderstraat met de herbergen van de ordetongen en het ridderhospitaal dat nu het archeologisch museum huisvest. Van de Ottomaanse eeuwen: de moskee van Süleyman, in 1808 opnieuw opgebouwd, en de Mehmet Aga-moskee. Van de Joodse gemeente: de synagoge Kahal Shalom in de wijk La Juderia, voltooid in 1577 en daarmee de oudste van Griekenland, met het Joods Museum van Rhodos erin.

De muur heeft twee belegeringen meegemaakt. Het Ottomaanse beleg van 1480 sloegen de ridders af; daarna, en na de aardbeving van het jaar daarop, werd de muur zwaar verstevigd. In 1522 hielp dat niet meer: sultan Süleyman kwam binnen bij de poort van Sint-Anastasius. Om de muren loopt een droge gracht met een openluchttheater erin.

Buiten de muren begin je bij Mandraki, met drie windmolens op de pier, het restant van een rij van veertien, en hertenbeelden bij de haveningang. Van de kade vertrekken dagboten langs de oostkust, onder meer naar de Anthony Quinn-baai. Landinwaarts liggen de opgravingen van de antieke stad op Monte Smith en het park van Rodini.

Stranden bij Rhodos-stad: kiezel aan twee kusten

Het strand van Rhodos-stad is geen zandstrand. De drie stranden van de stad staan in OpenStreetMap als kiezelstrand ingetekend: Elli aan de oostkant van de noordpunt, Kymata aan de westkant en Zefyros ten zuiden van het centrum.

Welke van de twee kusten je kiest, hangt vooral af van de wind. Bij het aquarium op de punt splitsen de kusten zich, en de zomerwind komt uit het noorden. Elli ligt aan de oostkant in de luwte en heeft ligbedden, diep water en een duikplatform. Kymata, zeven minuten lopen verderop, ligt open voor de golfslag; de naam betekent ook golven. Van de ene kust naar de andere is het geen rit maar een wandeling.

Voor zand ga je oostwaarts de stad uit. Het dichtst bij ligt het Italiaanse badhuis van Kalithea met zijn rotsbaaitjes, op tien kilometer; het eerste brede zandstrand is dat van Faliraki, op bijna veertien kilometer, daarna volgen Afandou en Kolymbia. Wie de mooiste stranden bij Rhodos-stad zoekt, komt daarmee aan de oostkust terecht; welke badplaats bij wie past, staat op de eilandpagina van Rhodos.

Winkels en markt

Winkelen in Rhodos-stad kan op twee plekken, en het aanbod verschilt per plek. Binnen de muren staan de toeristenwinkels langs de doorgaande routes: sieraden, leer, souvenirs en kleding. In de nieuwe stad, rond de markthal en in de straten erachter, zitten de winkels waar de stad zelf koopt. Die verdeling is op de kaart te zien: van de ruim 440 winkels die OpenStreetMap in het centrum kent, zijn er honderd kledingzaken, 61 buurtwinkels, 40 juweliers en 25 souvenirwinkels. Kledingwinkels zijn in Rhodos-stad daarmee de grootste groep. Een overdekt winkelcentrum heeft de stad niet.

De markt van Rhodos-stad is de Nea Agora aan de Mandraki-haven, de markthal van Di Fausto: een gesloten blok met koepels en een binnenhof op de plek van de oude vishal, nu met eetzaken, souvenirwinkels en cafés. Een versmarkt in Nederlandse zin is het niet.

Afstanden vanaf de badplaatsen en het vervoer

De afstanden hieronder zijn routeafstanden over de weg naar het centrum bij de Vrijheidspoort, berekend op de wegen van OpenStreetMap. De rijtijd is de schatting van de routeplanner, zonder zomerdrukte en zonder het zoeken van een parkeerplek.

Zonder auto kom je er ook. De stadsbussen van RODA verbinden het centrum met de wijken en met Faliraki in het oosten, Ixia, Trianda en Tholos in het westen, plus het vliegveld; Kremasti ligt aan diezelfde westelijke lijn. Voor de verdere oostkust, richting Kolymbia en Lindos, rijden de oranje bussen van KTEL Rodou uit het centrum.

Bron: OpenStreetMap, routes berekend met OSRM

Voor wie past een vakantie in Rhodos-stad

Een vakantie in Rhodos-stad past bij wie weinig wil plannen: oude stad, havens, winkels, musea en water liggen binnen één wandeling, en de bus brengt je naar de stranden. Dat de stad ook buiten het seizoen doorloopt, volgt uit haar functie als bestuurlijk en commercieel centrum van de Dodekanesos, met het algemeen ziekenhuis van het eiland, 21 basisscholen en departementen van de Universiteit van de Egeïsche Zee. De middeleeuwse stad geldt daarbij niet als museumterrein maar als woonwijk: ze staat in de wijkindeling van de stad, net als Niochori of Zefyros.

Minder goed past de stad bij wie zand voor de deur wil of rust zoekt, en bij wie het eiland vooral vanuit het zuiden verkent: vanaf Kiotari is het ruim zestig kilometer de stad in. Op andere eilanden speelt dezelfde afweging. Kos-stad verloor zijn oude stad in de aardbeving van 1933 en oogt daardoor ruimer en moderner, terwijl Corfu-stad met zijn Venetiaanse kern de dichtste vergelijking is voor wie juist om een ommuurde stad komt. Wil je de eilanden naast elkaar leggen, begin dan bij het overzicht van Griekse bestemmingen.

Veelgestelde vragen