Pigadia

Pigadia of Karpathos-stad?

Pigadia (Grieks Πηγάδια) is de hoofdplaats en de belangrijkste haven van Karpathos, het langgerekte eiland van de Dodekanesos tussen Kreta en Rhodos. Wie de plaats op een kaart of in een dienstregeling zoekt, komt twee namen tegen: officieel heet ze sinds 1953 gewoon Karpathos, vaak geschreven als Karpathos-stad, maar in de spreektaal en op vrijwel elk bordje staat nog Pigadia. Het gaat om één plaats, en in een boekingssysteem is Karpathos als plaatsnaam hetzelfde als Pigadia.

Pigadia ligt aan een brede baai aan de zuidoostkust, een halfuur rijden van de luchthaven op de zuidpunt van het eiland. Hoofdplaats is het pas sinds 1892, toen het bestuur van het bergdorp Aperi naar de kust verhuisde. Dat is te zien in het centrum: binnen de Griekse bestemmingen is dit geen monumentenstad met een ommuurd centrum, maar een jonge havenplaats met lage bebouwing, waarin de ruimere huizen opvallen die teruggekeerde emigranten uit de Verenigde Staten lieten bouwen.

Wat betekent de naam Pigadia?

De naam is letterlijk te nemen. Pigadia is het Griekse meervoud van pigadi, een put, en verwijst naar de vele waterputten die hier vroeger in het vlakke kustland stonden. Een deel van de reisgidsen vertaalt de naam als bronnen, maar dat is een ander woord: bronnen zijn piges. Dit stukje kust had geen natuurlijke bron, maar grondwater dat je moest ophalen. Dat water was er wel, en daarom kon er aan deze baai gewoond en gehandeld worden, terwijl de rest van de oostkust uit steile rotswand bestaat.

Het centrum, de haven en het strand van Vrontis

Het centrum van Pigadia ligt rond de haven, waar de veerboot naar Rhodos en Piraeus, de excursiebootjes en de vissersboten dezelfde kade gebruiken. Drie onbewoonde eilandjes voor de ingang van de baai, Afoti, Garonisos en Despotiko, breken de deining; in het Engels vind je de baai terug als Pigadia bay. Langs het water loopt de boulevard met de cafés en tavernes. Daar blijft het ook bij: dit is een plaats met terrassen en een paar bars, geen plaats met een uitgaansstraat zoals Faliraki op Rhodos.

Het strand hoort bij de plaats. Direct noordelijk van de haven begint het strand van Vrontis, een paar kilometer zand met flauw aflopend water, in het Engels aangeduid als Pigadia beach. Je loopt er vanuit het centrum naartoe. Daarmee is dit een van de weinige plekken op het eiland waar hotels, appartementen, winkels, busstation en zwemwater binnen hetzelfde rondje liggen. Diezelfde combinatie van haven en strand vind je elders in Griekenland ook, bijvoorbeeld in Kokkari op Samos, al is Pigadia groter en minder op toerisme gebouwd.

Vanaf hier reis je het eiland in. Bussen en huurauto's gaan naar de bergdorpen en naar de badplaatsen; de kiezelbaai Apella ligt zo'n veertig minuten rijden noordelijker, Amopi met zijn ondiepe zandbaaitjes 7 km zuidelijker en Arkasa aan de westkust. Uit de haven vertrekken 's ochtends de boten naar Diafani, de opstap voor het bergdorp Olympos. Controleer buiten juli en augustus wel eerst of een verbinding die dag vaart of rijdt.

Potidaion: de antieke stad aan deze baai

Pigadia is als plaats jong, maar aan deze baai werd al veel eerder gewoond. Hier lag het antieke Potidaion, ook geschreven als Poseidion, een havenstad die volgens archeologische overzichten rond 1000 voor Christus door Dorische kolonisten werd gesticht en naar de zeegod Poseidon is vernoemd; de oudste sporen van bewoning gaan terug tot de bronstijd. Op de heuvel boven de stad liggen resten van de acropolis, met stukken muur in grof gestapeld blokwerk. In de middeleeuwen trokken de bewoners zich onder druk van piraterij terug naar de bergdorpen, en de kustplaats werd pas eeuwen later opnieuw opgebouwd.

Aan het strand van Vrontis staat het zichtbaarste restant: de in 1972 opgegraven vroegchristelijke basiliek van Agia Fotini, ook Afotis genoemd, uit het eind van de vijfde of het begin van de zesde eeuw, deels gebouwd op resten van Potidaion. Wat er staat zijn marmeren zuilen, deurlijsten en gebeeldhouwde fragmenten, geen opgaande kerk. In het stadje zelf houdt een klein archeologisch museum vondsten uit opgravingen op het eiland bij elkaar.

Veelgestelde vragen