Malia

Een badplaats aan de A90, 34 km oostelijk van Heraklion

Malia ligt aan de noordkust van Kreta, ongeveer 34 km ten oosten van Heraklion. In het Grieks is het Μάλια; Engelstalige sites schrijven Malia, Crete, Nederlandse reisaanbiedingen vaak Malia, Griekenland. Bestuurlijk is Malia geen zelfstandige gemeente, maar een deelgemeente van de gemeente Chersonissos. Bij de volkstelling van 2021 had die deelgemeente 5.501 inwoners. In juli en augustus zijn er veel meer mensen in de plaats dan dat getal aangeeft, want het grootste deel van hen is er met vakantie.

Een eigen vliegveld heeft Malia niet. Je vliegt op Heraklion en rijdt het laatste stuk oostwaarts over de A90, de doorgaande weg langs de noordkust. Streekvervoerder KTEL Heraklion-Lasithi rijdt diezelfde kustlijn af, langs Chersonissos en Stalis naar Malia en verder naar Agios Nikolaos; de tijden staan in de routetabellen van de vervoerder en verschuiven per seizoen (gecontroleerd in oktober 2026). Stalis sluit zo direct op Malia aan dat de bebouwing vrijwel doorloopt; tussen een adres in Stalis en een adres in Malia zitten vaak niet meer dan een paar straten.

Malia centrum: de strip, de hoofdstraat en het oude dorp

In het centrum van Malia kruisen twee straten elkaar bij de kerk van Agios Nektarios. De ene loopt van het oude dorp naar het strand en is autovrij; daar staan de bars en clubs op elkaar. Dat is de straat die Nederlandse bezoekers de strip of de boulevard noemen, al ligt hij niet langs het water maar er haaks op. De andere straat is de praktische, met winkels, supermarkten, cafés, banken en een medische post.

Uitgaan in Malia gebeurt daarmee op een klein oppervlak. Wie een appartement aan de uitgaansstraat boekt, hoort de muziek tot in de ochtend; een paar straten verder is het stil. Let bij het boeken dus op in welke straat je adres ligt. Die reputatie als uitgaansplaats reikt verder dan Kreta: de Britse komedie The Inbetweeners Movie uit 2011 speelt zich in Malia af.

Oud Malia, het dorp achter de strip

Landinwaarts, aan de zuidkant van de doorgaande weg, ligt het oorspronkelijke dorp: Oud Malia, in reisteksten ook het oude centrum van Malia genoemd. Hier staan de smalle straten, de pleintjes met tavernes en de kerken die er voor het toerisme ook al waren. De kust is dichtbij genoeg om te lopen, maar het karakter verschilt sterk. Boven de badplaats Chersonissos liggen ook rustiger dorpen; die staan op de helling, terwijl Oud Malia in dezelfde vlakte ligt als de badplaats.

Het strand van Malia en de baai bij Potamos

Het strand van Malia, op borden en in boekingen vaak Malia Beach, is breed en zandig en loopt in juli en augustus vol. De zandkust gaat vanaf Stalis vrijwel ononderbroken door, zodat je over het strand van de ene badplaats in de andere wandelt. Oostwaarts, richting het paleis, ligt Potamos Beach: ook lang en zandig en met voorzieningen, maar meestal rustiger dan het hoofdstrand bij het centrum. Rotsbaaien zijn er bij Malia niet; voor een kust met rotsen en helder water in een ander landschap moet je het eiland in, bijvoorbeeld naar de stranden bij Chania in het westen.

Bron: Cretan Beaches: Malia town

Het Minoïsche paleis en de naam Sarpedon

De bekendste bezienswaardigheden van Malia op Kreta liggen niet in de badplaats zelf, maar op zo'n 3 km ten oosten ervan: het Minoïsche paleis van Malia, in grootte het derde van de Minoïsche paleizen op Kreta. Het paleisgebouw beslaat ongeveer 7.500 m² en staat midden in een opgegraven stad met woonwijken, heiligdommen, straten, havens en een grafveld. Die stad is van de bronstijd en ligt buiten de huidige bebouwing, dus in het Malia van nu is er niets van terug te zien.

Op de vindplaats liggen twee bouwfasen over elkaar. Het eerste paleis hoort bij de protopalatiale periode, ruwweg 1900 tot 1700 v.Chr., en ging rond 1700 v.Chr. in een algemene verwoesting ten onder. Daarna werd er opnieuw gebouwd: de neopalatiale fase loopt tot ongeveer 1430 v.Chr., met bewoning tot in de vijftiende eeuw v.Chr. Dat de resten van twee paleizen door elkaar liggen, maakt de plattegrond ter plaatse lastig te volgen.

De Griekse archeoloog Joseph Hadzidakis trof het paleis in 1915 aan; de Franse School van Athene graaft er sinds 1921 en doet dat nog. Aan de kust bij het paleis ligt Chrysolakkos, de goudkuil, waar in 1921 de gouden bijenhanger uit kwam: twee insecten kop aan kop, nu te zien in het Archeologisch Museum van Heraklion. Verder weg langs deze kust liggen de vaste dagtochten, zoals de Venetiaanse haven van Rethymnon.

Sarpedon in de mythe en in Malia

Sarpedon, ook geschreven als Sarpidon, hoort bij Malia via een overlevering en niet via een vondst. In de mythe is Sarpedon een zoon van Zeus en Europa en een broer van Minos en Rhadamanthys, en Minos verdrijft hem van Kreta. Plaatselijke overlevering verbindt hem aan Malia: hij zou hier geregeerd hebben voordat zijn broer hem wegstuurde. De opgraving levert geen namen van vorsten op, dus daarmee is die overlevering niet te onderbouwen; in Malia zelf komt de naam vooral voor op gevels van hotels en appartementen.

Daarbij komt dat de Ilias een andere Sarpedon kent, de aanvoerder van de Lyciërs bij Troje, bij Homerus een zoon van Zeus en Laodameia. Pas in latere verhalen schuiven die twee figuren in elkaar; oorspronkelijk gaat het om twee verschillende personen.

Malia of een rustiger plaats aan dezelfde kust

Een vakantie in Malia werkt goed als je uitgaan, een breed zandstrand en een korte rit vanaf Heraklion wilt combineren, en als je een adres neemt dat niet aan de uitgaansstraat ligt. Zoek je stilte en dorpsmaat, dan zijn Stalis of een heuveldorp verderop langs de kust een betere basis.

Op andere eilanden liggen plaatsen met een vergelijkbaar profiel. Faliraki op Rhodos en Laganas op Zakynthos staan net als Malia bekend om hun uitgaansleven; Tigaki op Kos ligt aan hetzelfde soort lange zandstrand, maar richt zich meer op gezinnen. Wil je een stad met een oude kern als basis, dan komen Rethymnon en de andere plaatsen in het overzicht van Griekse bestemmingen eerder in aanmerking.

Praktisch: het seizoen en de weersverwachting

Malia is op het zomerseizoen ingericht. Bars, clubs en winkels zijn open van ongeveer mei tot in oktober; buiten die maanden gaat veel dicht en is Malia vooral een plaats waar mensen wonen en werken.

Veel bezoekers zoeken vooraf een verwachting van veertien dagen voor Malia, bij een dienst als Weeronline. Houd daarbij de grens aan die meteorologen zelf noemen: het KNMI stelt dat gedetailleerde uitspraken over het weer gemiddeld tot ongeveer zes dagen vooruit mogelijk zijn, en geeft voor dag zeven tot en met veertien alleen een trend in algemene bewoordingen. Van een veertiendaagse voorspelling voor Malia of Kreta kun je dus hoogstens verwachten dat die aangeeft of er een omslag in het weer aankomt.

Veelgestelde vragen