Aardbevingen in Griekenland

Seismische positie

Eerste van Europa, zesde van de wereld

Oorzaak

De Hellenische boog, waar de Afrikaanse en de Euraziatische plaat ongeveer 2,5 cm per jaar naar elkaar toe schuiven

Meeste activiteit

Een boog van Albanië via de Ionische eilanden naar Kreta, Karpathos en Rhodos

Schadegrens

Meestal boven magnitude 5, afhankelijk van diepte, afstand, bodem en bouwwijze

Alarmnummers

112 algemeen, 199 brandweer, 166 ambulance

Hoort bij

De reisvoorbereiding voor Griekenland

Hoe vaak komen er aardbevingen in Griekenland voor?

Vaker dan ergens anders in Europa. OASP, de Griekse overheidsorganisatie voor bescherming tegen aardbevingen, zet het eigen land op de eerste plaats van Europa en op de zesde van de wereld. Het overgrote deel van die bevingen is te klein om te voelen. Deze pagina hoort bij de reisvoorbereiding voor Griekenland en gaat over het verschil tussen een trilling die je nauwelijks merkt, een reeks matige bevingen en een beving die schade aanricht.

De oorzaak ligt onder de Egeïsche Zee. Langs de Hellenische boog schuiven de Afrikaanse en de Euraziatische plaat met ongeveer 2,5 cm per jaar naar elkaar toe. Ondiepe bevingen liggen daardoor niet gelijkmatig over het land verspreid, maar in een boog van Albanië via de Ionische eilanden naar Kreta, Karpathos en Rhodos. Hoe groot Griekenland is en hoeveel eilanden erbij horen, staat bij Griekenland in cijfers en feiten.

In berichten over een beving komen twee getallen voorbij die iets anders betekenen. De magnitude is de energie die bij de breuk vrijkomt: één getal per beving. De intensiteit beschrijft wat die beving op een bepaalde plek met gebouwen en mensen doet, en verschilt dus van plaats tot plaats. Schade begint volgens OASP meestal boven magnitude 5, maar de diepte van de beving, de afstand ertoe, de bodem en de bouwwijze wegen mee. Een ondiepe beving met een lager getal kan daarom harder aankomen dan een zwaardere beving diep onder zee.

Twee voorbeelden: Kos in 2017 en Santorini in 2025

De meeste reizigers merken niets. Wie wel iets meemaakt, merkt meestal één korte harde schok, of een reeks matige bevingen die weken aanhoudt. In het nieuws lijken die twee situaties op elkaar, maar ze vragen iets anders van je.

De aardbeving bij Kos in 2017

De zwaarste beving die deze eeuw een Grieks vakantie-eiland raakte, trof Kos. De Amerikaanse geologische dienst USGS geeft een magnitude van 6,6, een epicentrum 11 km oostnoordoostelijk van Kos en een diepte van 7 km. De beving kwam op 20 juli 2017 om 22.31 uur UTC, in Griekenland 21 juli om 01.31 uur 's nachts; hoe de Griekse klok zich tot de Nederlandse verhoudt, staat bij het tijdsverschil met Griekenland.

Twee mensen kwamen om toen de bovenbouw van een bar instortte, en op Kos raakten meer dan honderd mensen gewond. De zwaarste schade viel aan oude gebouwen: de kathedraal, de achttiende-eeuwse Defterdar-moskee en het veertiende-eeuwse kasteel. De vloer van de hoofdhaven scheurde en werd onveilig verklaard, waarna veerboten tijdelijk via Kefalos voeren. Wie aan eilandhoppen in Griekenland denkt, kan daar rekening mee houden: een beving kan ook de bootverbinding raken en niet alleen gebouwen. De beving veroorzaakte ook een kleine tsunami, waarbij het water tot 1,9 m hoog aan land liep, en in het jaar erna volgden bijna vierhonderd naschokken boven magnitude 3.

De reeks bevingen bij Santorini in 2025

Begin 2025 ging het om het andere scenario. Vanaf 27 januari werden meer dan duizend bevingen geregistreerd in het zeegebied tussen Santorini en Amorgos, enkele boven magnitude 5 en de zwaarste 5,3 op 10 februari. Er stortte niets in, maar de maatregelen waren ingrijpend: het ministerie van Klimaatcrisis en Civiele Bescherming riep op 6 februari de noodtoestand uit voor Santorini, scholen op Santorini, Anafi, Ios en Amorgos sloten, enkele havens onder de kliffen werden afgesloten en zwembaden werden leeggehaald. Ongeveer zesduizend mensen verlieten het eiland.

De officiële adviezen van die weken passen bij dat scenario: blijf weg van verlaten of bouwkundig zwakke gebouwen, vermijd grote groepen binnen, kies routes buiten gebieden met kans op steenval en ga bij een sterke beving onmiddellijk weg van de kust. Seismologen hielden het eerst op een tektonische oorzaak; later onderzoek wees uit dat magma over een lengte van ongeveer 30 km de aardkorst onder zee in was gedrongen. De activiteit nam eind februari af en de noodtoestand werd begin maart opgeheven. De hinder in die weken kwam niet van schade aan gebouwen, maar van gesloten scholen en havens en van de voorzorgsmaatregelen.

Wat je doet tijdens en na een beving

De Griekse instructies zijn kort. Je zoekt geen deurpost op en je rent niet naar buiten: je blijft waar je bent en dekt je af.

• Binnen: blijf rustig en blijf waar je bent, buk en kruip onder een stevige tafel of een ander zwaar meubel, pak een poot vast en bescherm hoofd en nek. Houd afstand van grote glasvlakken en van alles wat kan vallen.
• Buiten: ga weg van gevels, lantaarnpalen en elektriciteitsmasten en blijf uit hellingen waar grond of steen kan losraken.
• Aan de kust: ga na een sterke beving onmiddellijk weg van het water, zonder op een officieel bericht te wachten. Op een vol strand, ook bij de bekendste stranden van Griekenland, betekent dat landinwaarts en niet eerst terug naar je spullen.
• In de auto: snelheid minderen en veilig parkeren, weg van gebouwen, viaducten en hoogspanningsleidingen, zonder de weg te blokkeren.

Na de schok geldt het volgende:

• Kleed je aan, sluit elektriciteit, gas en water af en neem je noodspullen mee.
• Ga naar buiten via het trappenhuis, niet met de lift, en zoek de open plek op die je vooraf hebt uitgekozen.
• Reken op naschokken: die kunnen een gebouw dat al beschadigd is verder aantasten.
• Bel bij nood 112, de brandweer op 199 of een ambulance op 166, en volg officiële berichten in plaats van rondgaande verhalen.

Moet je je reis aanpassen aan het aardbevingsrisico?

Niet op grond van het risico alleen. Het reisadvies van de Nederlandse overheid noemt dat er in Griekenland aardbevingen voorkomen en verwijst voor de voorbereiding naar de Griekse civiele bescherming, zonder daar een waarschuwing aan te verbinden; we controleerden dat op 3 oktober 2026. Als algemeen alarmnummer geldt 112, net als in Nederland.

Aardbevingen kennen geen seizoen, dus bij het kiezen van een reismaand kun je er niets mee. Hitte, regen en zeetemperatuur wel: die staan per maand bij de beste reistijd voor Griekenland. In welke volgorde je de rest van je reis regelt, staat bij een vakantie naar Griekenland plannen. Reis je met kinderen, spreek de punten uit het kader hierboven dan in gewone woorden door; wat er verder bij dat gezelschap komt kijken, staat bij Griekenland met kinderen.

Wil je zelf meekijken, dan is het Geodynamisch Instituut van het Nationaal Observatorium van Athene de bron waar de Griekse berichtgeving op rust. Het publiceert bevingsmeldingen, recente bevingsactiviteit, kaarten van de gevoelde sterkte en een formulier waarin je zelf kunt melden wat je merkte, en het huisvest het Griekse tsunamiwaarschuwingscentrum. Wat je verder voor een Griekse reis regelt, staat bij alle praktische informatie over Griekenland.

Veelgestelde vragen