Op deze pagina
- Soort
- Witte wijn met toegevoegde boomhars, zelden rosé
- Hars
- Van de aleppopijn (Pinus halepensis), maximaal 1.000 gram per hectoliter
- Hoofddruif
- Savatiano, soms met Rhoditis
- Streken
- Attica en vooral de Mesogia, Viotia en Evia
- Status
- Traditionele aanduiding die alleen voor Griekse wijn mag worden gebruikt
- Overkoepelende categorie
- Griekse wijn
Wat is retsina?
Retsina is geen druivensoort en geen streek, maar een manier van maken. Het is witte wijn, heel soms rosé, waaraan natuurlijke hars van de aleppopijn wordt toegevoegd. Die hars laat een balsemieke, naar pijnboom ruikende toon achter en gaat er daarna weer uit. Volgens Wines of Greece, de organisatie achter de Griekse wijnpromotie, hoort die harstoon de druivenaroma's niet te overstemmen. Binnen de Griekse dranken is retsina de enige wijn met zo'n toevoeging.
Hoeveel hars erin mag, staat in Europese wijnregels. De bewerking mag alleen op Grieks grondgebied worden uitgevoerd, met ten hoogste 1.000 gram hars per hectoliter, toegevoegd vóór de gisting of tijdens de gisting zolang het alcoholgehalte nog onder een derde van het eindgehalte zit. Dat plafond komt neer op één gram per liter, en moderne flessen blijven daar doorgaans ruim onder. Hars komt ook in mastiha voor, de likeur van de hars van de mastiekboom op Chios; daar is de hars de hoofdsmaak en niet een ondertoon. Retsina is een wijn voor bij het eten, en hoort zo bij het Griekse eten en drinken.
Welke druif zit er in retsina?
De hoofddruif is Savatiano, met Rhoditis als tweede. Savatiano is een van de meest aangeplante druiven van Griekenland en staat vooral in Attica en Midden-Griekenland; Wines of Greece noemt hem de druif die traditioneel voor retsina wordt gebruikt. De erkende streken liggen in Midden-Griekenland: Attica met vooral de Mesogia, de vlakte oostelijk van Athene, verder Viotia en het eiland Evia.
Streek en druif staan ook in de Europese regel: die verwijst naar de Griekse nationale voorschriften zoals ze op 31 december 1980 golden, en Griekenland moet het de Commissie melden als het daaraan iets verandert. Dat Savatiano lange tijd een matige reputatie had, komt volgens Wines of Greece door slechte retsina's; bij koele gisting levert de druif wijnen met geel fruit en gras in de neus. Op eilanden met hun eigen wijnbouw, zoals Ikaria met de druiven Fokiano en Begleri, speelt retsina geen rol.
Waarom zit er hars in de wijn?
De hars begon als techniek, niet als smaakkeuze. Voor er glazen flessen waren, werden amforen met pijnhars afgedicht om de wijn van lucht af te sluiten; dat hield de wijn langer houdbaar en maskeerde gebreken. Toen er op houten vaten werd overgegaan, verdween die noodzaak, maar in de Griekse wereld bleef de smaak in gebruik.
Wijn is in Griekenland veel ouder dan de hars, met Dionysos als de god die eraan verbonden is. Retsina werd in de twintigste eeuw door het massatoerisme in het buitenland het bekendste gezicht van Griekse wijn, terwijl het land veel meer wijnstijlen heeft. Die staan bij de wijnen uit de Griekse streken.
Retsina kopen in Nederland: supermarkt of speciaalzaak
Zoek je retsina wijn bij Albert Heijn (AH) of Lidl, dan hangt het antwoord af van winkel en moment. Beide ketens voeren Griekse wijn in wisselende samenstelling, vaak rond acties, en een harswijn staat daar niet standaard tussen. De redactie heeft het actuele landelijke assortiment niet nagegaan en noemt hier dus geen merk of prijs; de assortimentszoeker van de keten zelf is daarvoor de betrouwbaarste bron. Griekse speciaalzaken en webshops voor Griekse producten hebben retsina wel het hele jaar.
Op het etiket kijk je naar drie dingen: de streek (Attica, Mesogia, Viotia of Evia), de druif en het oogstjaar. Retsina is naar ons oordeel een wijn om jong te drinken, omdat de frisheid tegenwicht geeft aan de hars; een oude fles heeft hier dus geen voordeel. Aan tafel werkt de wijn zoals ouzo bij mezedes: niet als apart glas vooraf, maar naast stevig eten met zout, knoflook of vis erin.
Veelgestelde vragen
Waarom ruikt retsina naar pijnboom?
Omdat er hars van de aleppopijn aan de most of de gistende wijn is toegevoegd. De aromastoffen uit die hars lossen op in de wijn en blijven achter als de hars eruit gaat. Het resultaat is een balsemieke toon die aan naaldhout en soms aan terpentijn doet denken, met een lichte bitterheid in de afdronk. Hoe sterk dat uitpakt verschilt per producent en hangt af van de hoeveelheid hars, met 1.000 gram per hectoliter als wettelijk plafond.
Is retsina een wijn met beschermde oorsprongsbenaming?
Niet in de gewone zin. Retsina is een traditionele aanduiding die volgens Wines of Greece alleen voor in Griekenland gemaakte wijn mag worden gebruikt, en de Europese wijnregels staan de harsbewerking uitsluitend op Grieks grondgebied toe, gekoppeld aan de Griekse voorschriften van eind 1980. De naam is dus beschermd en aan Griekenland gebonden, maar hij gaat over een bereidingswijze binnen een stelsel van toegestane gebieden, niet over één afgebakend wijndorp zoals bij een klassieke oorsprongsbenaming.
Bronnen
- Wines of Greece: Retsina · Hars van de aleppopijn tijdens de gisting en daarna verwijderd, Savatiano en Rhoditis als druiven, Attica met de Mesogia, Viotia en Evia als streken, de traditionele aanduiding alleen voor Griekse wijn, hars oorspronkelijk voor het afdichten en houdbaar maken · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Wines of Greece: Savatiano · Savatiano als veel aangeplante druif in Attica en Midden-Griekenland, de traditionele druif voor retsina, reputatieschade door slechte retsina's en geel fruit en gras bij koele gisting · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/934, aanhangsel 2 bij bijlage I · De harsbewerking alleen op Grieks grondgebied, maximaal 1.000 gram hars per hectoliter, toevoeging voor of tijdens de gisting onder de eenderdegrens, druiven en gebieden volgens de Griekse voorschriften van 31 december 1980 en de meldplicht bij wijziging · geraadpleegd 4 oktober 2026