Goedemorgen en andere begroetingen in het Grieks

Goedemorgen

kalimera (καλημέρα)

Goedemiddag of goedenavond

kalispera (καλησπέρα)

Hallo, formeel of tegen meer mensen

yassas (γεια σας)

Hallo, informeel

yasou (γεια σου)

Formele begroeting en afscheid

chairete (χαίρετε)

Welterusten, bij vertrek

kalinychta (καληνύχτα)

Kalimera betekent goede dag

Kalimera (καλημέρα) is het woord voor goedemorgen in het Grieks, maar letterlijk staat er iets anders. Het standaardwoordenboek van het Nieuwgrieks leidt het af van de wens καλήν ημέραν, goede dag. Er zit dus niet het woord ochtend in, maar het woord dag; de betekenis is ruimer dan goedemorgen. In de praktijk gebruiken Grieken kalimera zolang het licht is, en ook als gewoon hallo. Kali plus een tijdsaanduiding is een vast patroon in de opbouw van de Griekse taal.

Op borden staat het woord in hoofdletters, ΚΑΛΗΜΕΡΑ, zonder het accentstreepje dat in het Griekse alfabet de klemtoon aangeeft.

Vanaf wanneer zeg je kalispera?

Kalispera (καλησπέρα) komt van καλήν εσπέραν, goede avond. De betekenis die het woordenboek geeft is ruimer dan die vertaling: het is de begroeting voor iemand die je in de middag of de avond tegenkomt, en de middag loopt daarbij van twaalf uur tot zonsondergang.

Strikt genomen begint esperá pas na zonsondergang. Taalkundige Georgios Babiniotis vindt kalispera om twaalf uur 's middags daarom ongerijmd en stelt chairete, yassas of kalo mesimeri voor, goede middag. Veel Grieken schakelen toch rond het middaguur over op kalispera, waar dat eerder bij zonsondergang gebeurde.

Voor twaalven kun je kalimera gebruiken en na zonsondergang kalispera. In de uren daartussen hoor je beide vormen.

Hallo in het Grieks: yasou of yassas

Hoe je hallo zegt in het Grieks hangt af van wie tegenover je staat. Yasou (γεια σου) en yassas (γεια σας) gaan terug op υγεία, gezondheid: je wenst iemand letterlijk gezondheid toe, net als bij proosten in het Grieks.

Het verschil zit in enkelvoud en meervoud. Yasou is enkelvoud en vertrouwd, voor bekenden en leeftijdgenoten. Yassas is meervoud en geldt ook als hoffelijkheidsvorm tegen één onbekende. Die vorm houdt wat afstand. Aan een balie of kassa, bijvoorbeeld bij de Akropolis in Athene, is yassas de veilige keuze.

Formeler is chairete (χαίρετε), van het werkwoord chairo, zich verheugen. Het dient als begroeting en als afscheid. De oude enkelvoudsvorm chaire is als groet verdwenen.

Kalinychta en kalo vradi zeg je bij het afscheid

Yasou en yassas passen bij aankomst en bij vertrek. Kalinychta (καληνύχτα) niet: het woordenboek omschrijft het als een nachtgroet die vooral bij het weggaan valt. Loop je om tien uur 's avonds een taverna binnen, dan zeg je dus kalispera.

Zo werken ook kalo mesimeri, kalo apogevma en kalo vradi: wensen voor de rest van iemands middag of avond, bedoeld voor het afscheid. Je komt een winkel binnen met kalispera en gaat naar buiten met kalo vradi, goede avond nog. Daarna volgt vaak nog dankjewel zeggen in het Grieks; de verdere Griekse woorden en zinnen onderweg staan apart.

Kalimera met een naam erachter

Spreek je iemand bij naam aan, dan verandert de uitgang. Grieks heeft daarvoor een eigen naamval, de vocatief, en bij voornamen komt die er meestal op neer dat de slot-s verdwijnt: Giorgos wordt Giorgo, Nikos wordt Niko, Kostas wordt Kosta. Dus kalimera, Giorgo. Vrouwennamen blijven doorgaans gelijk, Maria blijft Maria. Ken je de naam niet, dan volgt achter yassas kyrie voor een man en kyria voor een vrouw.

Waar Griekse namen vandaan komen en welke uitgangen Griekse jongensnamen hebben, staat apart.

Veelgestelde vragen