Op deze pagina
- Dankjewel
- efcharisto (ευχαριστώ)
- Letterlijk
- ik bedank
- Hartelijk dank
- efcharisto poly (ευχαριστώ πολύ)
- Duizend keer dank
- chilia efcharisto (χίλια ευχαριστώ)
- Wij bedanken
- efcharistoume (ευχαριστούμε)
- Ja graag, met plezier
- efcharistos (ευχαρίστως)
- Graag gedaan
- parakalo (παρακαλώ)
- Niets te danken
- tipota (τίποτα)
- Opgebouwd uit
- ευ, goed, en χάρις, gunst of dank
Wat betekent efcharisto?
Efcharisto (ευχαριστώ) is bedankt in het Grieks. Het is een werkwoord in de ik-vorm en betekent letterlijk ik bedank. Het Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, het standaardwoordenboek van het Nieuwgrieks, omschrijft het als het uitspreken van je dank voor iets wat iemand je gaf of zei.
Omdat er een ik in zit, kan er een jou bij: se efcharisto tegen iemand die je tutoyeert, sas efcharisto in de hoffelijke meervoudsvorm, en efcharistoume, wij bedanken, namens meer mensen. De schrijfwijzen efcharisto en efharisto zijn hetzelfde woord; beide geven de χ weer, een schrapende klank waarvoor het Nederlands geen letter heeft.
Efcharisto of efcharistos: één accent verschil
Het streepje op de laatste letter van ευχαριστώ wijst de klemtoon aan: efcharistó. Ligt die klemtoon een lettergreep eerder, dan heb je een ander woord: efcharistos (ευχαρίστως), graag of met plezier. Het woordenboek noemt dat de vaste hoffelijke reactie op een verzoek; ja graag is ne efcharistos. Waar zo'n accent voor dient, legt het Griekse alfabet uit.
Bij efcharisto staat in datzelfde woordenboek een aparte gebruiksnotitie: het woord wordt ook gebruikt om iets vriendelijk af te slaan. Op de vraag of je iets wilt gebruiken staat als voorbeeldantwoord ochi, efcharisto, nee bedankt, en bij een aangeboden sigaret efcharisto, ik rook niet. Zeg je na een aanbod alleen efcharisto, dan kan dat dus als nee worden opgevat; met efcharistos neem je het aan.
Efcharisto poly en andere vormen
Efcharisto poly (ευχαριστώ πολύ) is hartelijk dank en staat naast het kale efcharisto als uitroep; op de vraag hoe het gaat past kalá, efcharisto. Het Griekse Wiktionary (Βικιλεξικό) noteert ook chilia efcharisto (χίλια ευχαριστώ), duizend keer dank. Het woord kan daarnaast zelfstandig naamwoord zijn, onzijdig en onveranderlijk: ena efcharisto, een bedankje. Wat je er dagelijks naast nodig hebt, staat bij de Griekse woorden en zinnen.
Parakalo en tipota: antwoorden op dank
Bedankt iemand jou, dan is parakalo (παρακαλώ) het antwoord: graag gedaan. Hetzelfde woord is het alsjeblieft waarmee je bestelt, en als werkwoord betekent het ik vraag. Het woordenboek zet de reactie op dank als eigen betekenis apart en vermeldt dat dit gebruik een leenbetekenis is van het Italiaanse prego of het Franse je vous en prie; het werkwoord zelf is oud, in het Hellenistische παρακαλῶ betekende het uitnodigen. Ook de kortere variant parakalo tipota (τίποτα, niets) is volgens het woordenboek naar Frans voorbeeld gevormd, naar de rien. Het dankwoord zelf is Grieks van herkomst; de formules waarmee je erop reageert zijn naar Italiaans en Frans voorbeeld gevormd. Hoe dat bij andere vaste zinnen zit, staat bij kalimera en de andere begroetingen en bij yamas, het Griekse proosten.
Waar efcharisto vandaan komt
ευχαριστώ gaat terug op het Hellenistische εὐχαριστῶ en is opgebouwd uit ευ, goed, en χάρις, gunst of dank. Van die stam komt ευχαριστία, dankbaarheid en dankzegging, dat via het christelijke Latijn als eucharistie in het Nederlands terechtkwam, hier voor het eerst opgetekend in 1515. χάρις betekent zowel gunst als genoegen, en daar komt de betekenis graag uit: hetzelfde werkwoord betekent ook iemand plezier doen. Meer lijnen tussen taal, geloof en gewoonte staan bij de Griekse cultuur.
Veelgestelde vragen
Hoe spreek je efcharisto uit?
De klemtoon ligt op de laatste van de vier lettergrepen, zoals het accent op de ώ aangeeft: ef-cha-ri-stó. Het woordenboek noteert de klank als efxaristó, met een f aan het begin, omdat er na de ευ een stemloze χ komt; in ευγένεια, evjénia, hoffelijkheid, staat voor de γ wel een v. Het Griekse Wiktionary zet die begin-e tussen haakjes: in snelle spraak hoor je fcharistó.
Hoe bedank je iemand in een Grieks berichtje of op een kaartje?
Schriftelijk past de hoffelijke vorm sas efcharisto poly. Het woordenboek geeft er versterkingen bij die in een kaartje thuishoren: se efcharisto thermá, ik bedank je warm, en apo ta vathi tis kardias mou, uit het diepst van mijn hart, voor hulp of een cadeau. Vraag je iets vooraf, dan past sas efcharisto ek ton proteron, bij voorbaat dank. Word je zelf te uitbundig bedankt, dan weer je af met mi me efcharistis, bedank me niet.
Bronnen
- Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (Ίδρυμα Τριανταφυλλίδη), lemma ευχαριστώ · De betekenis, de ik-vorm met se en sas, de uitspraak efxaristó, de gebruiksnotitie dat het woord ook iets hoffelijk afslaat, het gebruik als zelfstandig naamwoord, de versterkingen thermá en ek ton proteron en de herkomst uit het Hellenistische εὐχαριστῶ · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, lemma ευχαρίστως · Efcharistos als graag of met plezier, de uitspraak efxarístos met de klemtoon een lettergreep eerder, en het gebruik als vaste hoffelijke reactie op een verzoek · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, lemma παρακαλώ · Parakalo als vragen en als alsjeblieft, de aparte betekenis als antwoord op een vraag, een verzoek of op dank, de leenbetekenis uit het Italiaanse prego of het Franse je vous en prie, en de Hellenistische betekenis uitnodigen · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, lemma τίποτα · Parakalo tipota als hoffelijk antwoord op dank en de aantekening dat die betekenis naar Frans voorbeeld (de rien) is gevormd · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Βικιλεξικό, lemma ευχαριστώ · De opbouw uit ευ en χάρις, de samentrekking uit εὐχαριστέω, de wegvallende begin-e in de uitspraak, de vorm ευχαριστούμε en de uitdrukking χίλια ευχαριστώ · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Etymologiebank, trefwoord eucharistie · De lijn van het Griekse ευχαριστία via het christelijke Latijn naar het Nederlandse eucharistie, de betekenis van eu en charis en de vroegste Nederlandse vindplaats uit 1515 · geraadpleegd 4 oktober 2026