Salamina

Hoe kom je op Salamina?

De pont naar Salamina vertrekt niet uit Piraeus, maar uit Perama, een industriehaven westelijk van de stad. De overtocht naar Paloukia duurt volgens de Griekse toeristische dienst vijftien minuten; vanaf Megara vaart een tweede pont in tien minuten naar Faneromeni. Boeken hoeft niet: de pont tussen Perama en Paloukia vaart dag en nacht, in de spits ongeveer elk kwartier, en je auto kan mee aan boord.

Salamina is het grootste eiland van de Saronische eilanden en ligt op ongeveer twee kilometer van Piraeus en zestien kilometer west van het centrum van Athene. Doordat zoveel inwoners dagelijks heen en weer gaan, is Paloukia naar aantal passagiers de tweede haven van Griekenland, na Piraeus zelf. Andere eilanden vind je bij de Griekse bestemmingen.

Marinebasis, scheepswerven en zwemplekken

Salamina leeft niet van bezoekers. Aan de noordoostkust ligt de Naustathmos, de hoofdbasis van de Griekse marine, en bij Ambelakia en op de landtong Kynosoura staan scheepswerven. De meeste inwoners wonen in de hoofdplaats Salamina en werken aan de overkant of in die haven- en werfbedrijven. Er is een pijnbos, er zijn zwemplekken en er is een klooster, maar vrijwel geen toeristische voorzieningen.

Voor een halve dag is dat genoeg, voor een week niet. Aegina, het eiland dat qua oppervlakte op Salamina volgt, heeft wel een eigen bezoekerseconomie, met een tempel en pistachenoten. Zoek je dicht bij Athene het gevoel van een eiland, dan passen Poros met zijn klokkentoren tegenover de Peloponnesos of het autovrije Hydra beter.

De zeeslag van 480 v.Chr.

De zeeslag bij Salamis vond in september 480 v.Chr. plaats in het water tussen het eiland en de vaste wal, dezelfde straat waar de pont nu oversteekt. De Griekse vloot lag op het strand aan de eilandkant, de Perzische vloot van Xerxes bij de baai van Phaleron. De opgaven over de aantallen lopen uiteen: ongeveer vijfhonderd Perzische triremen tegen drie- tot vierhonderd Griekse.

De uitslag had veel te maken met de breedte van het water. De Grieken lokten de grotere vloot de engte in. Daar konden de Perzische schepen niet draaien en niet terug, en ze raakten zo opeengepakt dat de Griekse roeiers ze een voor een konden rammen. Een maand eerder was een zeeslag in open water bij Artemisio, aan de noordpunt van Evia, nog onbeslist gebleven. Na Salamis keerde Xerxes terug naar Susa; de invasie eindigde een jaar later bij Plataiai.

Salamina bij Athene of Salamis op Cyprus

De naam levert twee verwarringen op. Zoek je op Salamina Greece, dan bedoel je meestal dit eiland bij Athene. Salamis is de oude en Engelse vorm van diezelfde naam, maar ook de naam van een antieke stadstaat op Cyprus, bij het huidige Famagusta, met een eigen opgraving en theater. De ruïnes staan daar; de zeeslag hoort bij dit eiland.

De tweede verwarring is ouder. Van de dertiende tot de negentiende eeuw heetten het eiland, de stad en de baai Koulouri, naar de ronde vorm van het eiland. De antieke naam is pas in de negentiende eeuw hersteld. Op oudere kaarten kom je daarom Koulouri tegen.

Ajax, Euripides en Sikelianos

Drie namen horen bij het eiland. Ajax, de held die bij Homerus de Salaminische schepen naar Troje leidt, geldt als eilandbewoner; het dorp Aianteio is naar hem genoemd. Euripides zou er volgens de overlevering geboren zijn, maar dat komt uit antieke biografieën en is niet gedocumenteerd.

Over de derde naam is meer bekend. In het klooster Faneromeni, dat in de Ottomaanse tijd dienstdeed als toevlucht voor ouderen, vrouwen en kinderen, woonde de dichter Angelos Sikelianos tussen 1933 en 1950. Zwemmen doe je niet bij de werven maar aan de andere kanten van het eiland: Selinia, Aianteio, Kanakia en Peristeria worden als zwemplekken genoemd.

Veelgestelde vragen