Meze, de Griekse hapjes bij de drank

Wat het is

Eén klein gerechtje bij de drank, en de manier van eten die daarbij hoort

Naam

Grieks μεζές (mezes), meervoud μεζέδες (mezedes); ook gespeld als mezze

Betekenis

Via Ottomaans-Turks meze uit het Perzische maze, smaak of iets lekkers

Waar je het eet

Ouzeri, mezedopoleio en tsipouradiko; thuis als borrelplank

Wat je erbij drinkt

Ouzo, tsipouro, wijn, retsina of bier

Hoe het op tafel komt

Kleine bordjes in het midden, met tandenstokers of vorkjes en altijd brood

Zelfde naam, ander gerecht

Bekri meze: varkensvlees in witte wijn met paprika, tomaat en komijn

Wat meze precies is

Meze is geen vast gerecht. Het woord zegt vooral iets over de plaats die een gerecht op tafel heeft. Het Griekse μεζές, mezes, is één klein bordje dat bij de drank hoort, en het meervoud μεζέδες, mezedes, is tegelijk de naam van de hele manier van eten; in het Nederlands zie je ook de spelling mezze. Binnen de Griekse gerechten staat meze daarom niet voor een recept: bijna elk klein gerecht wordt meze zodra het in het midden van de tafel staat.

De betekenis van het woord past daarbij: μεζές kwam via het Ottomaans-Turkse meze uit het Perzische maze, smaak of iets lekkers. Binnen het Griekse eten en drinken is een meze dus iets anders dan een voorgerecht. Mezedes zijn er niet om je te vullen. Ze zijn volgens de Griekse Wikipedia meestal zout, zodat je blijft drinken, en ze komen op kleine bordjes met altijd brood erbij. Ze volgen ook geen gangen: de Griekse krant To Vima beschrijft een mezetafel als een tafel zonder begin, zonder eind en zonder eigen borden, waarbij alles in het midden staat en iedereen eruit eet.

Wat er op een Griekse borrelplank hoort

Voor een Griekse borrelplank helpt het om per groep te kiezen in plaats van per gerecht. De lijst mezedes op de Griekse Wikipedia valt in vijf groepen uiteen, en met één keuze uit elke groep staan er zout, zuur, vet en iets warms op tafel:

• Kaas: feta, gele kazen en gebakken kaas uit het pannetje.
• Dips en salades: tzatziki, tyrosalata van kaas, taramosalata van viskuit en melitzanosalata van aubergine.
• Vis en zeevruchten: sardines, gerookte vis, garnalen en calamaris.
• Vlees en worst: keftedes, loukanika-worst, pastourmas en kleine spiesjes souvlaki.
• Groente en zuur: olijven, bonen, tomaat, komkommer en ingemaakte groente.

Brood hoort er altijd bij. Wat niet op een plank past, is een gerecht dat op zichzelf een maaltijd is: moussaka uit de ovenschaal en gyros van het spit vullen een heel bord en passen daarom niet tussen de kleine bordjes.

Bekri meze, een gerecht met varkensvlees in witte wijn

Bekri meze is wel een vast gerecht. Je ziet het ook geschreven als mpekri meze en soms omgedraaid als meze bekri. Μπεκρής betekent dronkaard, uit het Ottomaans-Turkse bekri, en de naam betekent zoiets als het hapje van de drinker. Het gaat om een vaste samenstelling van varkensvlees, paprika, knoflook en tomaat, afgeblust met witte wijn en op smaak gebracht met komijn.

Een recept voor bekri meze ziet er bij Griekse koks grotendeels hetzelfde uit. Op argiro.gr gaat een kilo varkensvlees in blokjes de pan in met groene paprika, knoflook, 500 gram tomaat, een half kopje witte wijn en komijn, en kookt de saus in ongeveer 25 minuten in tot een glazuur; Giorgos Tsoulis gebruikt varkensnek, rode en groene paprika en tomatenpuree en rekent ruim 20 minuten. Beiden serveren het in kleine bakjes als meze of op een plat bord als hoofdgerecht; het verschil zit in de portie. Een stoofpot is het niet: stifado maken kost uren, terwijl dit gerecht in ongeveer een half uur in de pan klaar is.

Waar je mezedes eet en hoe je ze bestelt

Mezedes horen in Griekenland bij een eigen soort zaak: het ouzeri voor ouzo, het mezedopoleio dat er helemaal op gebouwd is en het tsipouradiko voor tsipouro. In de tsipouradika rond Volos bestel je volgens een cultuurorganisatie uit de Pilion-streek geen eten. Je bestelt tsipouro, en bij elk rondje komt een bordje dat je niet zelf kiest: ansjovis of octopus in het eerste, garnalen of zeebrasem in het volgende. Je rekent alleen de drank af, en het huis sluit af met iets zoets, ijs in de zomer en halva in de winter. Baklava hoort bij datzelfde zoete einde en niet tussen de zoute bordjes.

Nederlandse Griekse restaurants bieden hetzelfde idee aan onder de naam Griekse tapas, met een eigen afspraak over de prijs. Bij Sirtaki in Uden, waarvan we de voorwaarden op 3 oktober 2026 nalazen, kost het 41 euro per persoon, bestel je twee gerechtjes per persoon per gang en mag je de hele avond bijbestellen. Dat is één formule en geen landelijke standaard. Het loopt wel anders dan in een tsipouradiko: daar brengt de zaak de bordjes en reken je alleen de drank af, bij Griekse tapas kies je zelf en betaal je per persoon.

Veelgestelde vragen