Griekse meisjesnamen

Meest gedragen vrouwennaam

Maria, de nummer één van alle voornamen in Griekenland

Twee voorraden

Orthodoxe heiligenkalender en de klassieke oudheid

Twee vormen

Aikaterini op papier, Katerina in het dagelijks leven

Vrouwelijke verkleinuitgangen

-itsa, -oula en -io

Taal

Nieuwgrieks

Welke namen worden in Griekenland echt gedragen?

Wie Griekse meisjesnamen zoekt, vindt op Nederlandse namenlijsten vooral Athena, Daphne en Calypso. In Griekenland zelf worden andere namen gedragen. Naamdatabank Forebears zet Maria op de eerste plaats van alle voornamen in het land, mannen en vrouwen bij elkaar, met een voorkomen van ongeveer één op de 21 inwoners. Omdat alleen vrouwen zo heten, komt dat neer op grofweg één op de tien Griekse vrouwen. Daarachter staan Eleni, Aikaterini, Vasiliki en Sofia, allemaal namen uit de orthodoxe kalender. Deze pagina hoort bij het overzicht over de Griekse taal.

Dat komt doordat namen in Griekenland vooral worden doorgegeven. Een dochter krijgt klassiek de naam van de grootmoeder aan vaderskant, de tweede die van de grootmoeder aan moederskant. In de steden gaat dat losser dan vroeger, maar in de cijfers is het nog goed te zien: dezelfde Griekse namen voor een vrouw komen binnen een familie steeds terug. De bredere naamgewoonten, inclusief achternamen en vadersnaam, staan bij Griekse namen; de mannelijke tegenhangers bij de Griekse jongensnamen.

Bron: Forebears, voornamen in Griekenland

Elke naam heeft een officiële en een dagelijkse vorm

Bijna elke Griekse vrouwennaam bestaat in twee vormen. De officiële vorm komt uit het formele register en staat op documenten: Aikaterini, Eirini, Anastasia. De dagelijkse vorm is wat mensen werkelijk zeggen: Katerina, Rini, Natasa. Dat zijn geen bijnamen, maar twee registers van dezelfde naam: de verhuurster die zich aan de telefoon Katerina noemt en op het contract Aikaterini heet, is één persoon.

Daarnaast zijn er vaste verkleinuitgangen die bij vrouwennamen horen: -itsa, -oula en -io. Dragen nichten binnen een familie dezelfde officiële naam, dan gebruiken ze die vormen om elkaar te onderscheiden. Voor wie een naam uitkiest is dat handig om te weten, want de dagelijkse vorm gebruik je veel vaker dan de vorm op het geboortebewijs. Welke letters bij de overgang naar ons schrift schuiven, laat het Griekse alfabet zien.

Oude Griekse namen voor vrouwen

Tot in de achttiende eeuw droegen christelijke Griekse vrouwen vrijwel allemaal een naam uit de heiligenkalender. Pas met het ontstaan van de Griekse staat en een eigen nationaal verhaal kwamen namen uit de klassieke wereld terug in gebruik. Oude Griekse namen voor vrouwen zoals Athina, Afroditi, Dafni, Pinelopi, Thalia en Kalliopi worden dus echt gegeven, maar ze blijven een minderheid naast Maria en Eleni. Van die namen staat alleen Kalliopi, de muze van het heldendicht, in de hoogste veertig.

Bij de keuze uit die tweede voorraad speelt het verhaal achter de naam mee, niet alleen de klank. Pinelopi, de vrouw die in de terugreis van Odysseus twintig jaar lang haar huis bij elkaar houdt, staat voor trouw en slimheid; namen van monsters of vervloekte figuren komen in de praktijk niet voor. De achtergrond van die namen staat bij het oude Griekenland, en de bredere context bij de Griekse cultuur.

Wat is een naamdag?

Elke dag in de orthodoxe kalender hoort bij minstens één heilige, en wie die naam draagt viert op die dag naamdag, in het Grieks ονομαστική εορτή, onomastiki eorti, of kortweg giorti. Voor veel volwassen Griekse vrouwen is de naamdag belangrijker dan de verjaardag. Maria's vieren op het feest van de Ontslaping van Maria of op dat van haar Tempelgang; wie naar Basilios is genoemd, zoals alle Vasiliki's, viert op nieuwjaarsdag.

Namen die aan Pasen hangen hebben geen vaste datum. Anastasia komt van Anastasis, de opstanding, en de naamdag valt daarom op paaszondag, die elk jaar opschuift. Een naam zonder christelijke heilige heeft strikt genomen geen naamdag: wie Dafni of Afroditi heet, viert niet of houdt het op Allerheiligen.

Veelgestelde vragen