Hydra van Lerna, het monster met de hergroeiende koppen

Soort wezen

Veelkoppig slangenmonster uit zoetwatermoeras

Ouders

Typhaon en Echidna, volgens Hesiodus

Opgevoed door

Hera, uit wrok tegen Herakles

Plaats

Het moeras van Lerna in de Argolis

Aantal koppen

Negen bij Apollodorus, honderd bij Diodorus

Gedood door

Herakles, samen met Iolaos

Oudste bron

Theogonie van Hesiodus, rond 700 v.Chr.

Wat was de Hydra van Lerna?

De Hydra van Lerna is een monster uit de Griekse mythologie dat niet gevaarlijk was door zijn formaat of zijn snelheid, maar doordat het zijn eigen wonden herstelde. Apollodorus beschrijft haar als een enorm lichaam met negen koppen: werd er één kop verbrijzeld, dan groeiden er twee terug. Met een zwaard alleen kwam je er dus niet.

Het Griekse ὕδρα (hydra) betekent waterslang en hangt samen met ὕδωρ (hydor), water. Ze woonde in het moerasgebied bij Lerna, aan de kust van de Argolis op de noordoostelijke Peloponnesos, waar sterke bronnen uit de kalksteen in de vlakte lopen. Meer namen uit de mythen en hun betekenis staan bij Griekse namen.

Negen koppen bij Apollodorus, honderd bij Diodorus

Hoeveel koppen de Hydra had, verschilt per bron. Apollodorus komt op negen, waarvan acht sterfelijk en de middelste onsterfelijk. Diodorus van Sicilië geeft haar honderd halzen met elk een slangenkop op één lichaam. Een vast aantal staat dus niet in de mythe zelf; het is de keuze van een auteur.

Over de afkomst zijn de oudste bronnen eensgezinder. Hesiodus noemt in zijn Theogonie, rond 700 v.Chr., de Hydra als kind van het monster Echidna en de reus Typhaon, uit hetzelfde nest als de hellehond Kerberos. Ook de Chimaera hoort daarbij, het vuurspuwende wezen dat later door Bellerophon vanaf de rug van Pegasus werd gedood. Opgevoed werd de Hydra volgens Hesiodus door Hera: de godin uit de rij van de Griekse goden koesterde een wrok tegen Herakles, de buitenechtelijke zoon van haar man Zeus.

Waarom deze opdracht van Herakles niet meetelde

Herakles kreeg de Hydra als tweede van zijn opdrachten voor koning Eurystheus. Het afslaan van koppen bleek zinloos, dus riep hij zijn neef Iolaos erbij. Volgens Apollodorus stak Iolaos een stuk van het naburige bos in brand en schroeide hij met de brandende takken de wortels van de halzen dicht, zodat er niets meer kon uitgroeien. Diodorus beschrijft dezelfde ingreep met een andere nadruk: het dichtbranden moest de bloedtoevoer afsnijden. Hera stuurde volgens Apollodorus nog een grote krab op Herakles af, die hem in de voet beet. De onsterfelijke kop hakte hij af en begroef hij onder een zware steen, langs de weg die door Lerna loopt.

Eurystheus weigerde de daad te erkennen. Zijn argument was dat Herakles het monster niet alleen had verslagen maar met hulp van Iolaos, en dat deze opdracht daarom niet meetelde voor de tien afgesproken werken. Zo kwam Herakles aan een extra opdracht. Twee van de twaalf werken die wij nu kennen, bestaan doordat Eurystheus een resultaat afkeurde.

Het gif van de Hydra

Herakles doopte zijn pijlpunten in haar gal, schrijft Apollodorus; bij Diodorus is het doel uitdrukkelijk dat elke wond daarna ongeneeslijk zou zijn. Diodorus verbindt datzelfde gif met de dood van Herakles zelf, nadat Deianeira hem een met dat bloed besmeurd kleed toestuurde.

Het hoofd van Medusa blijft na haar onthoofding een wapen voor wie het draagt; het gif van de Hydra werkt uiteindelijk tegen zijn eigen bezitter.

Het monster, het sterrenbeeld en het Griekse eiland

Drie dingen heten Hydra, en ze worden geregeld door elkaar gehaald. Het monster uit dit artikel hoort bij Lerna op de Peloponnesos. Het sterrenbeeld Hydra is het grootste van de 88 erkende sterrenbeelden en is naar de waterslang genoemd. En dan is er Hydra, het Saronische eiland tegenover de Peloponnesos, waar geen auto's rijden.

Dat eiland heeft met het monster alleen de waterbetekenis van de naam gemeen en speelt geen rol in de mythe.

Veelgestelde vragen