Pythagorion

Aankomst, afstanden en de boten uit de haven

Pythagorion ligt in de zuidoosthoek van Samos, op een vlakke kuststrook die naar het zuiden open ligt. Naar Samos-stad, het bestuurlijke centrum van het eiland, is het 12,7 kilometer over de weg, ongeveer een kwartier rijden. De luchthaven van Samos ligt op 3,6 kilometer, ongeveer zes minuten met de auto of de taxi.

In de haven liggen vissersboten, dagtochtboten en een jachthaven; volgens de Samiotische plaatsbeschrijving komen daar in de zomer meer dan tweeduizend boten aan. Van hier varen boten naar de Dodekanesos, met Patmos, Leros en Kos, en naar Fourni, Ikaria en Kusadasi in Turkije. De nachtboot naar Piraeus vertrekt niet hier, maar uit een andere haven van het eiland.

Bron: Routeberekening op het wegennet van OpenStreetMap

De antieke stad die ook Samos heette

Binnen een paar vierkante kilometer liggen hier een antieke stad, een landingsbaan en een badplaats. Dat heeft met het landschap te maken: de baai ligt beschut tegen de noordenwind, en erachter ligt de breedste vlakte van het eiland. Daarom was dit in de zesde eeuw voor Christus de hoofdstad, en daarom was het in de twintigste eeuw de plek waar een landingsbaan paste.

Die antieke stad heette Samos, net als het eiland. Daar komt een veelvoorkomende verwarring uit: waar in boeken over de oudheid “de stad Samos” staat, gaat het niet om het huidige Samos-stad maar om de voorganger van Pythagorion. Onder de tiran Polykrates, rond 530 voor Christus, was dit de thuishaven van een zeemacht; de dam uit die tijd ligt nog onder de haven.

Van Tigani naar Pythagorion: de namen van de plaats

Tot 1955 heette de plaats Tigani, volgens de gangbare verklaring naar het Italiaanse dogana, douane, om de douanepost aan de haven. Daarna kreeg ze de naam van Pythagoras. Pythagorio, Pythagoreio en Pythagorion staan op borden en kaarten door elkaar: drie manieren om Πυθαγόρειο te schrijven, niet drie plaatsen.

Werelderfgoed in en om de plaats: tunnel, bolwerk en Heraion

Pythagoreion en Heraion van Samos staan sinds 1992 op de werelderfgoedlijst van UNESCO: één inschrijving met twee delen. Het tweede deel is het heiligdom van Hera bij het dorpje Ireon, in de oudheid zes kilometer zuidwestelijk van de stad en ermee verbonden door een heilige weg; nu is het negen minuten rijden.

Dichterbij ligt de tunnel van Eupalinos: 1.036 meter door de berg Kastro, ongeveer twee kilometer van het centrum, rond 550 voor Christus gegraven en gemiddeld 1,8 bij 1,8 meter groot. Dat de wateraanvoer ondergronds liep had een militaire reden, want een belegeraar kan een ondergrondse leiding niet afsnijden. Twee ploegen begonnen aan weerszijden van de berg en lieten hun richtingen opzettelijk iets kruisen, zodat ze elkaar moesten tegenkomen.

Op de heuvel bij de haven staat het bolwerk van Lykourgos Logothetis. Hij was aanvoerder van de Samiotische opstand tegen het Ottomaanse bestuur en bouwde tussen 1824 en 1827 een Byzantijnse toren om tot zijn hoofdkwartier. Sinds 2010 zit er een museum in. Lager in de plaats liggen Romeinse baden en een antiek theater.

Het strand van Pythagorion: zand, vlak water en vliegtuigen

Het strand van Pythagorion begint aan de rand van de plaats en loopt westwaarts langs de luchthaven. De ondergrond is overwegend zand met kiezelgedeelten en het water loopt geleidelijk af, zodat je er ver kunt staan. Ongeveer 800 meter is ingericht, gemiddeld twintig meter breed, met ligbedden, douches, kleedhokjes, strandbars en watersport. Anderhalve kilometer westelijk ligt Potokaki, dat met 3,8 kilometer het langste strand van het eiland is. De landingsbaan loopt over dezelfde vlakte, en bij het deel van het strand dat eraan grenst komen de vliegtuigen laag over.

De wind komt hier op de meeste winddagen van het land naar de zee, waardoor de golfslag op dit strand laag blijft. Aan de noordkust, bij het kiezelstrand van Kokkari, waait de meltemi juist het strand op. Op de Blauwe Vlaglijst van 2026 staan voor Samos drie stranden: Glykoriza en Doryssa bij Potokaki, en Potami in het westen.

Het centrum: winkels, restaurants en een beschermde kern

Het centrum van Pythagorion loop je in een halfuur rond. Achter de kade staan winkels voor de dagelijkse boodschap en voor souvenirs, en langs de haven liggen restaurants en cafés. Hoogbouw is er niet, en dat is geregeld: sinds 2002 is de nederzetting aangewezen als plaats van bijzondere natuurlijke schoonheid, met beperkingen op het bouwen. De nieuwere bebouwing staat langs de weg naar de luchthaven en bij Potokaki. Pythagorion is wel het meest ontwikkelde toeristische gebied van Samos: in juli zijn er veel meer mensen dan er inwoners zijn, en buiten het seizoen is een deel van de restaurants dicht.

Opgravingen en zwemmen op dezelfde dag

Een vakantie in Pythagorion op Samos past bij wie opgravingen en zwemmen op dezelfde dag wil combineren, en bij wie het zonder auto wil redden. Zoek je stilte, of verdraag je vliegtuiggeluid slecht, dan zijn er rustiger plaatsen: Votsalakia onder de Kerkis of de strandstrook van Mykali. Ook van verderop is het werelderfgoed goed te bezoeken: de afstand van Kokkari naar Pythagorion is 20,1 kilometer, ruim twintig minuten rijden. Buiten Samos lijkt Rethymnon op Kreta er het meest op, met een beschermde kern, een haven en een strand naast elkaar, maar dan veel groter; meer plaatsen staan in het overzicht van bestemmingen.

Wie zoekt op hotels in Pythagorion op Samos, zoekt vaak eigenlijk één adres. Wij beoordelen geen accommodaties. Op de kaart kun je wel nakijken of een hotel in de beschermde kern staat of bij Potokaki, waar de vliegtuigen overkomen.

Veelgestelde vragen