Op deze pagina
Een stad op een landtong in het meer
Kastoria is een stad in het westen van Macedonië, gebouwd op een landtong die van de westoever het meer van Orestiada in steekt en het water bijna in twee helften deelt. In Grieks schrift staat er Καστοριά. De stad ligt op zevenhonderd meter hoogte, met kalksteenbergen eromheen, en had bij de volkstelling van 2021 16.393 inwoners in de stadskern en 33.095 in de gemeente.
Er staat bebouwing aan weerszijden van de landtong, met water aan twee kanten en bergen aan de overkant. Wie Kastoria in Griekenland zoekt, komt dus niet aan zee uit maar in het binnenland op hoogte. Dat is een ander soort bestemming dan de kustplaatsen die bij deze regio op Bestemmingen staan.
Hoe Kastoria het bontcentrum van Europa werd
De naam gaat terug op kastori, het Griekse woord voor bever. Het dier leefde langs de oevers van het meer, en de plaatsnaam betekent zoiets als beverplaats. De bontindustrie komt daar niet uit voort. Die begon in de vroege middeleeuwen met hermelijnvellen voor hovelingen in Constantinopel, kreeg in de zestiende eeuw vaste vorm en maakte Kastoria in de zeventiende eeuw tot het bontcentrum van Europa. Vandaag werkt de stad vooral nerts, en die vellen komen van elders: het bont wordt hier bewerkt en verhandeld, niet gewonnen.
Het is nog altijd een werkende bedrijfstak. Er zijn meer dan driehonderd handelaren en de stad houdt jaarlijks een internationale bontbeurs. Je ziet dat terug in het straatbeeld, met etalages vol pelsjassen die ongewoon zijn voor een stad van deze grootte.
Van 72 middeleeuwse kerken staan er nog 54
Kastoria had oorspronkelijk tweeënzeventig Byzantijnse en middeleeuwse kerken; vierenvijftig daarvan zijn bewaard. Het zijn kleine gebouwen van steen en baksteen, die tussen de gewone bebouwing staan en niet op een afgezet terrein. De Panagia Koumpelidiki valt op door haar hoge koepel op een trommel, ongewoon voor een kerk van dat formaat; de Agios Athanasios van Mouzaki is een tweede bekend voorbeeld. Losgeraakte fresco's en iconen staan in het museum voor Byzantijnse geschiedenis; er is ook een kostuummuseum.
In Kastoria gaat het vooral om de Byzantijnse eeuwen; de klassieke oudheid speelt hier nauwelijks een rol. Voor de Macedonische koningen ga je naar de koningsgraven bij Vergina en de mozaïeken van Pella; middeleeuwse kerkbouw zie je in Macedonië verder vooral in Thessaloniki. De stad kwam midden in de jaren 1380 onder Ottomaans bestuur en werd in 1912 bij Griekenland gevoegd.
Dispilio, een dorp op palen uit 5300 v.Chr.
Even buiten de stad, bij het dorp Dispilio aan hetzelfde meer, ligt een neolithische nederzetting die op houten palen in het water was gebouwd. De bewoning liep van ongeveer 5600 v.Chr. tot in het vierde millennium voor Christus. Met jaarringen en met pieken in kosmische straling, die als ijkpunt dienen, zijn de laatste neolithische bouwfasen gedateerd tussen 5328 en 5140 v.Chr. De palen kwamen in 1932 bij laag water tevoorschijn; systematisch opgraven begon in 1992. Naast de vindplaats staat een nagebouwd dorp: dat geeft een idee van zo'n oeverdorp, maar volgt niet precies de vondsten hier.
Kastoria heeft een eigen vliegveld, Aristotelis. Voor de meeste reizigers is de weg vanuit Thessaloniki de gewone route; controleer vluchten en busdiensten bij de vervoerder zelf, want het aanbod op deze lijnen wisselt. Wil je zee erbij, dan liggen Pieria aan de voet van de Olympus en de havenstad Kavala in het oosten een flink stuk verderop. Blijf je in het hoogland, dan is Edessa met zijn watervallen een logische tweede stop.
Veelgestelde vragen
Wanneer is het weer in Kastoria aangenaam, en wanneer koud?
Kastoria ligt op zevenhonderd meter hoogte in het binnenland, dus de winters zijn er echt koud en vochtig, met sneeuw in de bergen eromheen. Het meer dempt de uitersten: de temperaturen zijn hier minder extreem dan elders in West-Macedonië. In de zomer blijft het koeler dan aan de Griekse kust. Het voorjaar en de nazomer zijn de prettigste periodes om door de stad en langs de oever te lopen.
Is de tablet van Dispilio het oudste schrift ter wereld?
Dat is niet vastgesteld. Bij de opgraving kwam een houten voorwerp met lineaire tekens tevoorschijn, de tablet van Dispilio. Sommige onderzoekers lezen die tekens als een vroege vorm van schrift, wat gezien de ouderdom bijzonder zou zijn, maar die uitleg is omstreden. De rest van de vondst staat wel vast: aardewerk, houten constructies, zaden, botten, beeldjes, sieraden en fluiten uit een dorp dat duizenden jaren aan dit water stond.
Bronnen
- Kastoria (Wikipedia, Engels) · De ligging op een landtong in het meer van Orestiada, de hoogte van 700 m, de inwonertallen uit de volkstelling 2021, de afleiding van kastori (bever), de geschiedenis van de bontverwerking van hermelijn tot nerts met meer dan 300 handelaren en de jaarlijkse bontbeurs, de 54 bewaarde kerken van oorspronkelijk 72 met Panagia Koumpelidiki en Agios Athanasios van Mouzaki, de musea, het vliegveld Aristotelis, het dempende effect van het meer op de temperaturen en de data van Ottomaans bestuur en 1912 · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Dispilio (Wikipedia, Engels) · De neolithische oeverzetting bij Dispilio, de bewoningsperiode vanaf ongeveer 5600 v.Chr., de datering van de laatneolithische bouwfasen tussen 5328 en 5140 v.Chr. met jaarringen en Miyake-gebeurtenissen, de ontdekking van de palen in 1932 en de opgravingen vanaf 1992, de vondsten, de omstreden lezing van de tablet als schrift en het karakter van het nagebouwde dorp · geraadpleegd 4 oktober 2026