Lefkas

Het Ionische eiland dat je over een dam bereikt

Lefkas ligt in de Ionische Zee voor de noordwestkust van Griekenland, grofweg tussen Corfu en Kefalonia in. Binnen de bestemmingen in Griekenland neemt het een eigen plek in: dit is een van de weinige Griekse eilanden met een vaste oeververbinding. Alleen een smalle lagune scheidt Lefkas van het vasteland, en daar ligt een dam met een drijvende brug overheen. Je rijdt dus gewoon het eiland op, zonder veerboot en zonder binnenlandse vlucht.

Dat maakt de aanreis anders dan bij de meeste eilandvakanties. Vliegen doe je op de kleine luchthaven Aktion bij Preveza, aan de vastelandskant op zo'n 25 autominuten van de brug; Transavia en TUI vliegen er in het seizoen rechtstreeks vanaf Amsterdam, in 2 uur en 54 minuten. Wie met de eigen auto of camper door Europa rijdt, komt via de Griekse westkust zonder boot tot op het eiland. De drijvende brug gaat op vaste tijden even opzij om zeilboten door het kanaal te laten; het wegverkeer wacht dan kort. Die doorgang is oud: al in de zevende eeuw voor Christus groeven de Korinthiërs hier een vaargeul.

Hoe groot is Lefkas

Lefkas meet ongeveer 302 km² en is zo'n 35 km lang en 15 km breed, een slag kleiner dan Zakynthos met zijn ruim 400 km². De gemeente, waar ook kleine buureilanden als Kalamos en Kastos onder vallen, telde bij de telling van 2021 21.900 inwoners; de hoofdstad is met ruim 9.000 inwoners veruit de grootste plaats. Voor je dagplanning telt vooral het reliëf: het binnenland klimt naar 1.158 m op de Stavrota, en de wegen naar de westkust slingeren daaromheen. Reken van de stad naar het zuidwesten dus ruimer dan de kilometers suggereren.

Lefkas, Lefkada of Levkas: drie spellingen, één eiland

Lefkas en Lefkada zijn hetzelfde eiland. Lefkada is de officiële Griekse naam, Λευκάδα, en de vorm die je op borden en in Engelstalige bronnen ziet: die schrijven Lefkada, Greece, en noemen de hoofdstad Lefkada Town of Lefkada City. De Nederlandse reiswereld houdt vast aan Lefkas, en in oudere atlassen en op zeekaarten duikt ook Levkas op. Wij gebruiken Lefkas, en voor de hoofdstad Lefkas-stad.

De naam hangt vermoedelijk samen met de witte kalkkliffen bij de zuidwestpunt van het eiland, waar in de oudheid een cultusplaats van Apollo lag; λευκός (lefkos) is Grieks voor wit. Bij diezelfde kliffen van Kaap Lefkatas hoort een beroemde overlevering: de dichteres Sappho zou hier uit liefdesverdriet in zee zijn gesprongen. Een historisch verslag is dat niet, wel de reden dat de kale kaap in vrijwel elke rondrit langs de westkust opduikt.

Kliffen in het westen, badplaatsen in het oosten

De westkust en de oostkust van Lefkas verschillen sterk, en dat verschil werkt door in bijna elke keuze voor je vakantie op Lefkas: waar je logeert, waar je zwemt en of je een huurauto nodig hebt. De westkust is een rij steile kalkwanden met daaronder smalle stroken licht kiezel en zand aan open zee: spectaculair om te zien, met water dat boven de lichte bodem opvallend fel kleurt, maar je komt er via trappen en steile weggetjes of per boot, en bij aanlandige wind staat er branding. De oostkust ligt beschut tussen het eiland en het vasteland: groen, met kalm water dat geleidelijk afloopt. Daar liggen dan ook vrijwel alle badplaatsen en havens.

Het binnenland is bergachtig en agrarisch, met olijfgaarden en wijngaarden op de hellingen. In het bergdorp Karya wordt jaarlijks een traditionele Lefkadische bruiloft nagespeeld, en aan tafel kom je de eigen producten van het eiland tegen, zoals Lefkadische salami en ladopita, een gebak op basis van olijfolie.

Lefkas-stad, aan het kanaal bij de brug, wijkt af van andere Griekse eilandhoofdsteden. Boven een stenen onderbouw zijn de verdiepingen licht gebouwd, van hout dat vaak met gekleurde golfplaat is bekleed: een bouwwijze die meegeeft bij aardbevingen, die dit deel van de Ionische Zee geregeld treffen. Het geeft de winkelstraten een heel eigen gezicht. Aan de oostkant van de stad ligt een moderne jachthaven, aan de noordkant de lagune met de Gyra, de smalle strook zand die eromheen buigt.

Bezienswaardigheden: stranden, eilandjes en bergdorpen

De bezienswaardigheden van Lefkas liggen in drie gebieden. De beroemde stranden liggen aan de west- en zuidwestkust. Het vaarwater met de eilandjes ligt voor de oostkust, met Nidri als vertrekpunt. Daartussen ligt het bergachtige binnenland, met bergdorpen, de kloof met de watervallen en de kaap in het zuiden. Wat te doen op Lefkas hangt vooral af van hoe je je dagen over die drie gebieden verdeelt; op een kaart van Lefkas zie je de afstanden ertussen.

Porto Katsiki, Egremni en de trappen van de westkust

Porto Katsiki is het bekendste strand van het eiland en dankt zijn naam aan de geiten: katsiki is Grieks voor geit, en lange tijd kwamen alleen zij hier makkelijk. Tegenwoordig daal je vanaf de parkeerplaats op de klif een trap af naar het kiezelstrand onder de bleke rotswand; in het seizoen varen er ook bootjes vanuit Nidri en Vassiliki.

Het buurstrand Egremni veranderde ingrijpend bij de aardbeving van 17 november 2015: een flank van de klif stortte in. De toegang is hersteld met een metalen trap van zo'n 400 treden, die begint na 1 tot 1,5 km lopen vanaf de parkeerplaats. Beneden is vrijwel niets, dus neem water mee, of vaar erheen vanuit Vassiliki of Nidri. Kathisma is van deze drie stranden het makkelijkst te bereiken: een lang zandstrand verderop langs dezelfde kust, met ligbedden, strandbars en watersport.

Varen tussen de eilandjes: Meganisi en Skorpios

Voor de oostkust liggen enkele kleine eilanden: Madouri en Sparti vlak voor Nidri, daarachter Skorpios en het grotere Meganisi. Nidri is de grootste badplaats van het eiland en tegelijk de haven voor dit water: rederijen als Seven Island Cruises varen er dagcruises die de eilandjes combineren, soms tot Kefalonia en Ithaka aan toe. Zelf een boot huren kan ook. Motorboten tot 30 pk mag je in Griekenland zonder vaarbewijs varen, en verhuurders in Nidri verhuren ze per dag, genoeg voor een rondje Meganisi op zo'n 5 zeemijl afstand; naar dat stille buureiland vaart ook een autoveer.

Skorpios, in zoekopdrachten ook Scorpios, is het privé-eiland van reder Aristoteles Onassis, dat sinds 2013 langdurig verhuurd is aan de familie van een Russische miljardair. Daar wordt aan een afgeschermd luxeresort gebouwd; aan land ga je niet, je bekijkt het eiland vanaf het water. Dichter bij Nidri loont de baai van Vlicho: aan de overkant ligt het gehucht Geni, een groen schiereiland met vistaveernes aan het water en het kiezelstrand Dessimi aan de oostzijde.

De watervallen van Dimosari en de bergdorpen

Even buiten Nidri snijdt de kloof van Dimosari het gebergte in. Een kort pad tussen de rotswanden eindigt bij de waterval, met daaronder een kom waarin je kunt zwemmen. Op warme dagen zijn de watervallen van Lefkas daarom druk. Hoeveel water er valt, hangt sterk af van het seizoen: in het voorjaar en na natte weken klettert de val, aan het eind van een droge zomer blijft er soms weinig meer over dan een straaltje. Reken op stevige schoenen en wat klauterwerk over keien. Wil je het eiland boven de kustlijn zien, rijd dan het binnenland in: de weg door bergdorpen als Karya geeft om de paar bochten uitzicht over zee en komt langs dorpen waar ook buiten het seizoen gewoon gewoond en gewerkt wordt.

Zeilen en surfen: de jachthaven en de baai van Vassiliki

Veel bezoekers komen naar Lefkas voor het water. De jachthaven aan de rand van Lefkas-stad, D-Marin Lefkas, telt 620 ligplaatsen voor boten tot 45 meter en is een van de grote charterbases van Griekenland. Het water tussen eiland, vasteland en eilandjes is beschut, de afstanden tussen havens en ankerbaaien zijn kort, en flottieljes en zeilscholen beginnen hier daarom graag.

Surfen gebeurt in het zuiden, in de baai van Vassiliki, ook als Vasiliki gespeld. In die baai trekt van april tot oktober vrijwel elke middag een wind aan die door de opwarming van het land op gang komt; lokaal heet die wind Eric, en hij wakkert aan tot 5 à 6 Beaufort. 's Ochtends ligt het water er vaak nog vlak. Beginners oefenen daardoor in de ochtend en gevorderden varen in de middag. Die vaste dagindeling is de reden dat Vassiliki al decennia bekend is onder Europese windsurfers. Het dorp zelf bestaat uit een oud vissershaventje en de surfbuurt Ponti. Kitesurfers zitten juist noordelijk, op het brede strand van Agios Ioannis op zo'n 3 km van de stad, met kleinschalig verblijf eromheen, van studio's tot suites zoals Kastro Maistro.

Waar kun je het beste logeren op Lefkas?

Waar je het best zit, hangt op Lefkas vooral af van de kust die je kiest. Ervaringen van reizigers lopen daardoor uiteen: wie kalm zwemwater bij een haventje wilde en in het surfdorp terechtkwam, kijkt anders terug op het eiland dan wie van tevoren wist welke kust hij zocht. De tabel zet de uitvalsbases naast elkaar.

Nidri heeft een lange kade met terrassen en excursieboten, een smal strand en alle voorzieningen bij de hand. Rustiger zijn Lygia, ook geschreven als Ligia, en Nikiana, twee vissersdorpen tussen de stad en Nidri in. Lygia heeft een werkhaven die volgens de gemeente tot de grootste visserijcentra van West-Griekenland hoort, met de vistaveernes die daarbij horen; drie kilometer landinwaarts ligt het oude dorpje Katouna rond een plein met een opvallende klokkentoren.

Aan de westkust is Agios Nikitas de enige echte badplaats: een dorp met een autoluwe kern dat door een kloofje naar zee loopt, geliefd bij stellen. Houd er wel rekening mee dat de avondzon er vroeg achter de wand verdwijnt. Verder naar het zuiden, boven Kathisma en rond Athani, logeer je verspreid in studio's en villa's, met de kliffenstranden in de buurt en weinig anders op loopafstand. Vassiliki is de jonge badplaats, met surfscholen, seizoenswerkers en het meeste avondleven van het eiland, en Lefkas-stad is de keus voor wie stedelijk wil logeren, met restaurants, de jachthaven en de brug naar het vasteland om de hoek.

Het aanbod zelf is kleinschalig: studio's, appartementen en villa's voeren de boventoon, vaak familiebezit met een voornaam op de gevel, zoals hotel George in Nidri. Grote resorts zijn op Lefkas de uitzondering: wie all inclusive op Lefkas wil, heeft maar een handvol adressen om uit te kiezen en boekt beter vroeg. Een last minute naar Lefkas vind je vooral binnen het vliegseizoen; daarbuiten zijn rechtstreekse stoelen schaars en reis je met een overstap of over de weg.

Praktisch: huurauto, weer en de drijvende brug

Een huurauto is vrijwel onmisbaar zodra je meer wilt zien dan je eigen badplaats, want de westkuststranden en het binnenland hebben geen serieus alternatief; zonder auto kies je een oostkustbadplaats en dek je de westkust per excursieboot af. Houd bij het plannen rekening met de brug: gaat die open voor zeilverkeer, dan wacht het autoverkeer even. Door de brug laat een verblijf op Lefkas zich makkelijk met het vasteland combineren: de badplaats Parga ligt noordelijker aan dezelfde kust, en wie verder wil rijden, komt zonder boot het vasteland van Griekenland in. Een stappenplan voor die keuzes vind je bij een vakantie naar Griekenland plannen.

Het klimaat is mediterraan met een natte winter. Augustus is met maxima rond 31 °C de warmste maand en juli zit daar vlak onder; de zee haalt in augustus zo'n 26 °C, terwijl die in mei met 19 °C nog fris is. Van oktober tot februari valt verreweg de meeste regen, met december als natste maand, en met zo'n 1.000 mm per jaar hoort Lefkas bij het natte, groene westen van Griekenland. Voor strandweer mik je op juni tot en met half september; alle maandcijfers en de duiding per seizoen staan bij weer en klimaat op Lefkas.

Lefkas in het nieuws: aardbevingen en bootvluchtelingen

Twee onderwerpen brengen Lefkas af en toe in het Nederlandse nieuws. Het eerste zijn aardbevingen: dit deel van de Ionische Zee is seismisch actief, en op 17 november 2015 trof een beving met magnitude 6,5 vooral de westkant van het eiland, met twee doden en zware schade in dorpen als Athani tot gevolg. Dat diezelfde beving Egremni van vorm veranderde, las je hierboven. Het tweede onderwerp zijn bootvluchtelingen. Lefkas is geen aankomsteiland zoals Samos vlak voor de Turkse kust, maar de route van smokkelboten richting Italië loopt wel door de Ionische Zee, en die gaat soms mis: in november 2013 zonk een overvol rubberbootje bij het eiland, waarbij minstens twaalf opvarenden omkwamen. Zulke incidenten spelen zich op zee af; in de badplaatsen merk je er als bezoeker doorgaans niets van.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Nidri · Grootste badplaats van Lefkas, aan een luwe baai vol excursieboten, met een smal kiezelstrand en de watervallen op rijafstand.
• Kathisma · Kilometerlang strand onder de kliffen van West-Lefkas, met een haarspeldweg tot vijftig meter van de zee.
• Egremni · Strand onder een ingestorte klif op West-Lefkada, te bereiken via ruim vierhonderd treden of per boot.
• Agios Nikitas · Het enige kustdorp van West-Lefkas, met een autovrije dalstraat die op een klein dorpsstrand uitkomt.
• Lefkas-stad · Hoofdplaats van Lefkas achter de drijvende brug, met huizen van steen, hout en beschilderde golfplaat.
• Vassiliki · Surfbaai aan de zuidpunt van Lefkas, waar de wind elke zomermiddag rond een uur opkomt.
• Porto Katsiki · Kiezelstrand onder een witte klif bij Kaap Lefkatas, pas bereikbaar sinds de wegaanleg van de jaren negentig.
• Meganisi · Het grootste eilandje voor de oostkust van Lefkas, met drie dorpen, twee veerhavens en nog geen duizend inwoners.
• Skorpios · Klein privé-eiland bij Nidri op Lefkas, bekend van Onassis en gesloten voor bezoekers aan land.

Veelgestelde vragen