Agios Nikitas op Lefkas

Het jongste dorp van de westkust

Agios Nikitas ligt in een smalle dalmonding aan de noordwestkust van Lefkas, dat officieel Lefkada heet, op ongeveer vijftien meter boven zeeniveau en zo'n dertien kilometer van Lefkas-stad. Met de lage huizen met pannendaken en de vissersboten voor de kust ziet het eruit als een dorp van eeuwen oud, maar het is de jongste plaats aan deze kust. De bergdorpen Kalamitsi, Exanthia, Drymonas en Tsoukalades zijn veel ouder; Agios Nikitas is hun kustnederzetting.

Dat komt door de piraterij. Zolang de westkust onveilig was, woonde niemand aan de zee en lagen de dorpen hoog op de flank. Toen de Britse vloot de piraterij na ongeveer 1815 terugdrong en de Europese vraag naar wijn steeg, trokken boeren uit die dorpen naar beneden om het dal te bewerken. Archiefonderzoek van Antonis Perdikaris vindt de eerste vermeldingen vanaf 1816, eerst als buurt van Kato Exanthia; een Britse admiraliteitskaart van 1830 zet "S. Nikita" op de kust. In de jaren 1830 krijgt de plek een eigen patroonheilige, de martelaar Nikitas, en daarmee een naam. Rond 1878 telt het dorp ongeveer 91 mannelijke bewoners en aan het eind van de eeuw zo'n 215 inwoners; in 1881 en 1882 varen er schepen met wijn uit. Een rapport uit 1883 noemt de haven van Agios Nikitas onmisbaar voor de boeren van de dorpen erboven.

Waarom de hoofdstraat autovrij is

Het centrum van Agios Nikitas is autovrij, en daar is een praktische reden voor: er is maar één straat, die van de doorgaande weg boven het dorp naar de zee loopt, en die is te smal voor doorgaand verkeer. Het verkeersvrije deel is een voetgangersstraat met tavernes, kamers en winkeltjes aan beide kanten, en eindigt op het zand.

Voor je aankomst betekent dat twee dingen. Je parkeert boven het dorp en loopt met je bagage het laatste stuk omlaag; op de terugweg is dat een klim. En de bus van KTEL Lefkadas stopt aan de doorgaande weg bovenaan, niet in het dorp. Die lijn vanaf Lefkas-stad rijdt minder vaak dan de bussen naar de oostkust bij Nidri, dus controleer de actuele tijden bij KTEL Lefkadas voordat je op de bus rekent. Waar het dorp ligt ten opzichte van de rest van het land, zie je op onze kaart van Griekenland.

Twee stranden: het dorpsstrand en Milos

Het dorpsstrand is klein: een strook kiezelzand in de baai aan het einde van de straat, met de tavernes er direct achter. In augustus is het vol. Achter de noordelijke heuvel ligt Milos. Je komt er via een pad dat bovenaan het dorp begint, langs een oude molen over de kaap klimt en dan daalt; reken op een kwartier tot twintig minuten lopen, met de klim op de terugweg. Er varen ook kleine boten om de kaap in een paar minuten.

Let op de naam: dit Milos is een strand op Lefkas, niet het vulkanische eiland Milos in de Cycladen. Beide heten naar het Griekse woord voor molen of appel, en in zoekresultaten lopen ze makkelijk door elkaar. Wil je grotere stranden op dezelfde kust, dan liggen Kathisma op zo'n drie kilometer en verderop Egremni en Porto Katsiki, die beide een trap of een boot vragen. De wind is hier anders dan op de zuidpunt: in Vassiliki komen surfers af op de middagwind, aan deze westkust gaat het vooral om de deining uit het westen, die de wijnschepen vroeger ophield.

Van wijnhaven naar toerisme

De wijnhandel verdween in de loop van de twintigste eeuw. De aardbeving van 1914 beschadigde het dorp, de wijnmarkt zakte in, en toen er wegen over de berg kwamen hoefde niemand zijn oogst meer naar de kust te brengen. De olijfgaarden rond het dal staan er nog en een deel van de olie wordt nog plaatselijk gemaakt. Tot in de jaren zeventig leefden de achterblijvers van landbouw en visserij; daarna werd toerisme de belangrijkste bron van inkomsten.

Dat is terug te zien in de inwonersaantallen: ongeveer 215 aan het eind van de negentiende eeuw, 108 bij de volkstelling van 2011 en 63 bij die van 2021. Het gaat om vaste inwoners, niet om bezoekers; in het seizoen is het dorp veel voller, en buiten het seizoen sluit een deel van de tavernes en kamers. Kom je in mei, juni of september, kijk dan eerst wat open is en hoe warm de zee dan is; de maandcijfers staan bij weer en klimaat op Lefkas. Zoek je een vergelijkbaar klein kustplekje op een ander Ionisch eiland, dan lijkt Agios Sostis op Zakynthos er het meest op, al is dat eerder een gehucht dan een dorp.

Veelgestelde vragen