Hector, de verdediger van Troje

Rol

Kroonprins van Troje en aanvoerder van het Trojaanse leger

Ouders

Koning Priamos en koningin Hecuba

Vrouw en zoon

Andromache en Astyanax

Vaste bijnaam

Hippodamos, paardenbedwinger

Gedood door

Achilles, in boek 22 van de Ilias

Oudste bron

De Ilias van Homerus

Wie was Hector?

Hector is de oudste zoon van koning Priamos en koningin Hecuba van Troje en daarmee de kroonprins van de stad. Binnen de Griekse mythologie is hij geen monster en geen halfgod, maar een sterfelijke legeraanvoerder: de beste krijger die Troje heeft, getrouwd met Andromache en vader van een zoontje, Astyanax.

Alles wat we over hem weten komt uit literatuur, en vooral uit één werk: de Ilias van Homerus, een epos over enkele weken uit het tiende jaar van de Trojaanse oorlog. Hector is daarin de belangrijkste tegenstander van de Griekse held Achilles. Hij voert het leger niet aan omdat hij de oorlog wil, maar omdat de stad valt zodra hij het veld verlaat. Dat hij niet weg kan, verklaart veel van wat hij in het epos doet.

Wat zijn naam en zijn bijnaam betekenen

De naam Hector, in Nederlandse vertalingen van Homerus meestal Hektor, hangt samen met het Griekse werkwoord echein, hebben of vasthouden, in de oudere vorm hechein. De naam laat zich lezen als hij die vasthoudt. Of de dichter die betekenis bewust gebruikte, is niet te bewijzen. Zijn bekendste vaste bijnaam bij Homerus is hippodamos, paardenbedwinger: een eretitel voor een adellijke strijdwagenvechter, geen beroep.

Waarom Hector zo menselijk overkomt

De Ilias vertelt over een Griekse veldtocht en is in het Grieks geschreven, maar het uitgebreidste menselijke portret in het epos is dat van de tegenstander. Hector krijgt wat Achilles niet heeft: ouders die vanaf de stadsmuur om hem roepen, een vrouw die precies weet wat zijn dood voor haar en haar kind betekent, en een broer, Paris, aan wie hij hardop verwijt dat deze oorlog diens schuld is. De bekendste scène is het afscheid bij de Skaîïsche poort, de westelijke stadspoort, waar zijn zoontje schrikt van de pluim op zijn helm; Hector legt de helm af om het kind op te kunnen tillen.

Die scènes staan er niet alleen om te ontroeren. Achilles vecht uit persoonlijke woede en kan de oorlog verlaten wanneer hij wil; in het begin van het epos doet hij dat ook. Hector heeft die keuze niet. Doordat de verdediger begrijpelijk wordt, is het minder eenvoudig om alleen met Achilles mee te leven. Bij de Griekse goden in de Ilias gebeurt iets vergelijkbaars: zij kiezen partij uit eigenbelang, niet uit rechtvaardigheid.

Hoe Hector stierf

Het keerpunt is de dood van Patroclus. Die trekt de wapenrusting van zijn vriend Achilles aan om de Grieken moed te geven, en Hector doodt hem, met hulp van Apollo, die de Trojanen steunt. Hector neemt de buitgemaakte wapenrusting mee, en Achilles keert terug naar het strijdveld om hem te doden.

In boek 22 wacht Hector buiten de poort terwijl zijn ouders hem vanaf de muur smeken binnen te komen. Hij overweegt kort om te onderhandelen en verwerpt dat zelf. Dan slaat hij op de vlucht en rennen de twee drie keer rond de stad. Zeus weegt hun lot op een gouden weegschaal en de schaal van Hector zakt. Athena neemt vervolgens de gestalte aan van zijn broer Deiphobus en praat hem over om te blijven staan; pas als hij die broer roept en er niemand antwoordt, begrijpt hij dat hij alleen staat.

Hij sterft door een speerstoot in de hals, op de enige onbeschermde plek in de wapenrusting die hij van Patroclus had afgenomen: de opening waar het sleutelbeen de schouder raakt. Hij vraagt Achilles zijn lichaam aan zijn ouders terug te geven en voorspelt dat Paris en Apollo Achilles bij diezelfde poort zullen doden. Achilles weigert, doorboort zijn hielen en sleept het lichaam achter zijn wagen weg.

Na zijn dood, en wat niet in de Ilias staat

Het epos eindigt niet met de wraak maar met de teruggave. Twaalf dagen blijft het lichaam bij de Griekse schepen liggen; dan dringen de goden aan en gaat Priamos 's nachts, begeleid door Hermes, het vijandelijke kamp binnen om zijn zoon los te kopen. Achilles geeft toe en staat een wapenstilstand toe voor de begrafenis. De Ilias sluit af met de lijkzang voor Hector in Troje.

Hector maakt de val van Troje dus niet mee, en daarover bestaat een veelvoorkomend misverstand. Het Trojaanse paard, de dood van Achilles en het einde van zijn zoontje Astyanax staan niet bij Homerus; die komen uit latere bronnen, onder meer de Griekse tragedie en de Aeneis van Vergilius. Hij sterft vóór de ondergang van zijn stad, niet tijdens die ondergang.

Na de oudheid werd Hector ook als held vereerd. De reisschrijver Pausanias beschrijft in de tweede eeuw n.Chr. een graf van Hector in Thebe in Boeotië, bij de bron van Oedipus; de Thebanen zouden zijn beenderen uit Klein-Azië hebben laten overbrengen na een orakel dat de stad welvaart beloofde als zij hem als held zou vereren. Zulke heldenverering, met een graf en offers voor een gestorven mens, is een gewoon onderdeel van de Griekse religie en keert terug in meer onderwerpen op onze afdeling Cultuur.

Veelgestelde vragen