Op deze pagina
De caldera en de vulkaan van Nisyros
Nisyros hoort bij de Dodekanesos en ligt tussen Kos en Tilos. Het eiland is bijna rond, ongeveer 8 km in doorsnede en 41,6 km² groot, en het hoogste punt ligt op 698 m. Dat hoogste punt is geen losse bergtop maar een deel van de rand rond het midden van het eiland: daar ligt een caldera van 3 tot 4 km breed, ontstaan in de laatste 150.000 jaar.
Bij Santorini, de bekendste caldera van de Griekse bestemmingen, is die kom volgelopen met zee en kijk je vanaf de rand op water. Op Nisyros is de bodem droog en begaanbaar. Je loopt de vlakte in en staat tussen de kraters, met de calderawand rondom je.
Stefanos, de vlakte van Lakki en het jaar 1888
De vlakke bodem in de caldera heet Lakki. Daarin liggen meerdere kraters; de grootste is Stefanos. De bodem daarvan is licht en verweerd, en uit openingen van enkele centimeters tot enkele tientallen centimeters komt zwavelhoudende damp. Je voelt de warmte en ruikt de zwavel, want onder de krater is het nog heet.
Lava is er al heel lang niet meer uitgekomen. Wat er in de negentiende eeuw gebeurde, waren as-uitbarstingen in 1871 en 1873 en als laatste een stoomexplosie in 1888. Daarbij warmt heet gesteente het grondwater op, waarna dat onder druk een uitweg zoekt zonder dat magma de oppervlakte haalt. Zulke uitbarstingen duren kort en treffen een klein gebied. Mede daardoor is de kraterbodem kaal gebleven en groeit er weinig op.
Een vulkaan geldt als actief zolang hij warmte en gas afgeeft en er in historische tijd uitbarstingen zijn geweest. Dat is op Nisyros zo, maar de laatste uitbarsting was de stoomexplosie van 1888. Actief betekent hier dus niet dat er lava stroomt.
Vier dorpen op de rand rond de vlakte
Vrijwel alle bewoning staat op de buitenrand of aan de kust, niet in de caldera. Mandraki is de hoofdplaats en de haven, met ongeveer 660 inwoners. Paloi heeft 239 inwoners en ligt verder langs de noordkust. Nikia heeft 61 inwoners en ligt hoog op de zuidelijke calderarand, met zicht de vlakte in, en Emporeios heeft 27 inwoners. Deze aantallen komen uit de volkstelling van 2021. Het eilandje Gyali, waar puimsteen wordt gewonnen, hoort bestuurlijk bij dezelfde gemeente en brengt het gemeentelijk oppervlak op 50,1 km².
Voor een verblijf betekent dat: in Mandraki vind je de voorzieningen en de boot, Paloi ligt aan de kust, en Nikia en Emporeios zijn dorpen van enkele tientallen inwoners. De hele gemeente heeft ruim duizend inwoners, dus de voorzieningen zijn beperkt in vergelijking met een groot eiland.
Vanaf Kos in ongeveer een uur
De meeste bezoekers komen vanaf Kos. Vanuit Kardamena of Kamari duurt de overtocht ongeveer een uur, vanuit Kos-stad ongeveer twee uur; in de zomer varen er dagelijks boten vanuit Kardamena. Daarnaast is Nisyros per schip verbonden met Piraeus en met Rhodos. Vaartijden en frequenties verschillen per seizoen en per rederij, dus controleer ze bij de vervoerder voordat je een dag vastlegt.
Nisyros heeft zelf geen vliegveld, net als Symi, dat de meeste bezoekers via Rhodos bereiken. Een dagtocht is goed te doen, maar de boot blijft maar een beperkt aantal uren liggen. Wie blijft slapen, kan de caldera buiten de drukste uren bezoeken en ook Nikia en de kust bij Paloi meenemen. Zoek je een klein eiland in de Dodekanesos zonder vulkaan, dan ligt Tilos er direct naast.
Poseidon, Polybotes en het stuk dat uit Kos werd gesneden
Over het ontstaan van het eiland bestaat een oude mythe. In de strijd tussen de goden en de giganten vluchtte de gigant Polybotes; Poseidon sneed een stuk van Kos af en gooide dat op hem, zodat hij eronder kwam te liggen. Dat stuk is Nisyros. In dat verhaal is de damp uit de kraters de adem van de gigant onder het eiland.
Het verhaal verklaart de geologie niet, maar het laat zien dat de hitte in de caldera al in de oudheid opviel. De krater zelf hoort bij een magmasysteem onder de Zuid-Egeïsche vulkanische boog.
Veelgestelde vragen
Is de vulkaan van Nisyros nog actief?
Ja, in de zin dat de vulkaan warmte en gas blijft afgeven: uit spleten in de kraterbodem komt nog zwavelhoudende damp. De laatste uitbarsting was wel de stoomexplosie van 1888, voorafgegaan door as-uitbarstingen in 1871 en 1873; lava-uitbarstingen liggen veel verder terug. Je bezoekt dus een krater die nog warmte en gas afgeeft, geen uitbarstende vulkaan.
Kun je Nisyros als dagtocht vanaf Kos doen?
Dat kan, en zo doen de meeste bezoekers het: vanuit Kardamena of Kamari vaar je in ongeveer een uur over, vanuit Kos-stad in ongeveer twee uur, met in de zomer dagelijkse afvaarten uit Kardamena. Je ziet dan de caldera en Mandraki. Voor de dorpen op de rand, zoals Nikia, en voor de kust bij Paloi heb je een overnachting nodig. Controleer de actuele tijden bij de rederij, want die wisselen per seizoen.
Bronnen
- Nisyros (Engelstalige Wikipedia, met verwijzing naar de volkstelling van 2021) · Oppervlakte, doorsnede, hoogste punt, calderabreedte, Stefanos als grootste krater, de uitbarstingen van 1871, 1873 en 1888, de inwonersaantallen per dorp, de ligging tussen Kos en Tilos en de mythe van Polybotes · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Nisyros (Nederlandstalige Wikipedia) · De vaartijden vanaf Kardamena, Kamari en Kos-stad, de dorpenreeks en de beschrijving van de dampende openingen in de kraterbodem · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Gemeente Nisyros, officiele website · Mandraki als bestuurlijk centrum en haven en het bestaan van een vaste bootverbinding · geraadpleegd 4 oktober 2026