Op deze pagina
- Soort
- Zoet koekje, gedompeld in siroop
- Hoofdingrediënten
- Bloem of fijn griesmeel, olijfolie, sinaasappel, honing, walnoot
- Kruiden
- Kaneel en kruidnagel
- Moment
- Kerstperiode, naast kourabiedes
- Andere naam
- Finikia
- Categorie
- Griekse gerechten
Wat zit er in melomakarona?
Een melomakarono (meervoud μελομακάρονα) is een eivormig koekje van bloem of fijn griesmeel, suiker, olie, vers sinaasappelsap en rasp, een rijsmiddel, kaneel en gemalen kruidnagel. Soms gaat er een scheut cognac of een vergelijkbare drank in. Na het bakken gaan de koekjes kort in koude siroop van honing, suiker en water, en daarna komt er gemalen walnoot over. Het is dus een zoetigheid die in siroop is gedrenkt, zoals ook baklava dat is, en geen droog koekje. Het staat in de reeks Griekse gerechten bij de zoete kant van de keuken.
Er zit geen boter, ei of melk in. Het vet komt uit olijfolie, vaak gemengd met een neutralere plantaardige olie. Daardoor past het koekje binnen de Griekse vastenregels rond kerst, die dierlijke producten uitsluiten. Zo is het recept ook ontstaan.
Melomakarona of kourabiedes?
In december staan in Griekse huizen en bakkerijen twee kerstkoekjes naast elkaar, en ze worden vaak door elkaar gehaald. Kourabiedes zijn botergebak: kruimelig, bleek en met een dikke laag poedersuiker. Melomakarona zijn op oliebasis, donkerder van kleur door het bakken en de siroop, en zacht en vochtig. Een melomakarono hoort dus niet knapperig te zijn.
Dat verschil bepaalt ook hoe je ze eet. Een kourabié valt uiteen en poedert; een melomakarono laat honing op je vingers achter, en je pakt er een vorkje of een papieren vormpje bij. Melomakarona heb je bovendien alleen in het winterseizoen, terwijl gyros het hele jaar te koop is.
Heet uit de oven in koude siroop
De koekjes gaan heet uit de oven in koude of lauwe siroop. Door dat temperatuurverschil trekt de siroop naar binnen, in plaats van aan de buitenkant te blijven staan. Twintig seconden onderdompelen is genoeg; langer maakt het koekje week zonder dat er veel meer siroop bij komt.
Fijn griesmeel in het deeg helpt daarbij, omdat het veel vocht kan opnemen en vasthouden. Een melomakarono dat alleen met bloem is gemaakt, laat de siroop sneller weer los. In een gesloten trommel op kamertemperatuur blijven ze twee tot drie weken goed, en ze worden in die tijd eerder zachter dan harder. Bij het maken van baklava werkt de siroop op een vergelijkbare manier, met de verhouding tussen honing en suiker als belangrijk punt.
Waar komt de naam vandaan?
De naam is een samenstelling van meli, honing, en makaria, een brood dat in de oudheid en de middeleeuwen bij begrafenissen werd gegeten. Het honingdeel is later toegevoegd. Het gebak komt dus niet als kerstkoekje uit de oudheid, maar gaat terug op een brood uit de dodenherdenking dat in de loop van de tijd zoet en feestelijk werd. Dat de koekjes al bij de Olympische Spelen van 776 v.Chr. zouden zijn opgediend, staat in populaire bronnen, maar is niet hard te maken; wij nemen het niet als feit over.
Bij Grieken uit Klein-Azië en Constantinopel heet hetzelfde gebak finikia. Waar die naam vandaan komt, is onduidelijk: hij wordt afgeleid van de dadel, van een Fenicische herkomst of van de roodbruine kleur in Byzantijns gebruik. Moderne bakkerijen maken ook varianten, zoals een laag pure chocolade of een vulling met chocolade of gedroogd fruit. Wie zelf aan de slag wil, vindt de werkwijze in onze Griekse recepten.
Veelgestelde vragen
Wanneer eet je melomakarona in Griekenland?
Ze horen bij de kerstperiode, de twaalf dagen tussen Kerstmis en Driekoningen, en liggen vanaf begin december in de bakkerijen. In veel huizen worden ze in grote hoeveelheden gebakken, omdat ze twee tot drie weken goed blijven en bij elk bezoek op tafel komen. Buiten december zie je ze zelden, anders dan hartige klassiekers als moussaka, die het hele jaar op de kaart staan.
Waar let je op bij een melomakarona recept?
Kijk naar drie punten. Of er fijn griesmeel naast de bloem staat, want dat bepaalt hoeveel siroop het koekje vasthoudt. Of het deeg met olie wordt gemaakt en niet met boter, want boter maakt er een ander koekje van. En of de siroop koud is op het moment dat de koekjes er heet in gaan, met een onderdompeling van ongeveer twintig seconden. Een baktijd van vijftien tot twintig minuten op 180 °C is gangbaar.
Bronnen
- Wikipedia (Engels): Melomakarono · De ingrediënten, de etymologie meli plus makaria, de naam finikia en de chocoladevariant · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Βικιπαίδεια: Μελομακάρονο · De ingrediëntenlijst, de naam finikia bij Grieken uit Klein-Azië en de twaalfdaagse kerstperiode · geraadpleegd 4 oktober 2026
- My Greek Dish: Melomakarona · De olie zonder boter of ei, de baktijd op 180 °C, het heet dompelen in koude siroop, de rol van fijn griesmeel en de bewaartijd · geraadpleegd 4 oktober 2026