Op deze pagina
Waar Zia ligt en waarom juist daar
Zia (Grieks Ζιά) is een bergdorp op het eiland Kos, op de flank van de Dikeos en ongeveer 15 kilometer over de weg zuidwestelijk van de havenstad Kos-stad. Het geldt als het hoogste bewoonde punt van het eiland. Bestuurlijk is het één geheel met het naburige Lagoudi: de twee gehuchten telden bij de census van 2011 samen 151 vaste inwoners. Als dorp werd Zia pas in 1961 erkend, waarna het bij Asfendiou en later bij de gemeentelijke eenheid Dikaio werd gevoegd.
Dat het dorp aan deze kant van de bergkam ligt, komt door de vorm van de Dikeos. De hoogten liggen asymmetrisch: ten zuiden van de kam loopt de berg binnen hoogstens twee kilometer steil naar de zee, terwijl het aan de noordkant zes tot zeven kilometer is tot de kust. Die lange, flauwe noordhelling houdt grond vast, en uit de kalksteen en het marmer van het massief komen bronnen naar boven. Daar staan dan ook de cipressen, pijnbomen, olijfgaarden en eiken rond het dorp. Aan de kust, bij het vlakke Tigaki, ziet Kos er heel anders uit.
De opgegeven hoogte van Zia loopt per bron uiteen van 240 tot 350 meter. Dat komt doordat het dorp over de helling verspreid ligt: het laagste huis en de bovenste taverna schelen tientallen meters, en Lagoudi ligt lager dan Zia. In twee hoogtemodellen komt het dorpscentrum uit op 300 en 330 meter. Reken voor de klim dus op ruwweg 300 meter, en boven in het dorp op iets meer.
Met de bus, auto of fiets naar Zia
Wie fietsen naar Zia op Kos overweegt, moet weten dat de rit uit twee delen bestaat. Over de route vanaf Kos-stad blijft het profiel de eerste negen kilometer onder de vijftig meter: dat is de kustvlakte. Daarna stijgt de weg in zes kilometer van ruim veertig naar ongeveer driehonderd meter, een gemiddelde van rond de vier procent. Kos staat bekend om zijn vlakke fietspaden, maar hier ligt geen vrijliggend pad, en met een huurfiets zonder versnellingen duw je het laatste stuk.
De bus is het alternatief. KTEL Kos heeft Zia als een van acht bestemmingen in zijn dienstregeling vanuit de stad, met een eigen tijdenlijst per pdf op de site van de vervoerder en kaartverkoop in de bus zelf. Tijden en prijzen staan hier niet, omdat ze per seizoen veranderen. Met een auto of scooter duurt de rit vanaf de stad ongeveer 25 minuten; vanaf de noordkust bij Tigaki is het ruim negen kilometer.
De zonsondergang en de drukte
Zia is op Kos vooral bekend om het uitzicht naar het westen. Vanaf het dorp zie je bijna het hele eiland liggen, met Kalymnos en Pserimos ervoor en de Turkse kust aan de andere kant. In de zomer komen 's avonds honderden bezoekers naar boven om vanaf de terrassen van de restaurants naar de zonsondergang te kijken. De hoofdstraat staat rond die tijd vol touringcars en huurauto's, en een tafel met uitzicht is dan moeilijk te krijgen.
Wie de drukte wil mijden, komt eerder op de dag. Dan zijn de geplaveide steegjes rustig en staan de winkels open: kruiden, specerijen, zelfgemaakte zoetigheid, zeep, handwerk en souvenirs. Er is ook een aangelegd natuurpark in het pijnbos, met wandelpaden en een speeltuin. Een strandvakantie is Zia niet; daarvoor rijd je terug naar de kust, naar de strandstrook van Kardamena of naar de baaien in het westen bij Kefalos.
Vanaf het dorp begint het pad naar de top
De Dikeos, bij de oude Grieken Oromedon of Dikaion genoemd, is met 846 meter het hoogste punt van Kos, en het bewegwijzerde pad naar de top begint in Zia. Op de top staat het kerkje van de Verheerlijking van Christus, waar jaarlijks op 5 en 6 augustus honderden pelgrims naartoe klimmen over ruwe, steile hellingen. Het is geen korte wandeling na het eten: neem stevige schoenen en water mee en ga 's ochtends.
In het dorp en eromheen staan kleinere bezienswaardigheden. De kerk van Agios Ioannis Theologos is in de rotsen gebouwd, op een heuveltop in de buurt staat de kapel van Profitis Ilias, en twee oude watermolens zijn aangewezen als beschermd monument: die van Ioannis Chatziantonis onderweg naar Zia en die van Kassios in het dorp. Dat er op een Egeïsch eiland watermolens staan, laat zien hoeveel water er op deze flank liep. Lager op dezelfde helling ligt het Asklepieion, het antieke heiligdom van de geneeskunst.
Veelgestelde vragen
Is één bezoek aan Zia genoeg, of kun je er beter overnachten?
Voor de meeste bezoekers is het een halve dag. Het dorp is klein, het grootste deel van het aanbod bestaat uit winkels en tavernes aan één hoofdstraat, en het uitzicht heb je in een avond gezien. Overnachten heeft één voordeel: je bent er voor en na de drukte, en je staat bij de start van het pad naar de top. Om te zwemmen moet je terug naar de kust, een flink stuk afdalen.
Hoe hoog en hoe koel is het in Zia vergeleken met de kust?
Het dorpscentrum ligt op ongeveer 300 meter, het hoogste bewoonde punt van Kos. Als vuistregel koelt vochtige lucht per honderd meter stijging ruwweg een halve graad af, dus het scheelt in de orde van anderhalve graad met het zeeniveau. Dat merk je vooral in de boomschaduw en 's avonds; neem na zonsondergang een vest mee. Welke eilanden en dorpen bij welk soort vakantie passen, vind je in het overzicht van bestemmingen in Griekenland.
Bronnen
- Griekse Wikipedia: Λαγούδι - Ζια Κω · Zia als hoogste bewoonde punt van Kos, de twee gehuchten Lagoudi en Zia als één dorp met 151 inwoners bij de census van 2011, de erkenning als dorp in 1961 en de indeling bij Asfendiou en later Dikaio, de ligging op de flank van de Dikeos ongeveer 14 km zuidwestelijk van Kos-stad, de cipressen, pijnbomen, olijfgaarden, eiken en bronnen, het uitzicht op Kos, Kalymnos en de kust van Klein-Azië, de winkels aan de hoofdstraat, de in de rotsen gebouwde kerk van Agios Ioannis Theologos, de kapel van Profitis Ilias en de twee als monument beschermde watermolens van Chatziantonis en Kassios · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Griekse Wikipedia: Kos, over de Dikeos en Zia · De hoogte van 846 m, de oude namen Oromedon, Orion en Dikaion, de opbouw uit kalksteen, marmer, plutonieten en vulkanieten, de asymmetrische hoogteverdeling met een steile zuidflank binnen twee kilometer en zes tot zeven kilometer tot de noordkust, de pelgrimstocht op 5 en 6 augustus naar het kerkje van de Verheerlijking op de top, en de bekende zonsondergang met honderden bezoekers op de terrassen · geraadpleegd 4 oktober 2026
- Gemeente Kos: Zia · De ligging op de hellingen van de Dikeos, het uitzicht op Kalymnos en Pserimos, de geplaveide straatjes met tavernes, cafés en winkels met handwerk, kruiden, specerijen en zoetigheid, de watermolens, het natuurpark in het pijnbos met wandelpaden en speeltuin, en de bergbronnen · geraadpleegd 4 oktober 2026
- KTEL Kos, dienstregelingen · Zia als een van acht busbestemmingen vanuit Kos-stad, de dienstregeling per bestemming als pdf en de kaartverkoop in de bus · geraadpleegd 4 oktober 2026
- OpenStreetMap met OSRM, EU-DEM en SRTM · De 14,9 km en ongeveer 25 minuten van Kos-stad naar Zia en de ruim 9 km vanaf Tigaki, de bushalte Zia in het dorp, en het hoogteprofiel van de route: onder de 50 m over de eerste negen kilometer en daarna van ruim 40 m naar ongeveer 300 m in zes kilometer, met 300 m (EU-DEM 25 m) en 330 m (SRTM) bij het dorpscentrum · geraadpleegd 4 oktober 2026